Trong bối cảnh môi trường truyền thông số phát triển nhanh, đa chiều và tiềm ẩn nhiều thách thức, báo chí chính thống đang đứng trước yêu cầu vừa phải đổi mới mạnh mẽ hình thức thể hiện, vừa giữ vững vai trò định hướng tư tưởng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Với HTV, nhiệm vụ này không chỉ là yêu cầu chính trị mà còn là sứ mệnh xuyên suốt gắn liền với uy tín, bản lĩnh và trách nhiệm xã hội của một cơ quan báo chí chủ lực tại đô thị lớn nhất cả nước.
Không chạy theo 'độ nóng' ngắn hạn, tạo giá trị bền vững
Theo nhà báo Trần Văn Khánh, Trưởng phòng Tin tức HTV, từ tháng 2/2023, HTV chính thức xây dựng và phát sóng chuyên mục chuyên biệt trong Thời sự 20h HTV9, tập trung vào 10 nhóm nội dung cốt lõi liên quan trực tiếp đến công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Các nội dung được triển khai bài bản, có chiều sâu, từ giới thiệu mô hình, cách làm hiệu quả của Ban Chỉ đạo 35 các cấp; nâng cao nhận thức sử dụng mạng xã hội, đặc biệt trong giới trẻ; lan tỏa thông tin tích cực; phát huy vai trò của báo chí chính thống; đến phân tích, cảnh báo các thủ đoạn lợi dụng không gian mạng để xuyên tạc, chống phá.
Ông Trần Văn Khánh nhấn mạnh, trong môi trường truyền thông số hiện nay, báo chí chính luận không thể đứng ngoài “cuộc chơi” công nghệ nhưng càng không thể hòa tan trong dòng thông tin hỗn tạp.
“Mỗi tác phẩm chính luận phải thực sự là một sản phẩm báo chí chất lượng cao, vừa đúng định hướng, vừa đủ sức thuyết phục. Chúng tôi xác định không chạy theo ‘độ nóng’ ngắn hạn, mà tập trung tạo ra giá trị bền vững, giúp công chúng có ‘sức đề kháng’ trước thông tin xấu, độc”, ông Khánh cho biết.
Từ năm 2023, HTV đẩy mạnh các phóng sự chuyên sâu về Nghị quyết 35, coi đây là trục nội dung xuyên suốt. Sang giai đoạn 2024–2025, các sản phẩm tiếp tục được mở rộng, gắn với đấu tranh trước những biểu hiện tiêu cực trên mạng xã hội, đồng thời liên hệ chặt chẽ với Nghị quyết 18 về tinh gọn bộ máy, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh mới.
Đổi mới để đi sâu và đi trúng
Một trong những điểm nhấn rõ nét trong chiến lược nâng cao chất lượng báo chí chính luận của HTV là việc mạnh dạn đổi mới hình thức thể hiện, khai thác thế mạnh đa phương tiện và báo chí dữ liệu.
Nhà báo Trần Văn Khánh cho biết, hàng loạt đề tài có tính thời sự, xã hội cao được triển khai, như: tạo “sức đề kháng” trước thông tin xấu, độc; Quy định 85 về nâng cao năng lực đề kháng khi sử dụng mạng xã hội; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; tinh gọn bộ máy – kỳ vọng tương lai; hay lan tỏa lòng yêu nước trong thế hệ Gen Z.
Đặc biệt, cuối năm 2023, HTV tổ chức loạt chương trình bình luận chuyên sâu “Cạm bẫy mạng xã hội” gồm 3 tập, mỗi tập 30 phút. Chương trình không chỉ phản ánh hiện tượng mà đi sâu phân tích bản chất vấn đề, chỉ ra những thủ đoạn tinh vi trên không gian mạng và hệ lụy đối với xã hội, nhất là giới trẻ. Tiếp nối thành công đó, chuyên đề đặc biệt “Mạng xã hội: Mê hoặc và cạm bẫy” phát sóng dịp 30/4/2024 với 3 kỳ đã tạo dấu ấn mạnh mẽ, thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả.
