Quan hệ ASEAN - Mỹ: Hành trình 45 năm phát triển và hướng tới tầm cao mới

1. Trở lại với quá khứ, vào năm 1977, Mỹ và ASEAN bắt đầu đặt mối quan hệ chính thức. Đây được xem như một sự thiết lập khá muộn màng, khi mà ASEAN đã được thành lập cách đó tròn 10 năm (8/8/1967). Khi đó ASEAN mới chỉ có 5 thành viên, đều là những nước sáng lập ban đầu: Indonesia, Thái Lan, Philippines, Singapore và Malaysia.

quan he asean my hanh trinh 45 nam phat trien va huong toi tam cao moi hinh 1

Quốc kỳ của các nước tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 35 được trưng bày tại Bangkok hồi năm 2019. Ảnh: AFP

Kể từ sự khởi đầu dù có phần muộn màng đó, mối quan hệ giữa ASEAN và Mỹ đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Sự phát triển trong mối quan hệ giữa 2 bên ngày càng toàn diện và sâu rộng hơn sau khi ASEAN đã hội tụ được đủ 10 thành viên như ngày nay, với việc Brunei (1984), Việt Nam (1995), Lào (1997), Campuchia (1997) và Myanmar (1999) lần lượt gia nhập.

Để rồi đến năm 2015, một dấu ấn đặc biệt trong mối quan hệ ASEAN và Mỹ đã diễn ra, khi 2 bên chính thức nâng mối quan hệ lên tầm Đối tác Chiến lược vào năm 2015. Điều đó có nghĩa quan hệ với ASEAN lúc này trở thành một trong những mối quan hệ quan trọng nhất đối với Mỹ trên trường quốc tế.

Kể từ đó, quan hệ ASEAN - Mỹ tiếp tục không ngừng phát triển mạnh mẽ cho đến ngày nay. Hai bên đã ký kết thêm nhiều hiệp ước hoặc tổ chức các diễn đàn về mọi mặt từ kinh tế, an ninh, y tế cho đến công nghệ; như Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (2009) hay Đối thoại Chính sách mạng ASEAN - Mỹ (2019).

Sau 45 năm hình thành về phát triển, có thể nói mối quan hệ giữa Mỹ và ASEAN đã phát triển vượt bậc về mọi mặt. Tính đến năm 2019, ASEAN là điểm đến đầu tư hàng đầu của Mỹ trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Đầu tư trực tiếp (FDI) của Mỹ tại khu vực này lên tới 329 tỷ USD, còn lớn hơn so với toàn bộ số vốn FDI của Mỹ tại Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ cộng lại. ASEAN còn là thị trường xuất khẩu lớn thứ 4 đối với hàng hóa của Mỹ. Xuất khẩu của Mỹ sang ASEAN đã tạo ra khoảng 500.000 việc làm. Ngược lại, Mỹ đang là đối tác thương mại lớn thứ 4 của ASEAN.

Thậm chí theo PGS.TS Vũ Minh Khương, thì kể từ năm 2010, quan hệ ASEAN - Mỹ tiến nhanh hơn so với mức quan hệ của khối với thế giới nói chung. Cụ thể là, tổng giá trị thương mại giữa ASEAN - Mỹ tăng tới 70% trong giai đoạn 2010-2020, trong khi mức tăng này chỉ là 33% cho quan hệ ASEAN - thế giới.

Cũng trong thời gian này, đầu tư FDI của Mỹ vào ASEAN tăng 2,27 lần, trong khi đầu tư của thế giới vào khối chỉ tăng 1,27 lần. Mỹ hiện là đối tác lớn nhất của ASEAN về cả FDI (chiếm 25%) lẫn thương mại (12%) - theo số liệu thống kê mới nhất vào năm 2020.

Có thể khẳng định, ASEAN là một trong những đối tác lớn và quan trọng bậc nhất của Mỹ trên thế giới hiện tại.

quan he asean my hanh trinh 45 nam phat trien va huong toi tam cao moi hinh 2

Sự hội nhập và phát triển trong mối quan hệ giữa ASEAN và Mỹ ngày càng sâu rộng.

2. Hội nghị Đặc biệt ASEAN - Mỹ năm nay được nỗ lực tổ chức đúng vào thời điểm mà thế giới đang có những bất ổn lớn về mọi mặt, trong đó tạo nên nhiều hệ lụy hơn cả là đại dịch Covid-19 và cuộc xung đột Nga - Ukraine. Điều này cho thấy, cả đôi bên, ASEAN và Mỹ đều đặc biệt quan tâm, chú trọng tới mối quan hệ này. 

