Làm sao để công tác kiểm soát hoàn thuế vừa chặt chẽ, ngăn ngừa gian lận hóa đơn, vừa bảo đảm tiến độ, không làm đứt gãy dòng vốn sản xuất của doanh nghiệp là bài toán được đặt ra tại phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, sáng 12/11.
Khơi thông vốn đọng, chia sẻ áp lực với doanh nghiệp
Nêu vấn đề tại phiên chất vấn, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) nhìn nhận yêu cầu kiểm soát hoàn thuế phải vừa chặt chẽ, ngăn ngừa gian lận, vừa phải bảo đảm tiến độ và không gây chậm trễ.
Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tình trạng chậm hoàn thuế giá trị gia tăng làm ảnh hưởng đến dòng vốn cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Tài chính làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm cũng như giải pháp xử lý lượng hồ sơ tồn đọng.
Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn không né tránh mà xác nhận công tác hoàn thuế hiện nay còn chậm, chưa đáp ứng được yêu cầu.
Đáng chú ý, Tư lệnh ngành tài chính đã dẫn lại lời nhắc nhở thường xuyên của người đứng đầu Chính phủ tại các cuộc họp, qua đó cho thấy sự sốt ruột từ cấp điều hành.
"Báo cáo anh Mai (đại biểu Dương Khắc Mai - PV), hầu như cuộc họp nào gặp tôi, Thủ tướng cũng nhắc: Bộ trưởng xem thế nào chứ hoàn thuế vẫn còn kêu ca nhiều lắm, chậm lắm", Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn chia sẻ.
Từ thực tế đó, Bộ trưởng thẳng thắn nhìn nhận, đặt trong bối cảnh các doanh nghiệp còn khó tiếp cận nguồn vốn, việc dòng vốn bị ứ đọng tại cơ quan hoàn thuế đang trở thành một rào cản kìm hãm sự phát triển của doanh nghiệp.
Mở rộng "luồng xanh", kiên quyết lọc hồ sơ rủi ro
Để tháo gỡ triệt để nút thắt này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết ông đã chỉ đạo rất quyết liệt khâu phân luồng hồ sơ doanh nghiệp. Theo đó, các doanh nghiệp có lịch sử hoạt động tốt, chấp hành pháp luật nghiêm minh sẽ được đưa vào "luồng xanh" – chiếm khoảng 80% – và được áp dụng cơ chế "hoàn trước, kiểm sau".
Khoảng 20% doanh nghiệp còn lại sẽ thuộc diện "kiểm trước, hoàn sau".
Nhờ sự cải tiến cơ chế này, tiến độ hoàn thuế năm nay đã ghi nhận mức tăng rất cao so với năm ngoái. Tính đến thời điểm hiện tại, cơ quan quản lý đã hoàn thuế được khoảng 79.000 tỷ đồng, gần như đạt 99% dự toán năm 2026 bố trí cho công tác này, đồng thời tăng hơn 40% so với cùng kỳ.
Bộ trưởng cho biết đã chỉ đạo giải quyết 88% hồ sơ "luồng xanh" trong vòng 7 ngày, thời gian còn lại tập trung cho đối chiếu, kiểm soát. Đối với nhóm doanh nghiệp phải "kiểm trước, hoàn sau", thời gian xử lý cũng được rút ngắn từ bình quân 50 ngày xuống còn khoảng 40 ngày.
Mặc dù tốc độ được cải thiện với 100% hồ sơ xử lý trên môi trường điện tử, rủi ro trong lĩnh vực này vẫn hiện hữu rất cao. Kỷ luật tài chính tiếp tục được siết chặt khi từ đầu năm 2026 đến nay, cơ quan thuế đã từ chối hoàn thuế hơn 10.000 tỷ đồng do hồ sơ không đầy đủ và những bất thường qua khâu đối soát hóa đơn.
Trong thời gian tới, định hướng của cơ quan quản lý là tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, phân loại kỹ lưỡng và cải cách thủ tục hành chính.
Bộ trưởng tái khẳng định cam kết về một cơ chế quản lý linh hoạt nhưng nghiêm minh: Vừa đảm bảo chặt chẽ để không thất thoát ngân sách nhà nước, nhưng cũng tạo điều kiện tối đa cho người dân và doanh nghiệp trong công tác quản lý thuế.
