Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc ngành ngân hàng châu Âu, đồng thời đặt hàng trăm nghìn việc làm trước nguy cơ bị xóa sổ.
Theo Financial Times, phân tích của Morgan Stanley ước tính khoảng 212.000 lao động, tương đương gần 10% tổng nhân sự tại 35 ngân hàng lớn nhất châu Âu sẽ bị cắt giảm vào năm 2030. Nguyên nhân chính đến từ việc đẩy mạnh ứng dụng AI, số hóa quy trình và đóng cửa chi nhánh truyền thống.
Phân tích cho thấy, trong tổng số 2,12 triệu nhân viên tại các ngân hàng được khảo sát, nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất không phải là những vị trí trực tiếp tiếp xúc với khách hàng mà là các bộ phận hậu cần.
Đây là các đơn vị hỗ trợ nghiệp vụ như xác minh và thanh toán giao dịch, quản lý rủi ro, giám sát tuân thủ và xử lý dữ liệu. Nhân sự ở những vị trí này phải xử lý lượng lớn dữ liệu, giám sát liên tục và phân tích lặp đi lặp lại.
Morgan Stanley nhận định rằng nhờ AI và số hóa, các ngân hàng có thể nâng hiệu quả hoạt động lên tới 30%. Điều này đồng nghĩa với việc cùng một khối lượng công việc có thể được xử lý với ít nhân sự hơn đáng kể. AI cũng có khả năng rút ngắn khoảng 30% thời gian thực hiện các nhiệm vụ như thẩm định khoản vay hay theo dõi tuân thủ quy định.
Làn sóng cắt giảm lan rộng
Xu hướng cắt giảm nhân sự đã trở nên rõ nét tại nhiều quốc gia châu Âu.
Ngân hàng ABN AMRO của Hà Lan công bố kế hoạch cắt giảm khoảng 20% lực lượng lao động vào năm 2028. Trong khi đó, Giám đốc điều hành Société Générale (Pháp) thừa nhận “không lĩnh vực nào là bất khả xâm phạm” trong quá trình tái cấu trúc.
Ngân hàng lớn nhất Thụy Sĩ UBS thậm chí đã triển khai “hình đại diện AI” mô phỏng các nhà phân tích để gửi video tư vấn cho khách hàng.
Không chỉ châu Âu, làn sóng này còn lan sang nhiều khu vực khác. Tại Mỹ, Goldman Sachs đã cảnh báo về việc cắt giảm việc làm và đóng băng tuyển dụng ít nhất đến năm 2025.
Ở châu Á, các ngân hàng thương mại Hàn Quốc cũng đang hạ độ tuổi nghỉ hưu tự nguyện, thu hẹp chi nhánh và tinh giản bộ máy gắn liền với chiến lược ứng dụng AI.
5 ngân hàng lớn nhất nước này đã cho thôi việc hơn 2.300 nhân viên thông qua các chương trình nghỉ hưu tự nguyện chỉ trong một năm, với xu hướng tăng liên tiếp trong ba năm gần đây.
Từ lâu, các ngân hàng châu Âu được xem là biểu tượng của sự ổn định, quy trình chặt chẽ và cảm giác an tâm nhờ đội ngũ nhân sự truyền thống.
Tuy nhiên, thực tế đang thay đổi nhanh chóng khi các thuật toán không cần nghỉ ngơi, không đòi hỏi phúc lợi và không mắc sai sót do cảm xúc. Ngành ngân hàng đang hướng tới một tương lai nhanh hơn, hiệu quả hơn nhưng cũng ít phụ thuộc vào con người hơn bao giờ hết.
Lo ngại khi tự động hóa quá mức
Dù vậy, việc tự động hóa quá mức cũng làm dấy lên những lo ngại. Một lãnh đạo của JPMorgan Chase cảnh báo rằng nếu máy móc thay thế hoàn toàn các công việc nền tảng như đánh giá rủi ro hay phân tích tài chính, thế hệ nhân sự trẻ sẽ thiếu kinh nghiệm thực tiễn.
Khi hệ thống AI gặp trục trặc hoặc thị trường biến động mạnh, các ngân hàng có thể rơi vào tình trạng thiếu hụt chuyên gia đủ năng lực xử lý khủng hoảng.
AI đang mở ra một kỷ nguyên mới cho ngành ngân hàng, hứa hẹn năng suất cao hơn và chi phí thấp hơn. Tuy nhiên, cái giá phải trả là sự suy giảm mạnh mẽ về việc làm và những thách thức dài hạn đối với nguồn nhân lực.
Cuộc chuyển đổi này không còn là thử nghiệm cục bộ, mà đang dần trở thành chuẩn mực toàn cầu với những hệ lụy xã hội khó có thể xem nhẹ.
