Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản Kazuo Ueda cho biết kinh tế thế giới đã nhiều lần hứng chịu các đợt tăng mạnh giá năng lượng kể từ thập niên 1970 và hiện đang đối mặt cú sốc dầu mỏ thứ năm.
Phát biểu tại một hội nghị quốc tế ở Tokyo, ông nhấn mạnh tác động của giá dầu lên lạm phát không giống nhau giữa các giai đoạn, buộc các ngân hàng trung ương phải nhìn nhận vấn đề trong bối cảnh rộng hơn thay vì chỉ tập trung vào diễn biến giá dầu.
Theo người đứng đầu BOJ, phản ứng của chỉ số giá tiêu dùng Nhật Bản trước các đợt tăng giá dầu trong quá khứ rất khác nhau. Cùng một mức tăng giá dầu có thể tạo ra hệ quả trái ngược tùy thuộc diễn biến tiền lương, kỳ vọng lạm phát, sức cầu trong nước và biến động tỷ giá. Vì vậy, việc đánh giá rủi ro lạm phát cần đặt trong tổng thể cấu trúc kinh tế và hành vi định giá của doanh nghiệp.
Ông Ueda phân tích rằng một cú sốc ban đầu có thể trở nên dai dẳng nếu nó làm thay đổi tiền lương, kỳ vọng của người dân và cách doanh nghiệp thiết lập giá bán. Ngược lại, ngay cả cú sốc lớn cũng có thể chỉ mang tính tạm thời nếu các kênh truyền dẫn đó không kích hoạt.
Từ kinh nghiệm nhiều thập kỷ của Nhật Bản, Thống đốc BOJ kết luận các cú sốc dầu mỏ không chỉ là câu chuyện năng lượng mà còn là phép thử toàn diện đối với cơ chế kiểm soát lạm phát.
Cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh giá năng lượng quốc tế duy trì ở mức cao do căng thẳng kéo dài tại Trung Đông. Diễn biến đó đã gây thiếu hụt nguồn cung nguyên liệu đầu vào có nguồn gốc từ dầu mỏ, lan tỏa áp lực chi phí lên nhiều lĩnh vực của kinh tế Nhật Bản. Ngành thực phẩm và đồ uống ghi nhận ngày càng nhiều doanh nghiệp điều chỉnh tăng giá bán để bù đắp chi phí, qua đó làm gia tăng áp lực lạm phát tiêu dùng.
Trong lĩnh vực công nghiệp và giao thông, chi phí nhiên liệu tăng cũng tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng và vận tải. Giá xăng dầu cao khiến chi phí logistics và vận hành phương tiện tăng, đặt ra thách thức cho ngành ô tô Nhật Bản vốn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và mạng lưới cung ứng toàn cầu.
Áp lực này thúc đẩy các hãng xe đẩy nhanh tối ưu hóa tiêu thụ nhiên liệu và chuyển dịch sang công nghệ điện hóa nhằm giảm rủi ro trước biến động giá năng lượng.
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản dự kiến tổ chức cuộc họp chính sách tiền tệ tiếp theo vào ngày 15 và 16/6 để xem xét khả năng điều chỉnh lãi suất điều hành, hiện ở khoảng 0,75%. Dù BOJ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tháng 4, đã có 3 trong số 9 thành viên hội đồng chính sách kêu gọi tăng lãi suất nhằm kiềm chế lạm phát đang chịu tác động từ giá năng lượng cao.
Trong bối cảnh cú sốc dầu mỏ thứ năm được nhắc đến, quyết định sắp tới của BOJ không chỉ mang ý nghĩa đối với kinh tế Nhật Bản mà còn được giới đầu tư toàn cầu theo dõi sát sao, bởi nó phản ánh cách các nền kinh tế lớn cân bằng giữa ổn định giá cả, tăng trưởng và những biến động địa chính trị ngày càng phức tạp.
