Theo các nguồn tin thân cận, Washington đang phối hợp với Qatar xây dựng cơ chế cho phép Iran sử dụng khoảng 6 tỷ USD hiện được giữ tại Qatar để thanh toán cho các mặt hàng nhân đạo như thực phẩm, thuốc men và thiết bị y tế. Đây là một phần trong tổng số khoảng 100 tỷ USD tài sản của Iran đang bị đóng băng trên toàn cầu, chủ yếu là doanh thu từ xuất khẩu dầu bị mắc kẹt bởi các lệnh trừng phạt.
Dù quy mô chưa lớn so với tổng số tài sản bị phong tỏa, khoản tiền này có ý nghĩa đáng kể đối với nền kinh tế Iran. Quốc gia này đang đối mặt với lạm phát kéo dài, đồng nội tệ mất giá mạnh và tình trạng thiếu hụt ngoại tệ phục vụ nhập khẩu. Việc được tiếp cận nguồn tiền bị đóng băng có thể giúp Tehran tăng khả năng nhập khẩu hàng hóa thiết yếu, giảm áp lực lên tỷ giá và cải thiện niềm tin của thị trường.
Quan trọng hơn, cơ chế đang được thảo luận với Qatar có thể trở thành tiền lệ cho việc giải phóng các khoản tiền khác của Iran đang nằm tại Trung Quốc, Ấn Độ, Iraq và một số quốc gia khác. Giới chức Iran được cho là đang thúc đẩy việc giải ngân khoảng 24 tỷ USD tài sản bị phong tỏa trong giai đoạn đầu.
Khoản hỗ trợ tài chính này xuất hiện cùng thời điểm Mỹ đồng ý cho phép Iran nối lại hoạt động bán dầu. Hai yếu tố kết hợp với nhau có thể giúp Tehran nhanh chóng cải thiện nguồn thu ngoại tệ sau nhiều năm bị hạn chế trong việc tiếp cận thị trường năng lượng quốc tế. Trong ngắn hạn, nguồn thu từ xuất khẩu dầu và việc giải phóng tài sản bị phong tỏa được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa cho nền kinh tế Iran vốn đang chịu nhiều sức ép.
Tuy nhiên, triển vọng này vẫn đi kèm những điều kiện đáng kể. Theo các nguồn tin, việc tiếp cận tài sản bị phong tỏa sẽ được triển khai từng bước và gắn với tiến trình đàm phán giữa Washington và Tehran trong thời gian tới. Mỹ muốn duy trì quyền giám sát đối với cách thức sử dụng nguồn tiền, đồng thời coi đây là công cụ gây ảnh hưởng trong các cuộc thương lượng tiếp theo.
Điều đó đồng nghĩa với việc việc giải phóng tài sản chưa phải là sự dỡ bỏ hoàn toàn các rào cản tài chính đối với Iran. Các nhà phân tích cho rằng để nền kinh tế phục hồi bền vững, Tehran vẫn cần một sự nới lỏng rộng hơn đối với các lệnh trừng phạt, đặc biệt là những hạn chế liên quan đến lĩnh vực ngân hàng và xuất khẩu năng lượng.
Trong bối cảnh đó, kế hoạch giải phóng một phần tài sản bị phong tỏa có thể được xem như bước đi mở đầu cho quá trình tái hòa nhập kinh tế của Iran. Tuy nhiên, mức độ thành công sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì thỏa thuận hiện tại cũng như kết quả của các cuộc đàm phán giữa hai bên trong những tháng tới.
