Làm thế nào để hàng trăm nhà báo không còn e ngại AI, thậm chí chủ động đề nghị được sử dụng các công cụ AI trong công việc hằng ngày?
Đó là câu hỏi mà tòa soạn Tamedia của Thụy Sĩ đã tìm cách trả lời trong suốt một năm qua. Tại một hội thảo ở Berlin, Nadia Kohler, Giám đốc AI và Dữ liệu của Tamedia, đã chia sẻ những bài học từ chương trình đào tạo AI mà bà cho là đã tạo ra sự thay đổi rõ rệt trong tòa soạn.
Bắt đầu từ những điều cơ bản
Thay vì chỉ đào tạo cho bộ phận công nghệ hay những người quan tâm đến AI, Tamedia yêu cầu tất cả nhân viên tham gia chương trình hướng dẫn sử dụng AI cơ bản.
Mục tiêu là bảo đảm mọi người đều hiểu các quy định liên quan đến AI, biết những công cụ nào được phép sử dụng và tìm kiếm sự hỗ trợ ở đâu khi cần.
Theo Kohler, việc xây dựng một nền tảng kiến thức chung giúp giảm đáng kể tâm lý lo lắng và hoài nghi đối với công nghệ mới.
Một trong những sáng kiến đáng chú ý nhất của Tamedia là thành lập Học viện AI, chương trình đào tạo kéo dài một năm dành cho nhân viên muốn tìm hiểu sâu hơn về công nghệ này.
Người tham gia phải tự nguyện đăng ký và cam kết dành ít nhất hai giờ mỗi tuần để thử nghiệm công cụ mới hoặc hỗ trợ đồng nghiệp học AI.
Ban đầu, Kohler chỉ kỳ vọng khóa đầu tiên sẽ thu hút khoảng 15 người. Nhưng khi chương trình mở đăng ký vào mùa thu năm ngoái, hơn 100 nhân viên đã bày tỏ mong muốn tham gia. Cuối cùng, Tamedia phải tổ chức 4 nhóm học với tổng cộng 47 học viên.
Theo bà, nếu muốn nhân viên thực sự ứng dụng AI, các tòa soạn cần tạo ra khoảng thời gian riêng để họ học tập và thử nghiệm, thay vì yêu cầu họ tự xoay xở giữa guồng công việc bận rộn.
Không né tránh những nỗi lo về nghề nghiệp
Tamedia nhận thấy đào tạo AI không chỉ là dạy cách viết câu lệnh hay sử dụng phần mềm.
Trong các khóa học, nhân viên được thảo luận về những câu hỏi lớn như ngành báo chí sẽ thay đổi thế nào, mô hình kinh doanh của tòa soạn sẽ bị ảnh hưởng ra sao và AI có thể tác động đến việc làm trong tương lai như thế nào.
Theo Kohler, đây là những cuộc trò chuyện mà nhiều người thực sự muốn tham gia. "Mọi người cần được nói về những vấn đề này và họ muốn trở thành một phần của giải pháp", bà cho biết.
Tamedia cũng thường xuyên mời các chuyên gia bên ngoài đến trao đổi với nhân viên. Một trong số đó là ông Markus Knall, Tổng biên tập của Ippen Media, người nhiều năm qua đã công khai ủng hộ việc ứng dụng AI trong báo chí.
Kohler cho biết không phải ai cũng đồng tình với các quan điểm táo bạo của vị khách mời này. Nhưng chính những góc nhìn khác biệt lại giúp mở ra các cuộc thảo luận cần thiết.
Theo bà, nếu chỉ lãnh đạo nội bộ liên tục nói rằng ngành đang thay đổi, nhân viên có thể xem đó là điều hiển nhiên. Nhưng khi thông điệp tương tự đến từ những người đang đối mặt với các thách thức tương tự ở một tổ chức khác, sức thuyết phục sẽ lớn hơn nhiều.
Ưu tiên thực hành thay vì sự hoàn hảo
Kohler cho rằng nhiều tổ chức mắc sai lầm khi cố gắng xây dựng một chương trình đào tạo hoàn hảo trước khi bắt đầu. Tamedia chọn cách tiếp cận khác là triển khai nhanh, thử nghiệm liên tục và điều chỉnh dựa trên phản hồi thực tế.
"Điều quan trọng không phải là xây dựng một trường học AI hoàn hảo. Điều quan trọng là cùng nhau học hỏi và phát triển", bà nói.
Theo Kohler, một công cụ AI chỉ có cơ hội thành công nếu những người sẽ sử dụng nó được tham gia từ giai đoạn đầu tiên. Tamedia thường xuyên lấy ý kiến người dùng, lắng nghe phản hồi và sẵn sàng loại bỏ những tính năng không được đón nhận.
Điều này giúp các sản phẩm AI được phát triển sát với nhu cầu thực tế trong tòa soạn hơn.
Phá bỏ rào cản giữa các phòng ban
Học viện AI của Tamedia không chỉ dành cho phóng viên và biên tập viên. Nhân sự từ các bộ phận như tiếp thị, kinh doanh hay chăm sóc khách hàng cũng tham gia cùng các khóa học.
Theo Kohler, sự kết hợp này tạo ra nhiều ý tưởng mới và giúp mọi người hiểu rõ hơn cách các bộ phận khác vận hành, từ đó cải thiện khả năng phối hợp trong quá trình phát triển sản phẩm.
Kohler nhấn mạnh rằng mọi chương trình AI đều cần sự hỗ trợ mạnh mẽ từ ban lãnh đạo. Nếu các tổng biên tập và trưởng bộ phận không tạo điều kiện để nhân viên học tập, thử nghiệm và dành thời gian cho AI, quá trình chuyển đổi sẽ rất khó thành công. "Không có sự ủng hộ từ lãnh đạo, dự án sẽ không thể đi xa", bà nói.
Lắng nghe cả những người chưa dùng AI
Cứ mỗi 6 tháng, Tamedia lại thực hiện một cuộc khảo sát AI ẩn danh trong toàn công ty. Điều đáng chú ý là họ đặc biệt quan tâm tới những người chưa sử dụng AI hoặc không muốn sử dụng các công cụ này.
Theo Kohler, việc hiểu lý do khiến một bộ phận nhân viên còn dè dặt quan trọng không kém việc phát triển các công cụ mới. "Bỏ qua những người đó là một sai lầm", bà nhận định.
Theo khảo sát nội bộ, hơn 80% nhân viên Tamedia hiện có thái độ từ trung lập đến tích cực đối với AI. Vì vậy, thay vì tập trung vào nhóm phản đối mạnh mẽ nhất, công ty ưu tiên hỗ trợ những người đã sẵn sàng thử nghiệm để họ trở thành lực lượng lan tỏa kinh nghiệm cho đồng nghiệp.
Kinh nghiệm của Tamedia cho thấy việc đưa AI vào tòa soạn không chỉ là câu chuyện về công nghệ. Thành công phụ thuộc nhiều hơn vào đào tạo, đối thoại, sự đồng thuận và khả năng giúp nhân viên cảm thấy họ đang tham gia định hình tương lai của nghề báo, thay vì bị cuốn theo những thay đổi ngoài tầm kiểm soát.