Và trên thực tế 45 năm qua, Mỹ luôn xem ASEAN như một ưu tiên lớn trong các vấn đề quan trọng của thế giới. Tháng 10 năm ngoái, tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN - Mỹ theo hình thức trực tuyến, Mỹ đã công bố khoản đầu tư 102 triệu USD cho các sáng kiến mới sau đại dịch Covid; nhằm mở rộng sự tham gia của nước này tại Đông Nam Á về các vấn đề an ninh y tế, chống biến đổi khí hậu và kích thích tăng trưởng kinh tế trên diện rộng.

Chưa hết, trong 2 năm qua, Mỹ cũng là một trong những quốc gia viện trợ vắc xin Covid-19 nhiều nhất trong khu vực Đông Nam Á. Cụ thể, tính đến cuối năm 2021, Mỹ công bố đã cung cấp hơn 42 triệu liều vắc xin và hỗ trợ hơn 200 triệu USD cho các nước ASEAN nhằm đối phó Covid-19.

Chưa dừng lại ở đó, Hội nghị Cấp cao đặc biệt để kỷ niệm 45 mối quan hệ ASEAN - Mỹ còn diễn ra trong thời điểm các mối quan hệ trong khu vực đang diễn ra rất phức tạp, từ các vấn đề ở Biển Đông cho đến tình hình bất ổn Myanmar, vốn cần rất nhiều sự hợp tác giữa các bên để giải quyết.

ASEAN hiện đang ở vị thế rất đặc biệt, mà các cường quốc hay các tổ chức lớn trên thế giới đều muốn nhận được sự ủng hộ. Đặc biệt, Mỹ rất muốn thắt chặt và mở rộng mối quan hệ với ASEAN hơn nữa, nhằm có được nhiều lợi thế trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc, từ thương mại, kinh tế cho đến tình hình địa chính trị trong khu vực. Mỹ cũng muốn trở lại Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) - tổ chức đang có 4 nước ASEAN là Brunei, Việt Nam, Malaysia và Singapore.

Mỹ còn đang phát triển Khung kinh tế Ấn Độ - Thái Bình Dương, một kế hoạch được cho là cốt lõi trong các nỗ lực của chính quyền Tổng thống Joe Biden nhằm cho thấy Mỹ một lần nữa sẵn sàng đi đầu trong các vấn đề kinh tế và thương mại trong khu vực. Bởi vậy, ASEAN là khu vực mà Mỹ luôn muốn đặt mối quan hệ lên cao nhất có thể. 

Có thể nói, chưa bao giờ một hội nghị giữa ASEAN - Mỹ lại đặc biệt, cũng như mối quan hệ giữa 2 bên lại quan trọng như lúc này. Và hãy tin rằng, hai bên sẽ còn tạo ra những bước đột phá mới trong mối quan hệ vốn đã có truyền thống tốt đẹp của mình sau những cuộc gặp trực tiếp tại Washington tới đây.

Hoàng Hải

Xem thêm

COP31: Khi AI trở thành bài toán khí hậu mới

COP31: Khi AI trở thành bài toán khí hậu mới

(NB&CL) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những khả năng mới trong ứng phó biến đổi khí hậu, nhưng sự phát triển nhanh chóng của công nghệ này cũng kéo theo nhu cầu năng lượng, nước và tài nguyên ngày càng lớn. Tại COP31, đây là một thách thức mới mà thế giới không thể bỏ qua.

Sự sụp đổ bất ngờ của Ueno Bank khiến hàng triệu khách hàng không thể truy cập tài khoản. Ảnh: Ueno Bank

Ngân hàng Ueno Bank tại Paraguay sụp đổ như thế nào?

(CLO) Từ một ngân hàng số phát triển nhanh chóng với gần 3 triệu khách hàng, Ueno Bank tại Paraguay bất ngờ bị cơ quan quản lý can thiệp vì thiếu hụt vốn nghiêm trọng. Đằng sau sự sụp đổ này là những khoản cho vay rủi ro, sai lệch trong báo cáo tài chính và nghi vấn xung đột lợi ích, khiến hàng triệu người gửi tiền bị ảnh hưởng.

Canada xích lại gần châu Âu nhưng khó rời xa Mỹ

Canada xích lại gần châu Âu nhưng khó rời xa Mỹ

(CLO) Việc Canada cam kết hướng tới trở thành thành viên liên kết đầu tiên của Liên minh châu Âu (EU) đánh dấu bước tiến mới trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Tuy nhiên, động thái này không đồng nghĩa Ottawa muốn tạo đối trọng hay tìm kiếm một đối tác thay thế Washington.

 Điều gì chờ đợi Tổng thống Trump nếu đảng Dân chủ giành lại Quốc hội Mỹ?

Điều gì chờ đợi Tổng thống Trump nếu đảng Dân chủ giành lại Quốc hội Mỹ?

