Trước những băn khoăn ấy, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) khẳng định thí sinh không nên quá áp lực. Theo ông, con số 15 thực chất là rất rộng, thậm chí để lựa chọn và sắp xếp đủ 15 nguyện vọng một cách nghiêm túc đã là một bài toán không hề đơn giản.
Theo quy định mới, mỗi thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo của các trường khác nhau. Đây là một bước điều chỉnh đáng chú ý, nhưng không phải quyết định mang tính cảm tính.
Ông Thảo cho biết, Bộ GD&ĐT đã nghiên cứu, rà soát và phân tích dữ liệu tuyển sinh từ năm 2022 đến nay trước khi đề xuất thay đổi.
Thống kê cho thấy, trong giai đoạn không giới hạn số lượng, phần lớn thí sinh chỉ đăng ký từ 1-5 nguyện vọng. Phổ trúng tuyển tập trung chủ yếu ở nguyện vọng 2 đến nguyện vọng 4. Riêng nguyện vọng 1 đã chiếm khoảng 35,5% tổng số thí sinh trúng tuyển.
Trong khi đó, số thí sinh đăng ký từ nguyện vọng thứ 10 trở lên chỉ khoảng 1,5%. Tỷ lệ trúng tuyển ở nhóm này chỉ đạt 0,34%. Đáng chú ý hơn, nhiều em dù trúng tuyển ở các nguyện vọng xa vẫn không xác nhận nhập học mà chờ đợt bổ sung.
“Rõ ràng, việc đăng ký quá nhiều nguyện vọng phần lớn mang tính dự phòng tâm lý. Không phải cứ đặt nhiều là cơ hội tăng lên tương ứng”, ông Thảo phân tích.
Theo lãnh đạo Vụ Giáo dục đại học, việc giới hạn số nguyện vọng không nhằm thu hẹp cánh cửa đại học, mà hướng tới hai mục tiêu căn bản.
Trước hết, giúp thí sinh xác định rõ năng lực, sở trường và mục tiêu của bản thân. Khi không còn tâm lý “cứ đăng ký thật nhiều cho chắc”, các em buộc phải tìm hiểu kỹ ngành nghề, môi trường đào tạo, cơ hội việc làm và mức độ cạnh tranh. Quá trình đó tự thân đã là một bước trưởng thành trong lựa chọn tương lai.
“Chúng tôi muốn các em đầu tư vào lựa chọn của mình một cách nghiêm túc, thay vì lan man tìm cơ hội may rủi”, ông Thảo nhấn mạnh.
Mục tiêu thứ hai là giảm lãng phí cho xã hội. Việc đăng ký tràn lan khiến hệ thống phải xử lý khối lượng dữ liệu lớn, gia tăng “ảo”, gây khó khăn cho các cơ sở đào tạo trong dự báo chỉ tiêu, đồng thời tạo áp lực tâm lý không cần thiết cho gia đình.
“Qua tổng kết, 10 nguyện vọng đã có thể xem là tương đối an toàn. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn đề xuất 15 để tạo tâm lý yên tâm hơn cho thí sinh, tránh cảm giác bị bó hẹp cơ hội”, ông cho biết.
Theo ông Thảo, kinh nghiệm nhiều năm cho thấy khi thực sự bắt tay vào lựa chọn, thí sinh sẽ nhận ra 15 nguyện vọng là con số không nhỏ.
Điều quan trọng nhất lúc này không phải là tìm cách “lấp đầy” đủ 15 ô đăng ký, mà là xác định đúng năng lực của bản thân: Quá trình học tập ra sao, mức điểm dự kiến thế nào, khả năng cạnh tranh ở từng ngành, từng trường.
Ông gợi ý chiến lược sắp xếp nguyện vọng theo ba nhóm: Nhóm ước mơ là những ngành, trường yêu thích, có thể có mức cạnh tranh cao; nhóm phù hợp lựa chọn sát với năng lực, điểm số dự kiến và nhóm an toàn với những phương án có xác suất trúng tuyển cao hơn, bảo đảm “đỗ chắc”.
Cách tiếp cận này không chỉ tăng khả năng trúng tuyển mà còn giúp thí sinh kiểm soát tốt tâm lý trong suốt quá trình xét tuyển.
Thực tế tuyển sinh năm 2025 cho thấy có khoảng 850.000 thí sinh trúng tuyển đại học, trong đó 670.000 em xác nhận nhập học. Ba năm gần đây, quy mô này duy trì tương đối ổn định.
Con số ấy cho thấy cơ hội học đại học không hề khan hiếm. Vấn đề không nằm ở số lượng nguyện vọng được đăng ký, mà ở việc lựa chọn đúng hướng đi.
“Chúng ta sẽ không trượt đại học nếu tìm đúng ngành, đúng trường và sắp xếp hợp lý thứ tự nguyện vọng. Thực lực nằm trong tay các em”, ông Thảo nhấn mạnh.
Giới hạn 15 nguyện vọng vì thế không phải là một “hàng rào” mới, mà là bước điều chỉnh nhằm đưa tuyển sinh trở về đúng bản chất: lựa chọn có cân nhắc, có chiến lược và phù hợp với năng lực thực chất.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao, sự tỉnh táo đôi khi quan trọng hơn số lượng. Và 15 nguyện vọng, nếu được tính toán thông minh, có thể đủ để mở ra cánh cửa đại học cho bất kỳ thí sinh nào chuẩn bị nghiêm túc cho tương lai của mình.
