+ PV: Quốc hội đã thể chế hoá quan điểm của Đảng, kịp thời ban hành Nghị quyết 205/2025/QH15 về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Xin đồng chí Viện trưởng cho biết, ngành Kiểm sát đã chuẩn bị để thực hiện quyền năng pháp lý này như thế nào?
- Thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới, Đảng ủy VKSND tối cao đã nghiên cứu, trình và được Bộ Chính trị thông qua Đề án về khởi kiện vụ án dân sự công ích. Trên cơ sở đó, VKSND tối cao đã xây dựng và trình Quốc hội thông qua Nghị quyết số 205/2025/QH15 về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công (Nghị quyết số 205) có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026. Đảng uỷ, Lãnh đạo VKSND tối cao đã chủ trì, phối hợp với 12 bộ, ngành xây dựng, ban hành Thông tư liên tịch số 09/2025 ngày 03/11/2025 hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 205; huy động sự tham gia của các tổ chức xã hội thông qua ký kết Quy chế phối hợp với 07 tổ chức, hội có chức năng, nhiệm vụ bảo vệ các chủ thể dễ bị tổn thương và lợi ích công và tuyên truyền sâu rộng đến các cơ quan, tổ chức và toàn thể Nhân dân; ban hành các hướng dẫn, chỉ đạo triển khai, tổ chức tập huấn đến VKSND các cấp.
Đối với VKSND địa phương, nhất là 6 tỉnh, thành phố thực hiện thí điểm (Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Đắk Lắk), bước đầu đã rà soát, phát hiện gần 200 vụ việc xâm phạm quyền dân sự của chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương (quyền dân sự của trẻ em, người yếu thế) hoặc lợi ích công (đầu tư công không hiệu quả hoặc chậm trễ dẫn đến lãng phí tài sản Nhà nước; lấn chiếm đất công; xả khí thải, nước thải gây ô nhiễm môi trường hoặc hệ sinh thái; vi phạm an toàn thực phẩm; xâm phạm di sản văn hóa...). VKSND tối cao đã hướng dẫn VKSND địa phương kiểm tra, xác minh thu thập chứng cứ để thực hiện việc kiến nghị, khởi kiện dân sự theo đúng Nghị quyết 205.
Bên cạnh đó, ngành Kiểm sát chuẩn bị các điều kiện bảo đảm như: Thiết lập các kênh tiếp nhận thông tin từ cơ quan, tổ chức, cơ quan báo chí và người dân; quán triệt các văn bản, tập huấn, hướng dẫn quy trình, kỹ năng thực hiện; sắp xếp cơ cấu tổ chức, bố trí Kiểm sát viên có năng lực; mở các lớp đào tạo ngắn hạn, xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng và bố trí kinh phí, trang thiết bị, ứng dụng số để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ người yếu thế, bảo vệ lợi ích công.
Có thể khẳng định, Nghị quyết 205 là một chủ trương, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước, có ý nghĩa nhân đạo, nhân văn sâu sắc, nhằm thực thi công lý, bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhóm chủ thể dễ bị tổn thương, đối tượng yếu thế như trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi và bảo vệ lợi ích chung của cộng đồng, đem lại những giá trị tốt đẹp, bền vững trong quá trình phát triển, hội nhập của đất nước trong kỷ nguyên mới. Toàn ngành Kiểm sát đã, đang và sẽ quyết tâm thực hiện thành công nhiệm vụ mới này. Qua đó, tổng kết, đánh giá và báo cáo cấp có thẩm quyền để sớm triển khai thực hiện đồng bộ trong toàn quốc.
+ PV: Trong bối cảnh cả hệ thống chính trị thực hiện tinh gọn, sắp xếp lại tổ chức bộ máy, xin đồng chí cho biết ngành Kiểm sát xác định những phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm nào để tiếp tục bảo đảm hoạt động tố tụng thông suốt, hiệu quả, nâng cao chất lượng kiểm sát, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới?
- Thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, VKSND tối cao đã khẩn trương sắp xếp, kiện toàn, thu gọn đầu mối, tổ chức VKSND từ 04 cấp thành 03 cấp (tối cao, tỉnh, khu vực), lựa chọn, bố trí lãnh đạo, quản lý VKSND các cấp. Kết quả, toàn ngành đã giảm 907 đơn vị quản lý và 2.357 vị trí lãnh đạo, quản lý (907 cấp trưởng và 1.450 cấp phó).
