Diễn đàn có sự tham gia của hơn 100 đại biểu là đại diện các cơ quan quản lý báo chí, Tổng Biên tập, phó Tổng Biên tập các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương, đại diện một số Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đại diện các doanh nghiệp, phóng viên các cơ quan thông tấn báo chí. Nhiều đại biểu đã trình bày hoặc gửi tham luận đến Diễn đàn.
Báo Nhà báo và Công luận xin trân trọng giới thiệu nguyên văn tham luận của ông Nguyễn Ngọc Hiển – Tổng Biên tập Báo Lao Động.
Từ hoạt động của Báo Lao Động, nhận diện cơ hội để báo chí việt nam bứt phá trong không gian phát triển mới
Trong không gian truyền thông số đang thay đổi từng ngày, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn mà đã trở thành điều kiện để các cơ quan báo chí thực hiện tốt hơn sứ mệnh của mình. Cùng với đó, Luật Báo chí số 126/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đã mở rộng hành lang pháp lý cho hoạt động báo chí trên không gian mạng, tạo thêm dư địa để các cơ quan báo chí đổi mới mô hình tổ chức, sản xuất, phân phối và kinh doanh nội dung. Từ thực tiễn chuyển đổi của Báo Lao Động, có thể nhận diện những cơ hội lớn mà báo chí Việt Nam cần nắm bắt để phát triển chuyên nghiệp, hiện đại, nhân văn và bền vững.
Chúng ta đang đứng trước một không gian phát triển mà ở đó ranh giới giữa báo chí, công nghệ, truyền thông và công nghiệp nội dung ngày càng trở nên linh hoạt.
Một sự kiện xảy ra có thể đồng thời được đưa lên báo điện tử, video ngắn, podcast, mạng xã hội, nền tảng tìm kiếm; một tác phẩm báo chí không còn tồn tại trong một định dạng duy nhất; dữ liệu vừa là nguồn để phóng viên khai thác vừa trở thành nguyên liệu để tòa soạn tổ chức sản xuất, phân phối và đo lường hiệu quả nội dung.
Đặc biệt, trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc chuỗi giá trị của báo chí, từ tìm kiếm thông tin, xử lý dữ liệu, dịch thuật, sản xuất hình ảnh, âm thanh đến cá nhân hóa nội dung. Trong bối cảnh đó, tôi cho rằng câu hỏi đặt ra với các cơ quan báo chí Việt Nam hiện nay không còn là “chuyển đổi số như thế nào?”, mà phải là “chuyển đổi số để tạo ra giá trị gì, phục vụ công chúng tốt hơn và xây dựng năng lực cạnh tranh mới như thế nào?”
Đây chính là thời điểm để nhận diện cơ hội và Luật Báo chí sửa đổi đã mở rộng không gian hoạt động cho báo chí.
Luật Báo chí số 126/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 dành riêng Mục 1 Chương III quy định về hoạt động báo chí trên không gian mạng. Luật xác định báo điện tử là loại hình sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh được truyền dẫn trên không gian mạng; đồng thời quy định sản phẩm báo chí bao gồm cả kênh nội dung của cơ quan báo chí trên không gian mạng.
Đây là sự thay đổi rất có ý nghĩa. Không gian mạng từ một kênh phân phối trở thành một không gian hoạt động báo chí được pháp luật ghi nhận và điều chỉnh.
Luật cũng quy định nền tảng số báo chí, bên cạnh việc đăng nội dung báo chí, được tích hợp hoạt động dịch vụ trực tuyến theo quy định của pháp luật. Đối với các trang thông tin điện tử tổng hợp, mạng xã hội sử dụng tin, bài của cơ quan báo chí, Luật đặt ra yêu cầu phải có thỏa thuận với cơ quan báo chí.
Theo tôi, đây chính là một trong những cơ sở thể chế quan trọng để báo chí chuyển từ tư duy “sản xuất nội dung rồi đưa lên nền tảng của người khác” sang tư duy “xây dựng hệ sinh thái nội dung và dịch vụ của chính mình”.
Tại cuộc gặp mặt lãnh đạo các cơ quan báo chí tháng 6/2026, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI, xây dựng các cơ quan báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, giữ vững chủ quyền thông tin trên không gian mạng và thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp nội dung số. Đồng thời, Luật Báo chí mới được đánh giá là hành lang pháp lý quan trọng, tạo điều kiện để báo chí hoạt động hiệu quả hơn, phù hợp với xu thế kinh tế báo chí hiện đại.
Như vậy, thể chế đang mở đường; vấn đề còn lại là năng lực của từng cơ quan báo chí trong việc biến hành lang đó thành năng lực phát triển thực tế.
Với Luật báo chí sửa đổi, chúng tôi xác định cơ hội thứ nhất: Đó là tiếp tục phát triển tòa soạn đa nền tảng.
