Đẩy nhanh hạ tầng, phân cấp phải đi cùng nguồn lực
Phát biểu tại Kỳ họp thứ tư HĐND TP.HCM khóa XI, kỳ họp chuyên đề ngày 27/8, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho biết phát triển hạ tầng đồng bộ là một trong những đột phá chiến lược của thành phố trong thời gian tới.
Theo ông, trong bối cảnh không gian phát triển được mở rộng, TP.HCM có mối liên kết ngày càng chặt chẽ với các địa phương trong vùng. Vì vậy, phát triển giao thông liên vùng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa tạo kết nối, vừa mở rộng không gian phát triển kinh tế - xã hội.
Chủ tịch UBND TP.HCM yêu cầu tập trung nguồn lực cho các công trình giao thông trọng điểm, qua đó giải quyết những vấn đề tồn tại như ùn tắc, ngập nước và môi trường. Một số tuyến được ông đề cập gồm Vành đai 2, Vành đai 3, Quốc lộ 13, Quốc lộ 22, Quốc lộ 1A và các tuyến kết nối liên vùng.
Dù nguồn lực còn khó khăn, ông Nguyễn Văn Được cho biết UBND thành phố sẽ cố gắng cân đối, bổ sung vốn để đẩy nhanh những dự án quan trọng đã có chủ trương. Các sở, ngành cần phối hợp với HĐND thành phố tháo gỡ vướng mắc, nhất là về vốn và tổ chức thực hiện, để hạn chế tình trạng dự án được quyết định nhưng triển khai chậm.
Theo Chủ tịch UBND TP.HCM, hoàn thiện hệ thống giao thông không chỉ nhằm giải quyết bài toán đi lại mà còn tạo nền tảng để thành phố duy trì tốc độ tăng trưởng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng một đô thị có tầm vóc quốc tế.
Bên cạnh hạ tầng, ông Nguyễn Văn Được đặc biệt lưu ý việc triển khai các cơ chế, chính sách mới mà Trung ương trao cho thành phố, trong đó có Luật Phát triển đô thị.
Theo ông, thành phố hiện đã có thêm nhiều cơ sở pháp lý để chủ động hơn trong quản lý và phát triển. Tuy nhiên, có cơ chế mới mới chỉ là điều kiện ban đầu, điều quan trọng là phải tổ chức thực hiện hiệu quả.
“Vấn đề còn lại là phải dám làm, làm có hiệu quả, đưa ra sản phẩm gì”, Chủ tịch UBND TP.HCM nhấn mạnh.
Từ đó, ông yêu cầu các xã, phường chủ động đề xuất những nội dung cần phân cấp, nhưng phải xây dựng thành đề án cụ thể, xác định rõ nhiệm vụ, nguồn lực, cơ chế thực hiện và kết quả đầu ra.
“Phân cấp phải đi đôi với nguồn lực, rồi khả năng thực thi như thế nào”, ông Nguyễn Văn Được nói.
Theo Chủ tịch UBND TP.HCM, không thể giao thêm nhiệm vụ cho cơ sở nhưng không bố trí đủ con người, kinh phí và các điều kiện cần thiết. Phân cấp cũng không đồng nghĩa với việc cấp trên giảm việc một cách đơn giản, bởi khi nhận thêm thẩm quyền, xã, phường đồng thời phải gánh thêm trách nhiệm và khối lượng công việc.
Do đó, các sở, ngành khi xây dựng chính sách cần đánh giá đầy đủ tác động, nguồn lực và khả năng thực thi. Các địa phương cũng phải chủ động đề xuất cơ chế tài chính phù hợp, trong đó làm rõ những nguồn thu có thể được để lại và nguồn lực cần thiết để thực hiện nhiệm vụ.
Chủ tịch UBND TP.HCM đề nghị chính quyền cơ sở tham gia sâu hơn ngay từ quá trình xây dựng quy hoạch, đề án và chính sách. Theo ông, xã, phường là nơi nắm rõ nhất nhu cầu của người dân, tình hình địa bàn cũng như những khó khăn có thể phát sinh khi triển khai.
“Không ai khác hiểu địa bàn bằng chính quyền cơ sở”, ông Nguyễn Văn Được nhấn mạnh.
Ông cũng yêu cầu những đề xuất của cơ sở phải cụ thể, làm rõ chính sách giải quyết vấn đề gì, cần nguồn lực nào, cơ quan nào thực hiện và kết quả dự kiến ra sao. Có như vậy, các chủ trương mới có thể chuyển thành sản phẩm thực tế thay vì chỉ dừng ở việc nêu kiến nghị.
Từ ban hành chính sách đến tạo ra kết quả
Phát biểu bế mạc kỳ họp, Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh nhấn mạnh: “Nếu việc ban hành chính sách là bước mở đầu thì chất lượng tổ chức thực hiện mới là thước đo cuối cùng của hiệu quả chính sách”.
Theo ông Võ Văn Minh, tinh thần này phải được xác định là yêu cầu xuyên suốt sau kỳ họp, nhất là khi TP.HCM đang đứng trước khối lượng lớn nhiệm vụ thể chế hóa và đưa các cơ chế, chính sách mới vào cuộc sống.
