Sự kiện quy tụ các nhà báo từ nhiều châu lục nhằm chia sẻ những ứng dụng AI sáng tạo và thảo luận về ảnh hưởng của công nghệ này đối với hoạt động của các tòa soạn trên toàn cầu.
Hội nghị kéo dài hai ngày, đồng tổ chức bởi Google News Initiative và JournalismAI - dự án của Polis thuộc Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị London (LSE). JournalismAI ra mắt năm 2019 và từ lâu đã thảo luận về các vấn đề đạo đức và hiệu quả của AI trong báo chí, trước cả khi ChatGPT xuất hiện. Sau nhiều năm tổ chức trực tuyến, năm 2025 đánh dấu lần đầu sự kiện được tổ chức trực tiếp.
Khi hiệu ứng ban đầu của AI tạo sinh đã giảm, các tòa soạn tham dự cho thấy họ hiểu rõ hơn những lợi thế và giới hạn cụ thể của công nghệ này trong công việc biên tập. Ảnh hưởng của AI tạo sinh lên độc giả vẫn là câu hỏi mở, khi nhiều lo ngại mới tiếp tục xuất hiện.
Góc nhìn toàn cầu và sự hiện diện nổi bật từ các tòa soạn ngoài phương Tây
Irene Jay Liu - giám đốc AI, công nghệ mới nổi và quy định tại Quỹ Quốc tế về Truyền thông Công cộng (IFPM) - cho biết lượng truy cập từ nền tảng giới thiệu đã giảm ở nhiều thị trường như Brazil, Nam Phi và Indonesia.
Theo bà, một số nhà xuất bản tin tức lớn báo cáo lượng truy cập giảm 50 - 60% trong năm qua. Liu cho rằng các công cụ tìm kiếm “lấy nội dung báo chí và tóm tắt” là một trong những nguyên nhân chính, trong bối cảnh mô hình kinh doanh tin tức vốn đã thiếu ổn định.
Trong cùng phiên thảo luận, Ezra Eeman - giám đốc chiến lược và đổi mới tại NPO (Hà Lan) - đặt vấn đề rằng việc tích hợp AI vào hệ thống tòa soạn có lẽ không còn là chủ đề cấp bách nhất. Theo ông, truyền thông đang dần trở thành một phần của hệ sinh thái AI rộng lớn hơn, thay vì chỉ là nơi áp dụng công nghệ.
Phần lớn chương trình năm nay xoay quanh các ví dụ ứng dụng AI trong báo cáo, biên tập, sản xuất và phân phối nội dung, cũng như những kinh nghiệm triển khai thay đổi tổ chức.
Một điểm nhấn của sự kiện là tính quốc tế rõ nét. Các tòa soạn từ Mỹ Latinh, châu Phi và châu Á mang đến những ví dụ AI tiên tiến mà trước đây ít xuất hiện trong các cuộc thảo luận toàn cầu do rào cản ngôn ngữ và chi phí. Liu khuyến khích các tòa soạn Bắc Mỹ và châu Âu tìm hiểu những đổi mới này để mở rộng góc nhìn.
Tại Scroll (Ấn Độ), Sannuta Raghu đã dẫn dắt một nhóm nghiên cứu AI trong nhiều năm. Gần đây, họ thử nghiệm cá nhân hóa bài viết bằng cách cho phép độc giả trượt thanh điều chỉnh độ dài nội dung, tùy mức độ ngữ cảnh cần thiết.
Tại Cuba, tổng biên tập José Jasán Nieves Cárdenas của El Toque chia sẻ cập nhật về công cụ phân tích mạng xã hội để cung cấp tỷ giá hối đoái chợ đen theo thời gian thực - vốn được nhiều doanh nghiệp nhỏ tại Havana sử dụng. Tòa soạn hiện triển khai gói đăng ký trả phí và áp dụng công nghệ AI tương tự để theo dõi giá nhu yếu phẩm.
Tại Tunisia, Nawaat - kênh truyền thông kỹ thuật số hoạt động từ năm 2004 - vừa nhận lệnh tạm dừng hoạt động trong tháng 11. Đồng sáng lập Sami Ben Gharbia cho biết họ đang dùng AI để làm cho kho lưu trữ hơn 22 năm nội dung dễ truy cập hơn, gồm cả bài viết về Cách mạng Tunisia 2011. Công cụ mới Nawaat Chronicles cho phép tạo bản tóm tắt, đường dẫn đến bài viết gốc và cả dòng thời gian sự kiện, cùng tính năng “cỗ máy thời gian” làm nổi bật các chủ đề nổi trội theo từng tháng.
Deepfake bùng nổ và giới hạn của các công cụ phát hiện
Trong hội thảo về phát hiện AI và deepfake, Celine Samson - giám đốc xác minh tại VERA Files (Philippines) - cho biết quảng cáo deepfake lừa đảo đã tăng mạnh. Những quảng cáo tương tự cũng xuất hiện ở Ấn Độ, Nam Phi, Mỹ và Anh.
Samson cảnh báo không nên dựa vào một công cụ duy nhất để kiểm chứng vì độ tin cậy thay đổi liên tục. Stephanie Burnett từ Reuters cho biết họ liên tục thử nghiệm các công cụ mới, nhưng không có công cụ nào là “giải pháp trọn gói”. Theo cô, mục tiêu là xây dựng một bộ công cụ đa năng, có thể xử lý cả tin giả âm thanh và hình ảnh.
Nhiều diễn giả đánh giá cao InVid - nền tảng xác minh video do AFP và các đối tác châu Âu phát triển - vì được xây dựng với sự tham gia trực tiếp của các nhà báo và tích hợp nhiều công cụ quan trọng như phân tích khung hình và tìm kiếm hình ảnh ngược. Tuy vậy, Burnett lưu ý hiệu quả của công cụ luôn thay đổi mỗi khi Google hay OpenAI cập nhật mô hình AI.