(CLO) Đảng Dân chủ đang kỳ vọng giành lại quyền kiểm soát lưỡng viện trong cuộc bầu cử ngày 3/11 để làm đòn bẩy đối trọng. Nếu thành công, họ sẽ nắm trong tay các đặc quyền hiến định nhằm giám sát, điều tra và trực tiếp kiềm chế quyền lực hành pháp của Tổng thống Donald Trump trong nửa sau nhiệm kỳ.

Cán cân quyền lực trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ

Cán cân quyền lực trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ

(NB&CL) Ngày 3/11 tới, cử tri Mỹ sẽ lựa chọn Quốc hội khóa mới cùng nhiều vị trí lãnh đạo cấp bang. Diễn ra giữa nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump, cuộc bầu cử có thể điều chỉnh tương quan quyền lực tại Washington, tác động đến chương trình nghị sự của Nhà Trắng và định hình bước chuẩn bị cho cuộc đua Tổng thống năm 2028. Trong bối cảnh đa số tại Quốc hội Mỹ khá mong manh, những thay đổi nhỏ về số ghế cũng có thể tạo ra những thay đổi chính trị đáng kể.

Mỹ loại DeepSeek khỏi cơ quan chính phủ và vấn đề chủ quyền dữ liệu AI quốc gia

Mỹ loại DeepSeek khỏi cơ quan chính phủ và vấn đề chủ quyền dữ liệu AI quốc gia

(CLO) Quyết định của Bộ An ninh Nội địa Mỹ yêu cầu loại bỏ DeepSeek khỏi hệ thống công nghệ thông tin của các cơ quan hành pháp dân sự liên bang cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong cách các quốc gia lựa chọn công nghệ. Chất lượng và giá thành vẫn quan trọng nhưng ngày càng phải được cân nhắc cùng an ninh dữ liệu, quyền kiểm soát hệ thống và lợi ích quốc gia.

Bình đẳng giới và những thách thức trong kỷ nguyên AI

Bình đẳng giới và những thách thức trong kỷ nguyên AI

(NB&CL) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội nâng cao năng suất lao động, tiếp cận tri thức và thúc đẩy bình đẳng giới, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gia tăng định kiến và bất bình đẳng về cơ hội phát triển. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, bình đẳng giới trong kỷ nguyên AI không chỉ đòi hỏi quyền tiếp cận công nghệ, mà còn phải bảo đảm sự tham gia và thụ hưởng công bằng của phụ nữ.

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

(CLO) Giữa lúc những thảm họa thiên nhiên ngày càng khó lường, ASEAN đang chủ động chuẩn bị cho tình huống xấu nhất bằng các cuộc diễn tập cứu trợ đa quốc gia. Mục tiêu rất rõ ràng: tăng cường phối hợp lực lượng, chia sẻ thông tin và sẵn sàng hỗ trợ người dân khi thảm họa thực sự xảy ra.

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

(CLO) Sân bay King Khalid ở thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út bị tấn công 4 lần trong 5 ngày gần đây bởi tên lửa và máy bay không người lái của lực lượng Houthi. Chuỗi sự kiện cho thấy hàng không thế giới một lần nữa phải chịu liên lụy từ cuộc xung đột tại Trung Đông.

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

(NB&CL) Tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, các đại diện cấp cao của những nước tham gia Hiệp ước Artemis (Artemis Accords) đang bàn về các nguyên tắc cho hoạt động trên Mặt trăng, trong lúc số thành viên sáng kiến này đã lên 76 và các chương trình đưa người trở lại Mặt trăng bước vào giai đoạn mới.

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

(CLO) Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đến thủ đô Reykjavik ngày 5/10, đánh dấu chuyến thăm Iceland đầu tiên của một quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ kể từ năm 2021. Động thái này diễn ra trong bối cảnh khu vực Bắc Cực đang ngày càng gia tăng tầm quan trọng chiến lược đối với Washington trên các phương diện an ninh, tuyến hàng hải và tài nguyên.

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

(CLO) Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Tây Ban Nha của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (ngày 29 – 30/9) diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương đang đón nhận nhiều xung lực phát triển mới, song cũng đan xen không ít thách thức cần tháo gỡ ở cả bình diện song phương lẫn nội bộ mỗi nước.

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

(NB&CL) Từ Nepal đến Indonesia, những thiên tai gần đây cho thấy năng lực cảnh báo đang tiến rất nhanh về công nghệ nhưng vẫn có thể mắc kẹt ở những mắt xích tưởng như rất nhỏ. Trong bối cảnh Liên hợp quốc đặt mục tiêu tất cả các nước đều có năng lực cảnh báo sớm vào năm 2027, khoảng cách giữa “biết trước” và “kịp thời hành động” trở thành câu hỏi quan trọng.

Cỡ chữ bài viết: