Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), tổng kinh phí cần chi trả để thực hiện chính sách khoảng 30.000 tỷ đồng mỗi năm. Trước đây, ngân sách đã dành 22.500 tỷ đồng để miễn học phí cho mầm non 5 tuổi, học sinh tiểu học và THCS. Như vậy, ngân sách tăng thêm khoảng 8.200 tỷ đồng khi chính sách mở rộng toàn diện từ năm học tới.
Chị Nguyễn Lan ở Bắc Ninh, có 4 con đang đi học: 1 cháu lớp 10, 1 cháu lớp 8, 1 cháu lớp 3 và 1 cháu mầm non. Mỗi mùa tựu trường trước đây, vợ chồng chị phải thắt chặt chi tiêu để lo học phí, sách vở và đồng phục, dù tổng thu nhập hơn 30 triệu đồng mỗi tháng.
“Nhờ được miễn học phí, năm nay gia đình tôi đỡ căng thẳng hẳn. Tôi có thể dành tiền lắp máy tính để các con học trực tuyến, rồi đăng ký thêm câu lạc bộ bóng đá, đàn, múa mà con yêu thích”, chị Lan nói.
Hiện tỉnh Bắc Ninh dự kiến cần 752 tỷ đồng ngân sách để triển khai chính sách trong năm học 2025-2026. Con số tuy lớn, nhưng đổi lại hàng trăm nghìn gia đình sẽ được tiếp sức, tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện.
Tại các tỉnh miền núi như Đắk Lắk, nơi có 49 dân tộc cùng sinh sống và nhiều xã vùng sâu, vùng xa còn khó khăn, chính sách càng có ý nghĩa đặc biệt. Ông Đỗ Tường Hiệp, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh, cho rằng miễn học phí sẽ giúp học sinh nghèo có cơ hội học tập đầy đủ hơn.
“Khi rào cản tài chính được gỡ bỏ, mọi trẻ em đều bình đẳng trước cơ hội học tập. Chính sách này không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục mà còn góp phần giữ ổn định xã hội, giúp cha mẹ yên tâm hơn khi gửi gắm con tới trường”, ông Hiệp nhận định.
Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, miễn học phí không chỉ là chính sách xã hội mà còn là lựa chọn phát triển dài hạn.
“Chúng ta không chỉ miễn học phí, mà đang giải phóng tiềm năng của hàng triệu học sinh, gieo những hạt giống tốt nhất cho ngày mai. Một quốc gia chỉ thực sự mạnh khi mọi đứa trẻ dù ở miền núi hay thành phố đều có cơ hội tiếp cận tri thức bình đẳng”, ông Dũng cho hay.
Ông cho rằng chính sách thể hiện vai trò kiến tạo của Nhà nước: khơi thông nguồn lực bằng thể chế, đầu tư cho con người và từ con người để kiến tạo tương lai.
Theo Nghị định 238 có hiệu lực từ 3/9, diện miễn học phí còn được mở rộng cho nhiều nhóm yếu thế: học sinh, sinh viên khuyết tật; trẻ mồ côi; người thuộc diện ưu đãi theo Pháp lệnh người có công; học sinh cử tuyển; học viên dự bị đại học; người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo.
Ngoài ra, sinh viên theo học một số ngành đặc thù như Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, hoặc các chuyên ngành y tế hiếm (tâm thần, giải phẫu bệnh, pháp y, truyền nhiễm, hồi sức cấp cứu) tại cơ sở công lập cũng được miễn học phí. Người tốt nghiệp THCS học lên trung cấp, hay chọn những ngành khó tuyển nhưng xã hội có nhu cầu cấp thiết, cũng nằm trong diện thụ hưởng.
Việc miễn học phí không chỉ giúp giảm chi tiêu cho hàng triệu gia đình mà còn có thể cải thiện tỷ lệ đi học đúng độ tuổi, đặc biệt ở nhóm học sinh nghèo. Về lâu dài, đây là bước đi cần thiết để bảo đảm công bằng giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời góp phần củng cố niềm tin xã hội vào chính sách của Nhà nước.
“Chúng ta đang trao quyền hy vọng cho những gia đình khó khăn, để con em họ tiếp tục đến trường. Đó là khoản đầu tư sinh lợi bền vững nhất cho tương lai đất nước,” TS. Dũng nhấn mạnh.
