Trước đó, Báo cáo của Bộ Tài chính gửi các đại biểu Quốc hội không chỉ thẳng thắn nhận diện những điểm nghẽn vĩ mô, mà còn phác thảo hệ thống giải pháp tháo gỡ xoay quanh một số trọng tâm lớn: thúc đẩy đầu tư công, đánh thức các dự án "đắp chiếu", siết chặt quản lý thuế trên không gian số và trợ lực toàn diện cho cộng đồng doanh nghiệp...
Trị bệnh "vốn chờ dự án" và siết kỷ luật tạm ứng
Mặc dù tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 đã ghi nhận những tín hiệu tích cực, bức tranh chung vẫn đối mặt với nghịch lý “tiền có sẵn nhưng chưa thể tiêu”.
Báo cáo của Bộ Tài chính chỉ rõ khối lượng vốn cấp trung ương chưa thể phân bổ chi tiết vẫn ở mức hơn 136.200 tỷ đồng, chủ yếu do các dự án khởi công mới chưa đủ thủ tục và sự đình trệ tại các chương trình mục tiêu quốc gia.
Song song đó, dư nợ tạm ứng chưa thu hồi chạm ngưỡng 240.000 tỷ đồng, chiếm tới 34% tổng số vốn đã giải ngân, khiến kết quả giải ngân trên hồ sơ chưa phản ánh đúng thực chất khối lượng và chất lượng thi công tại công trình.
Để khắc phục triệt để tình trạng này, Bộ Tài chính đã đề ra các biện pháp điều hành quyết liệt. Theo đó, các cơ quan chức năng sẽ kiên quyết cắt giảm, điều chuyển kế hoạch vốn của các bộ, ngành, địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới 95% hoặc chậm hoàn thiện thủ tục đầu tư sang các dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.
Công tác quản lý tạm ứng cũng được siết chặt tối đa; các chủ đầu tư bị buộc phải rà soát, đối chiếu và kịp thời thu hồi các khoản quá hạn, sai mục đích, đồng thời làm rõ trách nhiệm đối với những vi phạm.
Đặc biệt, từ kỳ tháng 10/2026, Bộ Tài chính chính thức đưa vào vận hành cơ chế chấm điểm giải ngân, công khai kết quả để làm thước đo đánh giá và căn cứ bố trí kế hoạch vốn cho năm 2027.
Đánh thức 3,63 triệu tỷ đồng từ các dự án tồn đọng
Điểm sáng mang tính đột phá được nêu bật trong báo cáo là nỗ lực xử lý dứt điểm các công trình, dự án vướng mắc, tồn đọng kéo dài, qua đó giải phóng nguồn lực khổng lồ cho nền kinh tế.
Thống kê cho thấy, cả nước từng có 4.963 dự án "đắp chiếu" với tổng mức đầu tư khoảng 3,63 triệu tỷ đồng, làm "đóng băng" 225.600 ha đất.
Nhờ sự vào cuộc gắt gao của Chính phủ, đến nay, đã có 3.611 dự án (chiếm 72,8%) với tổng vốn hơn 2,63 triệu tỷ đồng được tháo gỡ thành công. Trong số đó, 902 dự án đã hoàn thiện đưa vào khai thác sử dụng và 629 dự án không khả thi đã bị thu hồi hoặc chấm dứt.
Việc kiên quyết giải quyết các "cục máu đông" này không chỉ khắc phục tình trạng lãng phí tài nguyên, mà còn tạo ra dư địa và động lực tăng trưởng mang tính bước ngoặt cho nền kinh tế trong những năm tiếp theo.
"Bít" lỗ hổng thuế thương mại điện tử bằng công nghệ
Với quy mô thị trường dự kiến tăng trưởng 20-22% trong năm 2026, thương mại điện tử đang là mặt trận thu thuế phức tạp bậc nhất. Mặc dù cơ quan quản lý đã đưa 322 nhà cung cấp nước ngoài vào khuôn khổ và thu về gần 241.220 tỷ đồng trong 10 tháng đầu năm, rủi ro thất thoát vẫn luôn hiện hữu.
Ngành thuế vẫn đang vất vả đối phó với tình trạng giấu giếm doanh thu của lực lượng hộ kinh doanh, cá nhân và mạng lưới KOLs/KOCs thông qua các chiêu trò phân tán giao dịch qua nhiều tài khoản, lạm dụng thanh toán tiền mặt và không xuất hóa đơn.
Nhằm bít các kẽ hở này, Bộ Tài chính định hướng chuyển đổi mạnh mẽ sang phương thức quản lý dựa trên nền tảng công nghệ. Từ ngày 01/01/2027, việc định danh cá nhân và tổ chức kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử sẽ được áp dụng bắt buộc.
Song song đó, ngành thuế đang đẩy nhanh việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu tập trung, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích dữ liệu lớn nhằm tự động cảnh báo và đưa vào tầm ngắm các đối tượng có rủi ro cao.
Quá trình này sẽ đi liền với việc thực thi cơ chế phối hợp liên ngành cùng Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công Thương để xác minh chéo nguồn gốc hàng hóa, kiểm soát chặt chẽ dòng tiền thanh toán xuyên biên giới và các ví điện tử.
Khơi thông dòng vốn, trợ lực bền vững cho doanh nghiệp
Trước sức ép từ biến động chi phí nguyên nhiên vật liệu toàn cầu và bài toán khát vốn kéo dài của cộng đồng doanh nghiệp, ngành tài chính xác định rõ mục tiêu nuôi dưỡng nguồn thu phải song hành với các chính sách trợ lực thực chất.
Chỉ tính riêng 10 tháng đầu năm, tổng quy mô các giải pháp miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và tiền thuê đất đã lên tới khoảng 366.600 tỷ đồng.
Để tiếp sức bền vững cho thị trường, trong thời gian tới, cơ quan điều hành sẽ tiếp tục phối hợp linh hoạt giữa chính sách tiền tệ và tài khóa nhằm duy trì ổn định vĩ mô, nỗ lực tiết giảm chi phí và hạ nhiệt mặt bằng lãi suất cho vay.
Cơ quan quản lý cũng đang nghiên cứu, đề xuất các gói hỗ trợ tiếp nối cho năm 2027 trên cơ sở cân đối sức chịu đựng của ngân sách. Đồng thời, hệ thống pháp luật như Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đang khẩn trương được hoàn thiện nhằm chuyển đổi tư duy từ "hỗ trợ" sang "kiến tạo", giúp doanh nghiệp giảm thiểu chi phí tuân thủ, đổi mới công nghệ và vươn sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