Để tiếp tục bảo đảm hoạt động thông suốt, hiệu quả, nâng cao chất lượng kiểm sát, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, VKSND tối cao quán triệt và thực hiện nghiêm chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại Kỷ niệm 65 năm ngày truyền thống ngành KSND (26/7/1960 – 26/7/2025) là: “Ngành Kiểm sát nhân dân - nơi công lý được thực thi, pháp luật được thượng tôn và lòng dân được củng cố; là một trong những trụ cột bảo vệ công lý trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”. VKSND tối cao đã chỉ đạo toàn Ngành tập trung triển khai thực hiện một số định hướng lớn như sau:
Tiếp tục bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, đặc biệt là cụ thể hóa Đại hội Đảng khóa XIV, các nghị quyết chiến lược của Đảng vào công tác kiểm sát và tổ chức thực hiện nghiêm trong ngành KSND; tích cực phục vụ nhiệm vụ chính trị, góp phần kiến tạo hội nhập, phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Tổng kết thực tiễn nghiên cứu, xây dựng Đề án và báo cáo Bộ Chính trị, ban hành Chỉ thị “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Viện kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới”, bảo đảm sự giám sát chặt chẽ của Quốc hội, cơ quan dân cử và Nhân dân; tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu Viện kiểm sát nhân dân các cấp.
Tiếp tục nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, kiểm soát chặt chẽ quyền lực tư pháp, bảo đảm công tố chủ động hơn và gắn công tố với hoạt động điều tra; việc truy cứu trách nhiệm hình sự phải dựa trên chứng cứ hợp pháp, đầy đủ, khách quan; nâng cao năng lực tranh tụng, bản lĩnh, kỹ năng và tính thuyết phục của kiểm sát viên. Thực hiện nhất quán chủ trương xử lý tội phạm nghiêm minh nhưng nhân văn, hướng thiện, không hình sự hóa quan hệ dân sự, kinh tế, hành chính và ngược lại. Tăng cường năng lực Cơ quan điều tra VKSND tối cao vững mạnh, toàn diện, chuyên nghiệp, hiện đại góp phần bảo đảm sự liêm chính của các cơ quan tư pháp.
Xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm sát vững vàng về chính trị, trong sáng về đạo đức, tinh thông pháp luật, giỏi nghiệp vụ; có dũng khí, bản lĩnh nghề nghiệp. Đề cao kỷ luật, kỷ cương, xây dựng và lan tỏa văn hóa Kiểm sát, thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với cán bộ Kiểm sát phải “Công minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn”.
Tiếp tục xác định chuyển đổi số là khâu đột phá chiến lược, tiến tới xây dựng “Viện kiểm sát số”, mở rộng các tiện ích số, góp phần xây dựng nền tư pháp phục vụ và tham gia thúc đẩy kiến tạo quốc gia.
+ PV: Xin Viện trưởng cho biết, những nhiệm vụ trọng tâm ngành Kiểm sát nhân dân quyết tâm thực hiện trong năm công tác 2026?
- Năm 2026, là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI (2026-2031), là giai đoạn khởi đầu một kỷ nguyên phát triển mới của đất nước; toàn ngành Kiểm sát nhân dân tiếp tục tổ chức thực hiện tốt mô hình VKSND 3 cấp, bảo đảm tinh gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, quyết tâm thực hiện tốt phương châm “Đoàn kết, đổi mới - Bản lĩnh, kỷ cương - Chuyên nghiệp, hiện đại”. Để hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị năm 2026, VKSND tối cao đã chỉ đạo toàn Ngành thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm sau:
Một là, toàn ngành Kiểm sát nhân dân triển khai thực hiện nghiêm các nghị quyết của Đảng, nghị quyết của Quốc hội và các đạo luật về tư pháp; tiếp tục tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, tham mưu, đề xuất hoàn thiện thể chế, cải cách tư pháp và đổi mới phương thức hoạt động của VKSND. Bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp, toàn diện của Đảng, cụ thể hóa các nghị quyết chiến lược của Đảng để đề xuất hoàn thiện thể chế và tổ chức thực hiện nghiêm trong ngành KSND; tổ chức tập huấn, hướng dẫn thực hiện các đạo luật, nghị quyết của Quốc hội.
Hai là, ngành KSND tiếp tục chú trọng lựa chọn, giới thiệu nhân sự của Ngành bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031; có kế hoạch bố trí người đứng đầu Viện kiểm sát không phải là người địa phương.
