“Bóng tối trong mái ấm tình thương”
Đúng như tên tiêu đề đầy xót xa của loạt bài “Bóng tối trong mái ấm tình thương”, đằng sau bức màn nhân ái và những lời kêu gọi xúc động, một sự thật kinh hoàng đã tồn tại ở Mái ấm Hoa Hồng - nơi lẽ ra phải là chốn bình yên cho những phận đời yếu ớt.
Mái ấm Hoa Hồng, một cơ sở bảo trợ xã hội tư nhân ở TP.HCM, từng là nơi được nhiều nhà hảo tâm tin tưởng ủng hộ. Dưới sự điều hành của bà Giáp Thị Sông Hương (51 tuổi), Mẹ Hương được biết đến rộng rãi trên mạng xã hội và truyền thông với hình ảnh nhân hậu, thu hút gần 100.000 lượt theo dõi, liên tục kêu gọi hỗ trợ và trở thành biểu tượng của tình thương.
Tuy nhiên, đằng sau vỏ bọc hào nhoáng ấy, những thông tin về việc trẻ em bị bạo hành tại đây bắt đầu xuất hiện, ban đầu chỉ là những hoài nghi mơ hồ. Khi Báo Thanh Niên nhận được phản ánh, nhóm phóng viên đã nhanh chóng vào cuộc. Nhận thấy những manh mối ban đầu là có cơ sở, một kế hoạch điều tra quy mô lớn đã được triển khai, với mục tiêu hàng đầu là phơi bày sự thật và giải cứu các em nhỏ khỏi nạn bạo hành.
Để thu thập chứng cứ, nhóm phóng viên đã dấn thân vào một cuộc chiến cam go. Suốt một thời gian dài, họ hóa thân thành xe ôm, nhà hảo tâm, thậm chí là người giữ trẻ để thâm nhập vào “hang ổ” của tội ác.
Các phóng viên Trần Duy Khánh và Nguyễn Thị Uyển Nhi đã làm việc không ngừng nghỉ, cả ngày lẫn đêm. Duy Khánh thường xuyên phải ăn ngủ ngoài đường để theo dõi những thùng sữa từ thiện bị tuồn ra ngoài. Uyển Nhi cũng phải chịu đựng nhiều khó khăn: Cô bị lây đau mắt đỏ từ các em nhỏ, khiến mắt sưng húp và không thể mở trong 10 ngày, đồng thời còn bị rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng và sụt cân do thực phẩm mất vệ sinh.
Thế nhưng, những gian khổ mà các phóng viên gánh chịu chẳng thấm vào đâu so với nỗi đau khổ tột cùng của những em bé mồ côi ở Mái ấm Hoa Hồng. Nhiều ngày liền, nhóm phóng viên bàng hoàng chứng kiến cảnh các bảo mẫu bạo hành dã man các cháu bé. Những đòn roi không thương tiếc bằng tay không, cán chổi, roi, đũa... giáng xuống thân thể non nớt của các em, đặc biệt là trong các cữ ăn. Đáng sợ hơn, ngay cả những em bé chưa đầy tháng cũng bị lật sấp, quăng quật, nhéo, tát. Dù đã cố gắng can ngăn nhiều lần, nhưng hành vi bạo lực diễn ra quá nhanh, hoặc chính phóng viên cũng bị các bảo mẫu đe dọa.
Phóng viên Uyển Nhi chua xót kể lại: “Thời gian nhập vai và chăm sóc các bé mồ côi, tôi bị các bảo mẫu chửi mắng rất nhiều. Có bảo mẫu còn chửi: “Mày qua đây hưởng máy lạnh hả? Mày cút về đi, tao không cần”. Điều đáng sợ hơn, hành vi bạo lực tại đây dường như đã trở thành một “thói quen”, khi các bảo mẫu cũ còn “dạy” bảo mẫu mới cách bạo hành, thậm chí xúi giục trẻ lớn đánh đập trẻ nhỏ.
Không dừng lại ở bạo hành, quá trình điều tra còn hé lộ một sự thật kinh hoàng khác: Chủ mái ấm đã trục lợi bằng cách mỗi đêm tuồn hàng chục thùng sữa từ thiện đi bán. Trong khi đó, những đứa trẻ mồ côi đáng thương lại phải ăn cơm trắng chan nước tương, uống sữa cũ hết hạn và sống trong điều kiện vệ sinh vô cùng tồi tệ. Tất cả những hành vi phi nhân tính đó đã được nhóm phóng viên Báo Thanh Niên ghi lại bằng trái tim bất bình và nỗi đau quặn thắt.
