Xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn dòng chảy dầu và khí qua eo biển Hormuz, khiến khoảng 1/5 nguồn cung năng lượng thế giới bị ảnh hưởng. Hệ quả không chỉ là giá nhiên liệu tăng mạnh mà còn làm giảm nguồn cung các sản phẩm hóa dầu - nguyên liệu quan trọng để sản xuất hàng loạt mặt hàng tiêu dùng như quần áo, giày dép hay bao bì nhựa.
Tác động đang lan nhanh sang thị trường tiêu dùng, đặc biệt tại châu Á - khu vực chiếm hơn một nửa sản lượng sản xuất toàn cầu và phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng. Giá các nguyên liệu như nhựa, cao su và polyester tăng mạnh, gây áp lực lên chuỗi cung ứng.
Tại Hàn Quốc, tình trạng hoảng loạn mua sắm túi rác đã xuất hiện, trong khi chính quyền nước này kêu gọi hạn chế sử dụng đồ dùng một lần.
Ở Nhật Bản, nguồn cung vật tư y tế bị đe dọa khi thiếu ống nhựa phục vụ chạy thận. Các nhà sản xuất găng tay tại Malaysia cũng cảnh báo thiếu nguyên liệu từ dầu mỏ có thể ảnh hưởng đến nguồn cung toàn cầu.
Các chuyên gia nhận định tác động lan rộng rất nhanh từ ngành năng lượng sang tiêu dùng. Nhiều sản phẩm quen thuộc như thực phẩm đóng gói, mỹ phẩm hay đồ gia dụng đều phụ thuộc vào các dẫn xuất dầu mỏ, từ bao bì nhựa đến keo dán, dung môi và chất bôi trơn công nghiệp.
Biến động này đang làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu và đe dọa tăng trưởng kinh tế. Chi phí năng lượng và nguyên liệu tăng khiến doanh nghiệp thu hẹp biên lợi nhuận, đồng thời đẩy giá bán lên cao. Ngoài ra, việc thiếu các nguyên liệu khác từ Trung Đông như phân bón hay khí heli có thể kéo theo giá thực phẩm và hàng điện tử tăng.
Các quốc gia đã bắt đầu xả kho dự trữ dầu để giảm áp lực, nhưng vấn đề lớn nằm ở sự thiếu hụt naphtha - nguyên liệu quan trọng để sản xuất nhựa và vật liệu tổng hợp, vốn không có nhiều nguồn thay thế. Nhiều công ty hóa dầu tại châu Á đã phải cắt giảm sản lượng hoặc tuyên bố bất khả kháng do thiếu nguyên liệu.
Một số nước tìm cách đa dạng nguồn cung, như Hàn Quốc nhập naphtha từ Nga và áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu để bảo đảm nhu cầu trong nước. Tuy vậy, doanh nghiệp sản xuất vẫn đối mặt với chi phí đầu vào tăng mạnh, đặc biệt trong các ngành đòi hỏi tiêu chuẩn cao như bán dẫn, ô tô và bao bì y tế.
Giá nhựa nguyên sinh tại châu Á đã tăng tới 59% kể từ cuối tháng 2, theo dữ liệu thị trường. Tại Thái Lan, giá túi ni lông đã tăng khoảng 10%, trong khi tại Ấn Độ, chi phí sản xuất nước đóng chai tăng do giá nắp nhựa tăng gấp nhiều lần.
Các chuyên gia cảnh báo châu Á chỉ là khu vực chịu tác động đầu tiên và khủng hoảng có thể lan sang các khu vực khác nếu nguồn cung từ Trung Đông không sớm được khôi phục.
Một số doanh nghiệp đã bắt đầu trì hoãn mua nguyên liệu với kỳ vọng giá giảm, trong khi các nhà sản xuất khác tìm cách cắt giảm chi phí, như giảm lượng nhựa trong bao bì hoặc chuyển sang vật liệu thay thế như giấy, thủy tinh hay nhôm. Tuy nhiên, các giải pháp này đòi hỏi thời gian và chi phí lớn, trong khi nguồn cung vật liệu thay thế cũng còn hạn chế.
Giới phân tích nhận định ngay cả khi tình hình tại eo biển Hormuz sớm ổn định, ngành công nghiệp nhựa và sản xuất tại châu Á cũng sẽ cần thêm nhiều tháng để phục hồi hoàn toàn.
