Một đầu mối phải đi với trách nhiệm đến cùng
Theo đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng), dự thảo quy định địa phương có diện tích khu vực khoáng sản lớn nhất làm đầu mối, đồng thời có trách nhiệm lấy ý kiến các địa phương liên quan. Cách thiết kế này có thể giúp xác định rõ đầu mối xử lý thủ tục, song nếu thiếu các quy định đi kèm thì chính cơ chế phân quyền lại có thể tạo thêm một khâu chờ đợi.
Điểm đại biểu lưu ý là dự thảo chưa làm rõ thời hạn các địa phương được lấy ý kiến phải phản hồi, giá trị pháp lý của ý kiến này cũng như cách xử lý nếu giữa các địa phương phát sinh quan điểm khác nhau.
Theo đại biểu, nếu những vấn đề này không được quy định rõ, quá trình giải quyết thủ tục có thể bị kéo dài do phải chờ sự phối hợp giữa nhiều địa phương.
Từ đó, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế giao Chính phủ quy định cụ thể về thời hạn lấy ý kiến, trách nhiệm trả lời và phương án xử lý trong trường hợp các địa phương không thống nhất.
Cùng quan tâm đến cơ chế xử lý khu vực khoáng sản nằm trên địa bàn nhiều tỉnh, đại biểu Nguyễn Thanh Xuân (Đoàn ĐBQH thành phố Huế) đánh giá việc giao một địa phương làm đầu mối là hướng tiếp cận phù hợp.
Tuy nhiên, theo đại biểu, muốn cơ chế này vận hành thực chất thì quy trình phối hợp giữa các địa phương phải được thiết kế đủ rõ. Trong đó, cần xác định cụ thể thời hạn trả lời và trách nhiệm của cơ quan được lấy ý kiến nếu không phản hồi.
Đặc biệt, đại biểu lưu ý không nên áp dụng một cách máy móc cơ chế “im lặng là đồng ý”, nhất là đối với những vấn đề có khả năng tác động trực tiếp đến môi trường, nguồn nước và an toàn công cộng.
Với những lĩnh vực như vậy, sự phối hợp giữa các địa phương không nên chỉ dừng ở việc hoàn tất một bước thủ tục, mà cần bảo đảm sự thống nhất thực chất về những vấn đề liên quan.
“Cần đảm bảo một cơ quan chịu trách nhiệm cuối cùng về kết quả, các cơ quan khác chỉ đóng vai trò phối hợp chuyên môn”, đại biểu Nguyễn Thanh Xuân nhấn mạnh.
Theo đại biểu, phân cấp, phân quyền chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng với các điều kiện bảo đảm thực hiện. Vì vậy, Chính phủ cần đồng thời quan tâm phân bổ nguồn lực, đào tạo, chuyển giao dữ liệu, tăng cường kiểm tra, giám sát và có đánh giá kết quả sau một thời gian thực hiện.
Đại biểu cho rằng đây không chỉ là câu chuyện riêng trong quản lý khoáng sản, mà là yêu cầu chung khi nhiều luật đang được sửa đổi theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương: đã giao quyền thì phải xác định rõ đầu mối, rõ trách nhiệm và rõ cách xử lý khi phát sinh bất đồng.
Không để phân quyền tạo thêm một “điểm chờ”
Giải trình các ý kiến tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, mục tiêu trọng tâm của lần sửa đổi này là cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.
Đối với Luật Địa chất và Khoáng sản, Bộ trưởng cho biết dự thảo đã thiết kế cơ chế nhằm hạn chế chồng chéo trong giải quyết thủ tục đối với khu vực khoáng sản liên quan đến nhiều địa phương.
Theo đó, Chủ tịch UBND tỉnh nơi có diện tích khu vực khoáng sản lớn nhất được giao làm đầu mối giải quyết thủ tục hành chính và có trách nhiệm lấy ý kiến các địa phương liên quan.
Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết dự thảo nghị định hướng dẫn sẽ quy định rõ thời hạn trả lời khi các địa phương được lấy ý kiến. Trường hợp còn có ý kiến khác nhau, vấn đề sẽ được báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
“Quy định như vậy đồng bộ với cơ bản các luật khác, các quy định trong các ngành, lĩnh vực khác khi có liên quan đến hai địa phương trở lên”, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh.
Đối với việc cấp phép khoáng sản tại khu vực biển ngoài và chưa xác định ranh giới quản lý, Bộ trưởng cho biết dự thảo giao Chính phủ quy định chi tiết về thẩm quyền, nhằm bảo đảm sự thống nhất với Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, đồng thời tránh khoảng trống pháp lý.
Theo phương án được nêu, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố gần nhất với khu vực khoáng sản sẽ làm đầu mối lấy ý kiến các địa phương liên quan trước khi cấp phép. Nếu còn ý kiến khác nhau, vấn đề được báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, phạm vi sửa đổi lần này tập trung vào thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, không đặt vấn đề lồng ghép các chính sách mới cần có thêm thời gian nghiên cứu. Những kiến nghị mang tính toàn diện về chính sách quản lý địa chất, khoáng sản và các lĩnh vực liên quan sẽ được tiếp tục nghiên cứu trong chương trình sửa đổi luật toàn diện dự kiến vào năm 2027.
