Thừa ủy quyền của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, việc sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển xuất bản, văn hóa, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế tư nhân; đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập, hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo động lực cho hoạt động xuất bản, in và phát hành, nhất là trên môi trường số.
Bên cạnh đó, việc sửa đổi luật còn hướng tới đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình.
Một trong những điểm mới của dự thảo luật là đề xuất hình thành mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông. Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, dự thảo luật lần đầu tiên tạo cơ sở pháp lý cho mô hình này nhằm tăng cường liên kết, tập trung nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành xuất bản.
Theo dự thảo luật, tập đoàn xuất bản - truyền thông là nhóm công ty không có tư cách pháp nhân, không phải đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp, hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, có mối quan hệ với nhau thông qua sở hữu cổ phần, phần vốn góp hoặc các hình thức liên kết khác, trong đó công ty mẹ là nhà xuất bản. Cơ quan soạn thảo đề xuất Chính phủ quy định chi tiết nội dung này.
Chính phủ cũng đề xuất hình thành hệ sinh thái xuất bản và phát triển công nghiệp nội dung. Theo đó, dự thảo luật mở rộng đối tượng tham gia liên kết xuất bản, tạo cơ chế hình thành hệ sinh thái xuất bản; khuyến khích doanh nghiệp công nghệ, truyền thông và các tổ chức liên quan tham gia chuỗi giá trị xuất bản; đồng thời bổ sung cơ chế cho việc khai thác, chuyển thể và thương mại hóa nội dung xuất bản phẩm.
Dự thảo luật cũng bổ sung các quy định về phòng, chống in lậu và vi phạm bản quyền trên môi trường số; xác định rõ trách nhiệm của các nền tảng số, các chủ thể thực hiện hoạt động có tính chất xuất bản; đồng thời bổ sung cơ chế bảo vệ biên tập viên và người làm công tác xuất bản trong quá trình hành nghề, phát huy vai trò của Hội Xuất bản Việt Nam và các tổ chức hội nghề nghiệp liên quan đến hoạt động xuất bản.
Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành việc sửa đổi các quy định nhằm đổi mới mô hình tổ chức và hoạt động của nhà xuất bản, đồng thời thống nhất với đề xuất cho phép UBND cấp tỉnh hoặc cơ quan chuyên môn quản lý nhà nước về văn hóa được thành lập nhà xuất bản.
Thường trực Ủy ban cũng cho rằng việc bổ sung quy định về mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông là cần thiết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Đắc Vinh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, nghiên cứu kỹ lưỡng các quy định về mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông để phù hợp với thực tiễn Việt Nam, bảo đảm tính khả thi và tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho việc xây dựng, hình thành các tập đoàn xuất bản - truyền thông chủ lực quốc gia, đa nền tảng, đa sản phẩm.
Dự thảo luật cũng bổ sung cơ chế quản lý đối với nền tảng số, nền tảng xuyên biên giới, sàn thương mại điện tử và dịch vụ trung gian; hoạt động nhập khẩu xuất bản phẩm điện tử; các hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng và các hoạt động có tính chất xuất bản.
Theo ông Nguyễn Đắc Vinh, Thường trực Ủy ban nhận thấy việc bổ sung quy định về hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng là cần thiết, giúp bao quát đầy đủ hơn các hình thức sáng tạo, phổ biến nội dung số có tính chất tương tự xuất bản phẩm, đồng thời quản lý chặt chẽ hơn các sản phẩm xuyên biên giới nằm ngoài hệ thống xuất bản chính thống.