Ám ảnh và trăn trở từ những thước phim kinh hoàng
Kết thúc quá trình điều tra, gần 60 Gigabyte tư liệu về Mái ấm Hoa Hồng được phóng viên chuyển về tòa soạn. Khối lượng bằng chứng khổng lồ này đã khiến bộ phận Biên tập và hậu kỳ thuộc Trung tâm Phát triển Nội dung số, Báo Thanh Niên mất ngủ nhiều đêm. Đặc biệt, những ngày cuối tháng 8/2024 trở thành giai đoạn nặng nề đối với nhóm biên tập hậu kỳ video. Nặng nề không phải vì công việc, mà vì những hình ảnh từ hiện trường quá khủng khiếp.
Biên tập viên Đặng Sinh không khỏi rùng mình khi nhớ lại: “Hai đêm đầu khi nhận được các video, tôi gần như không làm được gì cả, thậm chí không dám xem hết các cảnh quay vì quá ám ảnh. Tôi cũng có con nhỏ, tôi không hiểu vì sao người ta có thể đánh đập dã man như thế với những em bé chưa đầy tháng”.
Trong các cuộc họp triển khai nội dung, Ban biên tập Báo Thanh Niên đặc biệt lưu tâm đến việc tính toán liều lượng thông tin, tránh gây cú sốc quá lớn cho công chúng. Dù nhóm biên tập hậu kỳ đã rất cân nhắc, nhưng thực tế, nhiều bạn đọc vẫn cho biết họ không dám xem video vì quá đau xót.
Để đảm bảo sự cẩn trọng và nhạy cảm tối đa, biên tập viên Nguyễn Thị Hoài Vân - một người có kinh nghiệm và sự tinh tế đã được chọn để dựng phim. Đặc biệt, vị trí biên tập viên dẫn chuyện được yêu cầu phải là nữ giới đã có gia đình, con cái. Tiêu chí tưởng chừng lạ lùng này được nhóm biên tập hậu kỳ giải thích rằng chỉ có người làm mẹ mới có thể cảm nhận đến tận cùng nỗi đau khi chứng kiến cảnh những em bé mồ côi bị bạo hành.
Cuối cùng, biên tập viên Ngô Phương Thúy, một người mẹ hai con, đã được lựa chọn. Không ít lần ngay tại trường quay, cô đã rơi nước mắt khi đọc những dòng kịch bản trong loạt điều tra, thể hiện sự đồng cảm sâu sắc với số phận các em bé.
Sau khi thu thập đầy đủ chứng cứ, vào ngày 4/9/2024, phóng viên Báo Thanh Niên đã mang toàn bộ tài liệu đến trình báo cơ quan công an. Cùng ngày, tòa soạn cũng đăng tải hai kỳ đầu tiên của loạt điều tra, tạo nên một làn sóng dư luận mạnh mẽ. Các cơ quan chức năng ngay lập tức vào cuộc.
Sáng 4/9/2024, Công an TP.HCM đã có mặt tại Mái ấm Hoa Hồng, đưa chủ cơ sở và những người liên quan về trụ sở để làm việc. Các cơ quan chức năng cũng đã giải cứu thành công 79 trẻ em và đưa các em đến 3 cơ sở bảo trợ xã hội công lập ở thành phố Thủ Đức và quận Gò Vấp để được nuôi dưỡng, chăm sóc.
Câu chuyện về Mái ấm Hoa Hồng là minh chứng rõ nét cho sứ mệnh cao cả của báo chí. Trong bóng tối của sự che đậy và bất công, những người làm báo dũng cảm dấn thân, không ngại hiểm nguy để đi tìm sự thật.
Sứ mệnh ấy không chỉ dừng lại ở việc lật tẩy cái xấu, mà còn là kiến tạo niềm tin và lan tỏa giá trị nhân văn. Những người làm báo, với trái tim nhiệt huyết và ngòi bút sắc bén, chính là người gác đền cho công lý, đảm bảo không tội ác nào bị che giấu và không tiếng kêu cứu nào bị bỏ qua.
