Đây là thông điệp được nhiều diễn giả nhấn mạnh tại Phiên thảo luận số 6 "Sắp xếp hoạt động của các cơ quan báo chí - Góc nhìn người trong cuộc" trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026.
Giảm đầu mối không có nghĩa là giảm sản phẩm báo chí
Một trong những nội dung thu hút nhiều sự quan tâm tại phiên thảo luận là câu hỏi liệu việc sắp xếp, tinh gọn các cơ quan báo chí có dẫn đến việc giảm sản phẩm báo chí và thu hẹp phạm vi tiếp cận thông tin của người dân hay không.
Nói về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho rằng, cần nhìn nhận sự phát triển của báo chí trong bối cảnh hệ sinh thái truyền thông đã thay đổi căn bản dưới tác động của chuyển đổi số.
Theo ông, việc giảm đầu mối cơ quan báo chí chỉ là sự thay đổi về mô hình tổ chức, hoàn toàn không đồng nghĩa với việc giảm số lượng hay chất lượng các sản phẩm báo chí. Ngược lại, cùng với sự phát triển của công nghệ, các cơ quan báo chí đang có thêm nhiều không gian để mở rộng nội dung, đa dạng hóa hình thức thể hiện và gia tăng khả năng tiếp cận công chúng.
"Nếu như trước đây báo chí chủ yếu hoạt động trên bốn loại hình gồm báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình thì hiện nay hệ sinh thái báo chí đã mở rộng mạnh mẽ sang các nền tảng số và mạng xã hội", ông nói.
Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, một trong những điểm mới quan trọng của Luật Báo chí năm 2026 là lần đầu tiên mở rộng không gian pháp lý cho hoạt động báo chí trên môi trường số. Các kênh thông tin do cơ quan báo chí xây dựng trên không gian mạng được xác định là sản phẩm báo chí và có thể trở thành đối tượng được các cơ quan, tổ chức đặt hàng thực hiện truyền thông chính sách.
Đáng chú ý, pháp luật không giới hạn số lượng các kênh thông tin mà mỗi cơ quan báo chí được phát triển trên môi trường số. Các đơn vị chỉ cần thực hiện thủ tục thông báo theo quy định và bảo đảm sử dụng thống nhất hệ thống nhận diện thương hiệu để công chúng và cơ quan quản lý nhận diện rõ nguồn phát hành thông tin.
Ông Nguyễn Văn Hiếu cho biết, quy định này tạo ra dư địa rất lớn để các cơ quan báo chí phát triển hệ sinh thái truyền thông của mình, từ báo điện tử, mạng xã hội, nền tảng video, podcast đến các sản phẩm nội dung chuyên biệt phục vụ từng nhóm công chúng khác nhau.
"Trong bối cảnh truyền thông đa nền tảng, giá trị của một cơ quan báo chí không còn được đo bằng số lượng đầu mối tổ chức mà được quyết định bởi chất lượng nội dung, khả năng đổi mới sáng tạo và sức lan tỏa trên nhiều nền tảng khác nhau", ông Hiếu nhấn mạnh.
Sáp nhập tạo đà cho mô hình tòa soạn hội tụ
Những nhận định từ góc độ của các nhà quản lý đã được minh chứng qua thực tiễn tại nhiều địa phương đã hoàn thành sớm quá trình sắp xếp báo chí.
Chia sẻ tại diễn đàn, ông Lê Trường Giang, Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai, cho biết, đơn vị là một trong những cơ quan báo chí trải qua nhiều đợt tổ chức lại bộ máy trong thời gian ngắn.
Theo ông, từ ngày 1/4/2025, các cơ quan báo chí của tỉnh Lào Cai được hợp nhất. Sau khi hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái sáp nhập, đến ngày 1/7/2025, các cơ quan báo chí của hai địa phương tiếp tục được tổ chức lại. Đầu năm 2026, đơn vị tiếp tục thực hiện đợt sắp xếp mới, tinh gọn bộ máy xuống còn 7 phòng chuyên môn.
Điều đáng chú ý là ngay trước khi hợp nhất, các cơ quan báo chí của hai tỉnh đã chủ động hoàn thành việc xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật và đơn giá đặt hàng đối với cả bốn loại hình báo chí. Đây là cơ sở quan trọng để sau khi hợp nhất, đơn vị có thể duy trì hoạt động ổn định, không làm gián đoạn nhiệm vụ chính trị cũng như quá trình sản xuất nội dung.
Theo ông Lê Trường Giang, điều quan trọng hơn cả là quá trình sắp xếp không chỉ dừng ở việc giảm đầu mối tổ chức mà được xem như cơ hội để tái cấu trúc toàn bộ quy trình sản xuất báo chí.
Theo đó, Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai không còn tổ chức các phòng sản xuất riêng cho từng loại hình như trước, mà chuyển sang mô hình sản xuất hội tụ. Phóng viên, biên tập viên được đào tạo theo hướng đa kỹ năng, có thể tác nghiệp và sản xuất nội dung trên nhiều nền tảng khác nhau.
"Chúng tôi coi đây là cơ hội để triển khai mô hình tòa soạn hội tụ một cách thực chất. Khi tất cả cùng sản xuất báo chí đa loại hình theo một quy trình thống nhất thì sự khác biệt giữa các loại hình dần được xóa nhòa, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực và chất lượng sản phẩm báo chí", ông Giang chia sẻ.
Theo ông Giang, quá trình chuyển đổi này cũng giúp hình thành cơ chế phối hợp thống nhất giữa các bộ phận, tạo điều kiện để một thông tin có thể được phát triển thành nhiều sản phẩm khác nhau trên báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình và các nền tảng số.