Phiên toàn thể với chủ đề "Tăng cường an ninh năng lượng trong bối cảnh mới" đã diễn ra với sự góp mặt của nhiều lãnh đạo, chuyên gia uy tín trong nước và quốc tế. Các đại biểu đã tập trung phân tích những thách thức hiện tại và đề xuất giải pháp nhằm đảm bảo nguồn cung, đồng thời thúc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng bền vững tại khu vực.
Phát biểu tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long nhận định, những căng thẳng địa chính trị và sự đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là xung đột tại khu vực Trung Đông, đang tạo ra áp lực lớn đối với an ninh năng lượng. Khái niệm an ninh năng lượng trong bối cảnh mới không chỉ đơn thuần là đảm bảo nguồn cung, mà đòi hỏi sự ổn định, giá cả phải chăng và mang tính bền vững.
Đối với Việt Nam, dù đang phải đối mặt với khó khăn do sự phụ thuộc lớn vào nhập khẩu than và dầu khí, Chính phủ vẫn coi đây là "chất xúc tác" cần thiết để đẩy mạnh quá trình chuyển đổi sang năng lượng bền vững. Theo đó, các chính sách hiện hành như Quy hoạch điện VIII và Nghị quyết số 55 của Bộ Chính trị tập trung vào ba trụ cột: tối ưu hóa nguồn năng lượng trong nước, xây dựng dự trữ chiến lược và đảm bảo nguồn tải nền ổn định.
Trước những biến động khó lường, giới chuyên gia thống nhất quan điểm không để một quốc gia nào bị phụ thuộc độc nhất vào bất kỳ nguồn cung hoặc nhà cung cấp nào. Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam cùng bà Christiana Hageneder, Giám đốc Chương trình Hỗ trợ Năng lượng của Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) và Tiến sĩ Venkatachalam Anbumozhi, Nghiên cứu viên cấp cao của Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN - Đông Á (ERIA) đề xuất các giải pháp cốt lõi: kết nối mạng lưới điện chung ASEAN (APG) để tạo vùng đệm năng lượng, chia sẻ các trung tâm khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), và thúc đẩy tài chính xanh nhằm tài trợ cho các dự án phát triển bền vững.
ASEAN cần triển khai hiệu quả Kế hoạch hành động về hợp tác năng lượng đến năm 2030, hướng tới mục tiêu gia tăng sản xuất điện, củng cố tính tự cường và nâng cao hiệu suất năng lượng để không cản trở đà tăng trưởng kinh tế. Đáng chú ý, năng lượng tái tạo (như thủy điện, điện mặt trời, điện gió) hiện được đánh giá là nguồn năng lượng mang lại hiệu suất cao với chi phí hợp lý nhất, hứa hẹn tạo ra nhiều việc làm mới cho xã hội.
Tại phiên thảo luận, bà Seema Malhotra, Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Vương quốc Anh đã khẳng định, cam kết đồng hành cùng khu vực Đông Nam Á trong nỗ lực bảo vệ an ninh năng lượng. Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Anh cho biết, nước này đang thúc đẩy các dự án hợp tác với Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và Ngân hàng Thế giới nhằm xây dựng mạng lưới điện ASEAN có khả năng chống chịu cao. Nước Anh cũng đang triển khai các sáng kiến tài chính và chuyển giao công nghệ để giúp khu vực giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0".
Phiên thảo luận đã mở ra những góc nhìn thực tiễn, khẳng định sức mạnh của hợp tác công – tư và tính đoàn kết khu vực chính là chìa khóa để ASEAN vượt qua các cú sốc cung ứng, đảm bảo một hệ sinh thái năng lượng an toàn, linh hoạt và bao trùm trong tương lai.
