Phân cấp quản lý tiêu chuẩn đo lường: Trao thực quyền cho địa phương, gỡ khó cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh các văn bản pháp luật về bộ máy quản lý nhà nước được sửa đổi theo hướng tinh gọn, hiệu quả, Thông tư 07/2025/TT-BKHCN xuất phát từ yêu cầu thực tiễn khi chính quyền địa phương tổ chức theo mô hình hai cấp (tỉnh/huyện/xã), việc phân định thẩm quyền rõ ràng giúp tăng trách nhiệm công vụ, giảm ách tắc hồ sơ và tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Điều này gắn chặt với các nghị định của Chính phủ trong cùng lĩnh vực nhằm đảm bảo đồng bộ trong tổ chức, phân quyền và phân cấp quản lý nhà nước của Bộ KH&CN.

Một trong những điểm mới quan trọng nhất của Thông tư là việc phân cấp, phân định rõ ràng trách nhiệm giữa chính quyền cấp tỉnh và cấp xã trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng (TCĐLCL). Cách tiếp cận này nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo thẩm quyền, đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước ngay từ cơ sở.

Theo đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được giao trực tiếp tiếp nhận, thụ lý và giải quyết nhiều thủ tục hành chính quan trọng trong lĩnh vực TCĐLCL.

Cụ thể, UBND cấp tỉnh có thẩm quyền chứng nhận chuẩn đo lường dùng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo nhóm 2, cấp thẻ kiểm định viên đo lường, cũng như điều chỉnh, cấp lại thẻ kiểm định viên đo lường theo quy định hiện hành.

Cách phân cấp này cho thấy sự thay đổi rõ nét so với trước đây, khi phần lớn các hồ sơ chuyên môn quan trọng vẫn phải xử lý tập trung tại cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh hoặc trung ương.

Việc trao thêm quyền chủ động cho chính quyền địa phương được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, đồng thời gắn trách nhiệm quản lý với từng địa bàn cụ thể, tạo thuận lợi hơn cho tổ chức, doanh nghiệp và người dân trong quá trình thực hiện các quy định về TCĐLCL.

Thông tư chủ trương chuyển một số nhiệm vụ quản lý, thẩm quyền hành chính từ UBND cấp tỉnh đến các cấp gần dân hơn. Đây là xu hướng đúng đắn trong cải cách hành chính, giảm khoảng cách giữa người dân/doanh nghiệp với cơ quan quản lý.

Một ví dụ cụ thể: nếu trước đây các tổ chức muốn đăng ký hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị đo phải chờ xử lý ở tỉnh hoặc trung ương, thì nay một số thủ tục đã được UBND cấp tỉnh tiếp nhận và trả kết quả sớm, giúp doanh nghiệp địa phương tiết kiệm thời gian và chi phí.

Việc phân cấp rõ ràng giúp doanh nghiệp bớt "chờ quy trình" và nhanh chóng tham gia thị trường với các sản phẩm đạt chuẩn.

Chẳng hạn, một cơ sở đo lường ở địa phương có thể hoàn tất thủ tục cấp thẻ kiểm định viên ngay tại UBND tỉnh, thay vì phải gửi hồ sơ lên cơ quan trung ương. Điều này sẽ thúc đẩy hoạt động kiểm định kỹ thuật, giảm rủi ro sai số trong đo lường và hàng hóa lưu thông trên thị trường.

Đặc biệt ở các khu công nghiệp vừa và nhỏ, khi các thủ tục phân cấp về đo lường, chứng nhận được thực hiện nhanh hơn, năng lực cạnh tranh của sản phẩm và dịch vụ cũng được tăng lên rõ rệt.

Việc phân định thẩm quyền không chỉ là chuyện giấy tờ mà còn là tiền đề để áp dụng quản lý điện tử, dịch vụ công trực tuyến ở cấp xã và huyện, giúp giảm thời gian giải quyết hồ sơ và minh bạch hơn. Đây là kỳ vọng từ các báo cáo tổng kết công tác quản lý TCĐLCL tại địa phương gần đây.

Thông tư tạo ra kỳ vọng lớn, nhưng thực tế triển khai vẫn cần có công cụ hỗ trợ như đào tạo nhân lực, cải tiến hệ thống quản lý dữ liệu điện tử và giám sát xuyên suốt. Nếu không có sự đầu tư tương xứng, phân cấp có thể chỉ dừng ở hình thức, chưa chuyển hóa thành hiệu quả thực sự.

Thông tư 07/2025/TT-BKHCN đánh dấu một bước tiến quan trọng trong cách tiếp cận phân quyền quản lý nhà nước đối với lĩnh vực TCĐLCL tại địa phương.

Với quyết tâm đưa quyền lực hành chính đến gần người dân và doanh nghiệp, Thông tư mở ra nhiều cơ hội cho cải cách hành chính thực chất, nâng cao chất lượng dịch vụ công và góp phần thúc đẩy kinh tế, xã hội ở cấp cơ sở.