Ba là, tiếp tục làm tốt công tác xây dựng Đảng, xây dựng Ngành, bảo đảm đoàn kết, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại. Tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy bên trong tinh, gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; tập trung nâng cao năng lực và bảo đảm VKSND khu vực thực hiện tốt thẩm quyền mới; hoàn thiện quy định về phân cấp, phân quyền giữa các cấp kiểm sát; thực hiện cơ chế phối hợp, kiểm soát quyền lực trong hoạt động tư pháp. Cán bộ Kiểm sát phải đề cao trách nhiệm, chuẩn mực đạo đức công vụ, có bản lĩnh bảo vệ công lý, tận tâm, tận lực phục vụ Nhân dân. Xây dựng và thực hiện quy định thu hút và trọng dụng nhân tài, phát hiện, đào tạo cán bộ trẻ; bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Bốn là, tiếp tục tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, xây dựng các đề án lớn để đề xuất chủ trương, định hướng lớn về chính sách hình sự bảo đảm nhân văn hơn, hiệu quả hơn; đẩy mạnh cải cách tư pháp và đổi mới phương thức hoạt động của VKSND bảo đảm ngày càng thực chất, hiệu quả trong giai đoạn phát triển mới. Thực hiện tốt chức năng công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, tăng cường công tác phòng ngừa và bảo vệ lợi ích công, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới
Năm là, ngành KSND xác định nhiệm vụ trọng tâm đột phá trong giải quyết án hình sự là công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, nhất là đối với Công an cấp xã. Tiếp tục tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra theo yêu cầu 4S: “Sớm hơn, sát hơn, sâu hơn, sắc hơn”, không để xảy ra oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm; không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự, hành chính và ngược lại; ưu tiên biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính khắc phục hậu quả trước khi xử lý hình sự, góp phần phát triển kinh tế - xã hội. Chú trọng công tác kiến nghị, phòng ngừa tội phạm ở các lĩnh vực. Trong phân loại, xử lý hình sự, phải bảo đảm cả yếu tố chính trị - pháp luật - nghiệp vụ; kiên quyết loại trừ biểu hiện vô cảm, thiếu trách nhiệm hoặc áp dụng pháp luật đơn thuần. Phối hợp xử lý nghiêm các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo; các vụ án, vụ việc phức tạp, kéo dài, dư luận xã hội quan tâm, các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia, an ninh phi truyền thống. Phối hợp với Cơ quan điều tra rà soát, giải quyết án tạm đình chỉ, kịp thời phục hồi giải quyết khi căn cứ tạm đình chỉ không còn.
Sáu là, tiếp tục tăng cường năng lực Cơ quan điều tra VKSND tối cao vững mạnh, toàn diện, chuyên nghiệp, hiện đại. Tuyển chọn, đào tạo nâng cao trình độ cho đội ngũ Điều tra viên về nghiệp vụ điều tra tội phạm và điều tra thu thập dữ liệu điện tử. Nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn, xử lý và phòng ngừa mọi hành vi xâm phạm hoạt động tư pháp, nhất là các tội phạm tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp.
Bảy là, triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 205 của Quốc hội. Toàn ngành KSND xác định nhiệm vụ bảo vệ người yếu thế, bảo vệ lợi ích công và công tác kiểm sát dân sự, hành chính, kinh doanh thương mại tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm đột phá.
Tám là, đổi mới công tác kiểm sát hoạt động tư pháp theo yêu cầu 4T: “Tận tâm, tinh thông, thực chất, thuyết phục”. Xây dựng kế hoạch kiểm sát chuyên đề, tập trung những vấn đề nổi cộm, nhạy cảm, dễ phát sinh vi phạm hoặc được dư luận xã hội quan tâm; kịp thời phát hiện vi phạm để kiến nghị, kháng nghị và tiến hành phúc tra các kiến nghị đã ban hành. Nâng cao chất lượng kháng nghị, nhất là kháng nghị phúc thẩm đối với các bản án, quyết định của Tòa án cùng cấp có vi phạm nghiêm trọng. Giải quyết dứt điểm đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm tồn đọng và nâng cao chất lượng kháng nghị trong công tác này.
Chín là, thực hiện nghiêm Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, nghiên cứu, chọn lọc kinh nghiệm các mô hình quản trị tư pháp hiện đại của thế giới để vận dụng, nâng cao năng lực hoạt động của Ngành.
Mười là, tập trung chuyển đổi số; tăng cường nguồn lực, điều kiện bảo đảm hoạt động của ngành KSND trong giai đoạn phát triển mới; tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; xác định công tác tuyên truyền là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong công tác tư tưởng của Đảng, góp phần xây dựng Đảng, xây dựng ngành KSND ngày càng trong sạch, vững mạnh, vững bước tiến vào kỷ nguyên mới.
Với quyết chính trị cao, nhằm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, cùng với bề dày truyền thống hơn 65 năm xây dựng và trưởng thành, toàn ngành Kiểm sát nhân dân quyết tâm cao, nỗ lực lớn, phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và Nhân dân tin tưởng giao phó; khẳng định là thành tố quan trọng xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; góp phần kiến tạo xã hội kỷ cương, công bằng, dân chủ, văn minh.
+ PV: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí Viện trưởng VKSND tối cao!