Một kết quả quan trọng của kỳ họp là HĐND TP.HCM thông qua nghị quyết quy định một số nội dung về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để tổ chức thi hành Luật Phát triển đô thị. Đây là cơ sở để thành phố tiếp tục chủ động cụ thể hóa các cơ chế, chính sách và thẩm quyền được luật giao.
Chủ tịch HĐND TP.HCM cho rằng sau khi nghị quyết được thông qua, nhiệm vụ không chỉ là triển khai ngay những nội dung vừa được quyết định mà còn phải chuẩn bị có chất lượng các chính sách tiếp theo để cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị theo tinh thần Chỉ thị số 22-CT/TU ngày 24/8/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy.
Theo ông, thành phố đã có cơ sở chính trị và pháp lý tương đối rõ để triển khai luật. Vấn đề trọng tâm hiện nay là làm sao để các cơ chế mới thực sự phát huy hiệu quả, tạo chuyển biến thực chất và không phát sinh thêm những thủ tục, tầng nấc trung gian không cần thiết.
Đó cũng là bước chuyển từ “có cơ chế” sang “sử dụng được cơ chế”, từ ban hành chính sách sang tạo ra kết quả phát triển cụ thể.
Chủ tịch HĐND TP.HCM đề nghị UBND thành phố tiếp tục rà soát đầy đủ các nội dung thuộc thẩm quyền địa phương, chủ động chuẩn bị chính sách theo lộ trình phù hợp, ưu tiên những vấn đề cấp thiết, có tính nền tảng, có khả năng tháo gỡ điểm nghẽn và khơi thông nguồn lực.
Quá trình xây dựng chính sách phải coi trọng đánh giá tác động, khả năng cân đối nguồn lực và điều kiện tổ chức thực hiện. Với những vấn đề mới, phức tạp, tác động lớn đến ngân sách, môi trường đầu tư cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, cần nghiên cứu thận trọng, lấy ý kiến đầy đủ và làm rõ điều kiện thực hiện trước khi trình HĐND thành phố xem xét.
Ông Võ Văn Minh nhấn mạnh thành phố không nên chạy theo số lượng chính sách mà phải chú trọng chất lượng và giá trị thực tế mà chính sách tạo ra.
Một yêu cầu quan trọng khác được Chủ tịch HĐND TP.HCM đặt ra là tăng cường giám sát sau khi nghị quyết được ban hành. HĐND không chỉ quan tâm chính sách đã được thông qua hay chưa mà phải theo dõi chính sách đó đi vào cuộc sống đến đâu, tháo gỡ được vấn đề gì, nguồn lực nào được khơi thông và người dân, doanh nghiệp được hưởng lợi như thế nào.
Các Ban của HĐND, các Tổ đại biểu và từng đại biểu HĐND thành phố cần theo dõi sát tiến độ, kết quả và tác động thực tế của các nghị quyết; kịp thời nhận diện những khó khăn, bất cập hoặc quy định không còn phù hợp để kiến nghị điều chỉnh.
Đối với nhóm nghị quyết về đầu tư công, hạ tầng giao thông và chỉnh trang đô thị, ông Võ Văn Minh yêu cầu UBND thành phố tập trung tổ chức thực hiện từ khâu chuẩn bị đầu tư, bồi thường, giải phóng mặt bằng, bố trí vốn đến tiến độ thi công. Thành phố đồng thời phải kiểm soát chặt tổng mức đầu tư, hạn chế tình trạng điều chỉnh kéo dài, tăng chi phí và làm giảm hiệu quả sử dụng vốn.
Đối với các nghị quyết liên quan đến đất đai và quỹ đất dự kiến thanh toán các dự án BT, Chủ tịch HĐND TP.HCM đề nghị tiếp tục rà soát đầy đủ điều kiện pháp lý, hiện trạng tài sản và phương án khai thác từng khu đất, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định và không để thất thoát tài sản Nhà nước.
Đối với Quỹ Phát triển đất thành phố, cần hoàn thiện cơ chế vận hành và phương án sử dụng vốn để nâng cao khả năng tạo quỹ đất, hỗ trợ bồi thường, giải phóng mặt bằng và chuẩn bị nguồn lực cho các dự án phát triển.
Với các chính sách trong lĩnh vực y tế, dân số, thanh niên, văn hóa, môi trường, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, ông Võ Văn Minh yêu cầu triển khai theo hướng thiết thực, đúng đối tượng, thuận lợi trong tiếp cận và bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách.
Sau kỳ họp, Chủ tịch HĐND TP.HCM đề nghị UBND thành phố khẩn trương tổ chức triển khai các nghị quyết, xác định rõ tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và xử lý kịp thời các khó khăn phát sinh.
Các Ban HĐND thành phố cần xây dựng chương trình giám sát phù hợp, tập trung vào những chính sách mới, các dự án sử dụng nguồn lực lớn và những nội dung tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp.
