Động lực tạo ra sự thay đổi
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), năm 2025 cả nước có khoảng 32,7 triệu lao động có việc làm phi chính thức, chiếm 63,1% lực lượng lao động. Phần lớn trong số này không có hợp đồng lao động dài hạn, thu nhập không ổn định nên khó đáp ứng các điều kiện vay vốn ngân hàng. Trong khi đó, cầm đồ là một kênh tiếp cận vốn thay thế tín dụng ngân hàng, lại có lợi thế là duyệt vay dựa trên giá trị tài sản bảo đảm, không yêu cầu chứng minh thu nhập hay xét nợ xấu. Nhờ vậy, người lao động tự do, tiểu thương, hộ kinh doanh nhỏ hay tài xế công nghệ vẫn có thể tiếp cận nguồn vốn hợp pháp trong thời gian ngắn khi phát sinh nhu cầu tài chính. Đây là một trong những động lực thúc đẩy dịch vụ cầm đồ phát triển.
Báo cáo Thị trường Tài chính Thay thế Việt Nam 2026 của FiinGroup cho biết quy mô dư nợ toàn thị trường cho vay thay thế, bao gồm cầm đồ, cho vay ngang hàng (P2P), mua trước trả sau (BNPL), cho vay ngắn ngày (payday), ước đạt 283 nghìn tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân 22,5% mỗi năm trong giai đoạn 2021-2025. Nhưng trong thị trường đó, sự phát triển là không đồng đều, dịch vụ cầm đồ chiếm tới 67,9% doanh thu. Những con số này cho thấy cầm đồ đang là phân khúc cho vay dẫn dắt thị trường tài chính thay thế và quá trình tự hoàn thiện của các doanh nghiệp cầm đồ là để phục vụ hàng triệu người không thể vay vốn ngân hàng chứ không hẳn là để đáp ứng nhu cầu vay nhanh, vay gấp của một số người.
Thị trường thay đổi theo những "tay chơi"
Nếu trước đây, "tay chơi" trong thị trường cầm đồ là các cửa hàng truyền thống, hoạt động độc lập, quản lý bằng kinh nghiệm và phục vụ khách hàng trong phạm vi địa phương thì vài năm gần đây đã xuất hiện những "tay chơi" mới, gần như đối lập hoàn toàn với mô hình cầm đồ truyền thống, được FiinGroup định nghĩa là cầm đồ hiện đại. Các cửa hàng cầm đồ hiện đại hoạt động theo mô hình chuỗi, chuẩn hóa quy trình cho vay trên toàn hệ thống, tập trung vào việc quản trị trên nền tảng công nghệ và cung cấp một hình thức vay bằng đăng ký xe (Title Lending (cho vay bằng đăng ký xe), cho phép khách được giữ xe để dùng, cửa hàng chỉ giữ giấy đăng ký bản gốc chứ không giữ cả xe lẫn giấy tờ như nhiều cửa hàng truyền thống.
Ví dụ tiêu biểu cho mô hình cầm đồ hiện đại là chuỗi cửa hàng F88. Giữa năm 2026, doanh nghiệp này đã sở hữu gần 1.000 phòng giao dịch (PGD) trên toàn quốc, tập trung vào sản phẩm cho vay bằng đăng ký xe máy, ô tô (Title Lending (cho vay bằng đăng ký xe), tức là khách vẫn giữ xe để dùng, cửa hàng chỉ giữ giấy đăng ký xe bản gốc. Ngoài mạng lưới, F88 cũng đầu tư mạnh vào việc chuyển đổi số, quản trị dữ liệu và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Ứng dụng di động MyF88 của doanh nghiệp này được xem là ứng dụng tiên phong, mở đường cho việc cung cấp dịch vụ vay cầm cố trên nền tảng số. Tính đến cuối năm 2025, sau 9 tháng triển khai, MyF88 đã thu hút 218.000 khách hàng sử dụng, ký kết tổng cộng 280.000 hợp đồng điện tử, chiếm khoảng 30% tổng số hợp đồng vay của toàn hệ thống, giải ngân 777 tỷ đồng qua ứng dụng và chỉ số hài lòng của khách hàng (NPS) đạt 75%, mức rất cao.
Sự xuất hiện của những chuỗi cầm đồ như F88 cho thấy các "tay chơi" trong thị trường mới không chỉ cạnh tranh bằng tốc độ giải ngân mà còn cạnh tranh bằng chất lượng dịch vụ, năng lực vận hành và trải nghiệm giải ngân. FiinGroup tin rằng với xu hướng cạnh tranh này, trong một vài năm tới, các chuỗi cầm đồ hiện đại sẽ phát triển mạnh trong khi số lượng cửa hàng cầm đồ truyền thống sẽ suy giảm.
Tương lai cạnh tranh trong thị trường
FiinGroup cho rằng lợi thế cạnh tranh trong thị trường cầm đồ 4.0 sẽ thuộc về những doanh nghiệp có năng lực quản trị rủi ro, vận hành minh bạch và khả năng cung cấp dịch vụ trên nền tảng số. Điều này đồng nghĩa với việc mở thêm cửa hàng vật lý sẽ không còn là yếu tố quyết định. Thay vào đó, doanh nghiệp phải đầu tư vào hệ thống kiểm soát nội bộ, quản trị dữ liệu, bảo mật thông tin khách hàng, tuân thủ pháp luật và nâng cao trải nghiệm dịch vụ trên nền tảng số. Đây cũng là những tiêu chí ngày càng được các tổ chức tài chính và nhà đầu tư quan tâm khi đánh giá năng lực phát triển dài hạn.
Thị trường cầm đồ 4.0 vì thế đang được định hình bởi hai lực đẩy song song. Một mặt là nhu cầu vốn ngày càng lớn của hàng chục triệu lao động chưa dễ tiếp cận tín dụng ngân hàng, tạo dư địa cho các mô hình tài chính thay thế tiếp tục phát triển. Mặt khác là quá trình chuẩn hóa đang diễn ra ngay trong nội tại ngành, buộc các doanh nghiệp phải chuyển từ cạnh tranh bằng tốc độ sang cạnh tranh bằng năng lực vận hành, công nghệ và chất lượng dịch vụ. Khi hai xu hướng này cùng diễn ra, thị trường cầm đồ sẽ không chỉ thay đổi về quy mô mà còn thay đổi cả cách thức hoạt động, qua đó hình thành một diện mạo mới khác xa hình ảnh "tiệm cầm đồ" trước đây.
