Theo công ty phân tích dữ liệu năng lượng Kpler, các nhà máy lọc dầu Trung Quốc đã cắt giảm đáng kể lượng dầu mua từ nước ngoài sau khi giá năng lượng leo thang vì cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran. Động thái này làm suy giảm vai trò của Trung Quốc trong việc định hình nhu cầu trên thị trường dầu quốc tế.
Dữ liệu của Kpler cho thấy, nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc trong tháng 5 ước chỉ đạt 6,78 triệu thùng/ngày, mức thấp nhất trong gần một thập kỷ và giảm mạnh so với 8,5 triệu thùng/ngày của tháng 4. Trong khi đó, lượng dầu nhập khẩu bình quân của nước này trong năm ngoái lên tới 10,66 triệu thùng/ngày.
Theo nhà phân tích dầu thô cấp cao Muyu Xu của Kpler, sự sụt giảm nhập khẩu mạnh hơn nhiều so với mức giảm công suất lọc dầu, cho thấy Trung Quốc đang tận dụng lượng dầu dự trữ khổng lồ để đáp ứng nhu cầu trong nước thay vì tăng mua trên thị trường quốc tế.
Hiện công suất lọc dầu của Trung Quốc đạt khoảng 13,5 triệu thùng/ngày, giảm 154.000 thùng/ngày so với tháng trước. Tuy nhiên, nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm dầu mỏ vẫn tương đối ổn định, khiến lượng dầu dự trữ liên tục bị rút ra để bù đắp phần thiếu hụt từ nhập khẩu.
Dù cắt giảm nhập khẩu, các doanh nghiệp Trung Quốc vẫn tiếp tục bổ sung dầu vào kho dự trữ trong những tháng gần đây.
Theo nhà báo năng lượng Clyde Russell của Reuters, các nhà máy lọc dầu nước này đã đưa khoảng 430.000 thùng/ngày vào kho dự trữ trong tháng 4 nhằm tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc nguồn cung. Trong khi đó, dữ liệu từ Vortexa cho thấy con số thực tế có thể lên tới 580.000 thùng/ngày.
Các ước tính hiện nay cho rằng, Trung Quốc đang sở hữu từ 1,2-1,3 tỷ thùng dầu dự trữ, tương đương khoảng bốn tháng nhu cầu tiêu thụ. Theo ông Rush Doshi, Giám đốc Sáng kiến Chiến lược Trung Quốc tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), Bắc Kinh đã dành hai thập kỷ qua để xây dựng năng lực dự trữ nhằm giảm phụ thuộc vào các tuyến vận tải dầu trên biển.
Tuy nhiên, việc duy trì kho chiến lược này đang gặp nhiều thách thức hơn. Nguồn dầu giá rẻ từ Nga và Iran - hai nhà cung cấp quan trọng của Trung Quốc - đã trở nên đắt đỏ hơn sau những biến động địa chính trị gần đây. Đồng thời, các biện pháp thuế quan trả đũa đối với dầu thô Mỹ cùng những hạn chế đối với dầu Venezuela cũng làm thu hẹp lựa chọn của các nhà nhập khẩu Trung Quốc.
Kpler cũng lưu ý rằng sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ Ấn Độ đối với nguồn dầu Nga được miễn trừ một phần khỏi lệnh trừng phạt đang khiến Trung Quốc khó tiếp cận các nguồn cung giá thấp hơn. Trong khi đó, lượng dầu tồn kho của nhiều nhà máy lọc dầu tư nhân quy mô nhỏ chỉ đủ sử dụng đến đầu tháng 6.
Giới quan sát cho rằng Bắc Kinh khó chấp nhận việc lượng dầu dự trữ suy giảm quá sâu. Điều này đồng nghĩa với khả năng các nhà máy lọc dầu Trung Quốc sẽ sớm tăng cường nhập khẩu trở lại để tái bổ sung kho dự trữ.
Nếu kịch bản này xảy ra vào nửa cuối năm, thị trường dầu toàn cầu có thể phải đối mặt với áp lực mới. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) từng cảnh báo tháng 7 và tháng 8 có thể là giai đoạn đặc biệt nhạy cảm đối với nguồn cung dầu do những rủi ro từ Trung Đông.
Việc Trung Quốc quay lại thị trường đúng vào thời điểm nguồn cung toàn cầu chịu sức ép sẽ làm gia tăng cạnh tranh mua dầu, qua đó có thể đẩy giá năng lượng tăng mạnh hơn. Đây là lý do khiến giới giao dịch tiếp tục theo dõi sát sao động thái nhập khẩu của nền kinh tế tiêu thụ dầu lớn nhất thế giới trong những tháng tới.