“Song song với truyền hình, HTV đầu tư mạnh cho báo chí dữ liệu và Longform trên nền tảng số”, ông Khánh cho hay. Các bài viết dài từ 4.000–5.000 chữ được thiết kế hiện đại, kết hợp đồ họa, video YouTube, tư liệu phong phú, tạo trải nghiệm đọc sâu và khác biệt. Nhiều tuyến bài về video AI xuyên tạc, thông tin giả, hay những câu chuyện lan tỏa lòng yêu nước trong giới trẻ đã cho thấy khả năng thích ứng nhanh của HTV với xu hướng báo chí hiện đại.
Theo ông, công tác chỉ đạo được triển khai chặt chẽ, xuyên suốt từ Đảng ủy, Ban Tổng Giám đốc HTV đến Chi ủy, Ban Giám đốc Trung tâm Tin tức. Các cuộc họp giao ban hằng ngày, hằng tháng giúp kịp thời định hướng đề tài, xử lý những vấn đề nổi cộm, bảo đảm mỗi sản phẩm báo chí đều bám sát chủ trương của Trung ương và Thành ủy, đồng thời phản ánh sinh động hơi thở cuộc sống.
Gen Z, AI và bài toán 'đúng – trúng – dễ'
Thực tiễn sản xuất, ông Khánh nhấn mạnh rằng, báo chí chính luận truyền hình đang đối mặt với nhiều thách thức chưa từng có. Đề tài khó, đòi hỏi kiến thức sâu rộng; sự cạnh tranh gay gắt từ thông tin “nóng” trên mạng xã hội; tác động của công nghệ deepfake, AI tạo video xuyên tạc; cùng sự chi phối của thuật toán ưu tiên nội dung giải trí, trong khi giới trẻ ngày càng ít xem truyền hình truyền thống.
Trước thực tế đó, HTV từng bước cải tiến phương thức tiếp cận. Ngoài truyền hình, các sản phẩm chính luận được phân phối đa nền tảng: website HTV News với các bài Longform chuyên sâu; YouTube; mạng xã hội như Facebook, TikTok với nội dung cắt gọn, phù hợp thói quen tiếp nhận mới.
HTV cũng phát triển podcast chuyên sâu, infographic, quote card, megastory tương tác trên web/app HTVm; đồng thời ứng dụng AI trong phân tích xu hướng, giám sát thông tin xấu độc và đo lường hiệu quả tương tác thực chất.
Đáng chú ý, HTV xác định Gen Z vừa là nhóm chịu tác động mạnh mẽ nhất từ không gian mạng, vừa là lực lượng quan trọng cần được bồi đắp “sức đề kháng” tư tưởng.
“Thay vì áp đặt hay tuyên truyền một chiều, các sản phẩm báo chí hướng tới lý giải, dẫn dắt và lan tỏa giá trị tích cực bằng ngôn ngữ, hình thức gần gũi với giới trẻ. Qua đó cho thấy, Gen Z tuy thể hiện lòng yêu nước theo cách riêng, nhưng vẫn mang trong mình sự chân thành, khát vọng cống hiến và tinh thần trách nhiệm với đất nước”, ông Trần Văn Khánh phân tích.
Từ thực tiễn triển khai, nhiều bài học quan trọng được rút ra. Ông Khánh cho rằng, trước hết, mỗi đảng viên, mỗi nhà báo cần được xác định rõ vai trò là một “chiến sĩ” trên mặt trận tư tưởng, chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bằng chính công việc chuyên môn. Cùng với đó, tinh gọn bộ máy không chỉ nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động mà còn tạo điều kiện để báo chí phát triển bền vững, thích ứng linh hoạt với bối cảnh mới.
“Yêu cầu đặt ra cho mỗi tác phẩm báo chí chính luận là bảo đảm “đúng – trúng – dễ”: đúng sự thật, đúng quan điểm, đường lối của Đảng; trúng tâm lý, nhu cầu thông tin của từng nhóm đối tượng; dễ hiểu, dễ nhớ, dễ lan tỏa và dễ làm theo”, ông nói. “Nội dung phải xuất phát từ câu chuyện người thật, việc thật, giải đáp những vấn đề công chúng quan tâm và phản ánh đúng tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân”.
Với tinh thần không ngừng đào sâu, đổi mới và sáng tạo, báo chí cách mạng nói chung và HTV nói riêng đang từng bước khẳng định vai trò nòng cốt trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố niềm tin xã hội và góp phần xây dựng, bảo vệ TP Hồ Chí Minh cũng như đất nước trong giai đoạn phát triển mới.
