Hội thảo khoa học tập trung làm rõ những yêu cầu mới đặt ra đối với ngành xuất bản trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ.
Phát biểu khai mạc, PGS.TS Lưu Văn Quảng - Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhấn mạnh, Chỉ thị 04-CT/TW thể hiện bước chuyển quan trọng về tư duy khi xác định xuất bản không chỉ là lĩnh vực tư tưởng văn hóa, mà còn là ngành kinh tế - công nghệ. Theo đó, xuất bản giữ vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái kiến tạo tri thức và giá trị quốc gia, gắn với phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế số.
Ông Quảng cũng chỉ ra những thách thức ngày càng rõ nét như tin giả, sách giả, sách lậu, vi phạm bản quyền và áp lực cạnh tranh trên các nền tảng số, đòi hỏi ngành xuất bản phải thích ứng mạnh mẽ hơn với môi trường truyền thông mới.
Trong báo cáo đề dẫn hội thảo, PGS.TS Phạm Minh Tuấn - Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam đánh giá ngành xuất bản thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực như mở rộng quy mô, đa dạng hóa sản phẩm và bước đầu tiếp cận mô hình xuất bản số.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số vẫn còn chậm; chất lượng nội dung, nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh chưa đáp ứng yêu cầu. Ông khẳng định việc xây dựng nền xuất bản hiện đại, chuyên nghiệp, giàu tính nhân văn là nhiệm vụ mang tính chiến lược lâu dài.
Làm rõ hơn tinh thần đổi mới của Chỉ thị 04, bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, Phó Vụ trưởng Vụ Báo chí - Xuất bản, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho rằng, văn kiện này không chỉ kế thừa các định hướng phát triển văn hóa trước đó, mà còn mở ra giai đoạn phát triển toàn diện, hiện đại cho ngành xuất bản sau hơn 20 năm kể từ Chỉ thị 42.
Theo bà, cần chuyển từ xuất bản đơn thuần sang phát triển hệ sinh thái nội dung; từ phục vụ sang kiến tạo giá trị; từ nội địa sang toàn cầu; từ đơn nền tảng sang đa nền tảng.
Nói về vai trò của xuất bản trong phát triển văn học - nghệ thuật, PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam nhấn mạnh sự bền vững của xuất bản như cầu nối giữa tác giả và công chúng trong quá trình lưu giữ, chọn lọc và lan tỏa tác phẩm.
Trước sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, ông Quân cho rằng công nghệ không thể thay thế tư duy và cảm xúc con người - yếu tố cốt lõi tạo nên chiều sâu văn hóa và sức mạnh mềm quốc gia.
Đồng quan điểm, ông Lê Hoàng, Giám đốc Công ty Đường sách TP Hồ Chí Minh cho rằng, phát triển xuất bản không thể chỉ dựa vào công nghệ hay nền tảng phân phối, mà cần quay trở lại với người đọc, chú trọng xây dựng thói quen đọc sách và phát triển văn hóa đọc. Đây cũng là nền tảng để hình thành xã hội học tập, góp phần lan tỏa tri thức và nâng cao dân trí.
Ngoài các tham luận chính, hội thảo khoa học còn ghi nhận nhiều ý kiến, chia sẻ từ các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên và sinh viên nhằm trao đổi, nhận diện xu hướng và đề xuất giải pháp phát triển ngành xuất bản trong giai đoạn mới, khi trí tuệ nhân tạo và kinh tế tri thức đang tạo ra những biến đổi sâu rộng.
Các đại biểu tham dự thống nhất nhận định rằng, việc hiện thực hóa nội dung Chỉ thị số 04-CT/TW là cơ sở để phát triển ngành xuất bản theo hướng hiện đại, thích ứng với môi trường số nhưng vẫn bảo đảm vững chắc định hướng chính trị, tư tưởng.
Phát biểu tổng kết hội thảo, PGS.TS Lưu Văn Quảng đánh giá cao giá trị khoa học và tính thực tiễn sâu sắc của các tham luận cũng như ý kiến đối thoại trực tiếp tại Hội thảo. Các ý kiến góp phần làm rõ thêm những vấn đề cốt lõi của ngành xuất bản trong bối cảnh mới; đồng thời gợi mở nhiều hướng nghiên cứu, đào tạo, quản lý và tổ chức trong thời gian tới.
"Những kết quả này là cơ sở quan trọng để các cơ quan quản lý, tổ chức nghề nghiệp, cơ sở đào tạo, nhà xuất bản và doanh nghiệp tiếp tục phối hợp, đề xuất giải pháp phát triển ngành xuất bản Việt Nam theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, nhân văn và giàu bản sắc trong kỷ nguyên số", PGS.TS Lưu Văn Quảng nhấn mạnh.