Chuyển đổi số trước hết phải làm thay đổi cách nghĩ về tòa soạn. Tòa soạn của thời kỳ báo in khác căn bản tòa soạn của thời đại số. Nếu trước đây sản phẩm cuối cùng có thể là một trang báo, một số báo, thì hiện nay một đề tài có thể tạo ra cả một hệ thống sản phẩm: tin nhanh, bài phân tích, video, podcast, đồ họa dữ liệu, ảnh, bản tin mạng xã hội...
Vì vậy, Báo Lao Động xác định mục tiêu xây dựng cơ quan báo chí đa nền tảng, chuyển từ tư duy “làm báo theo sản phẩm” sang tư duy “vận hành tòa soạn như một nền tảng”. Đây không phải là việc đưa một bài báo lên nhiều nơi. Đa nền tảng phải bắt đầu từ chính quy trình sản xuất.
Một thông tin được tổ chức ngay từ đầu để có thể phát triển thành nhiều định dạng khác nhau; phóng viên không chỉ viết mà phải có khả năng tư duy bằng hình ảnh, video, dữ liệu, âm thanh; biên tập viên không chỉ kiểm soát câu chữ mà phải hiểu độc giả trên từng nền tảng.
Ngay trước khi Luật Báo chí có hiệu lực, Ban biên tập đã chỉ đạo cán bộ phóng viên thực hiện phát triển nội dung trên các nền tảng như Tiktok, YouTube, Zalo… Từ tháng 7/2026, báo Lao Động đã tập trung sản xuất video dọc, vừa phục vụ nhu cầu bạn đọc dùng điện thoại thông minh vừa dễ dàng chuyển tải thông tin trên nền tảng dùng video dọc như TikTok.
Cơ hội thứ hai có thể nhìn thấy rất rõ. Đó là dữ liệu trở thành năng lực cốt lõi. Trong môi trường số, tòa soạn có một tài sản đặc biệt: dữ liệu về nội dung và độc giả.
Bao nhiêu người đọc một bài? Họ đến từ đâu? Họ đọc bao lâu? Nội dung nào khiến họ quay trở lại? Thời điểm nào họ đọc nhiều nhất? Chủ đề nào có khả năng tạo cộng đồng? Độc giả đến từ tìm kiếm, mạng xã hội hay trực tiếp từ hệ sinh thái của báo?
Nếu không trả lời được những câu hỏi này, tòa soạn đang vận hành phần lớn bằng kinh nghiệm.
Báo Lao Động xác định lấy dữ liệu làm trung tâm, là một trong những hướng đi quan trọng của chuyển đổi số. Dữ liệu không nhằm biến báo chí thành một cuộc chạy đua theo lượt xem. Ngược lại, dữ liệu phải giúp tòa soạn hiểu bạn đọc hơn để đưa ra những quyết định biên tập tốt hơn.
Ví dụ, khi dữ liệu cho thấy người lao động đặc biệt quan tâm đến những thay đổi của chính sách tiền lương, bảo hiểm, việc làm, pháp luật lao động, tòa soạn có thể tổ chức cả một hệ thống nội dung chuyên sâu thay vì chỉ sản xuất từng tin bài rời rạc.
Cơ hội thứ ba, theo chúng tôi đó chính là việc ứng dụng mạnh mẽ và triệt để trí tuệ nhân tạo, AI giúp báo chí tăng năng suất. Tôi cho rằng AI là một trong những cơ hội lớn nhất nhưng cũng là một trong những phép thử lớn nhất đối với báo chí.
AI có thể hỗ trợ phóng viên tìm kiếm và tổng hợp dữ liệu; hỗ trợ biên tập, dịch thuật, chuyển văn bản thành âm thanh; hỗ trợ sản xuất video, đồ họa; phân tích xu hướng và hành vi độc giả.
Nhưng cần xác định rõ: AI không thể thay thế trách nhiệm của nhà báo. Báo Lao Động đã lựa chọn hướng tiếp cận AI theo nguyên tắc công nghệ phục vụ nhà báo, chứ không phải công nghệ thay thế nhà báo.
Một bước ngoặt đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi số của Báo Lao Động là năm 2024, khi Báo ra mắt phiên bản tiếng Anh và ứng dụng AI trong dịch thuật từ tiếng Việt, với yêu cầu bảo đảm thuật ngữ và ngôn ngữ chính trị. Sau đó, hệ thống tiếp tục phát triển các phiên bản tiếng Hàn, Pháp, Tây Ban Nha, Nhật Bản. Đến tháng 4/2026, báo điện tử Lao Động đã xuất bản 8 ngôn ngữ: Việt, Anh, Hàn, Pháp, Tây Ban Nha, Nhật, Nga và Trung.
Nếu thực hiện toàn bộ quy trình này bằng phương thức thủ công truyền thống, nguồn lực nhân sự sẽ rất lớn. Việc ứng dụng AI giúp Báo tiết kiệm đáng kể nguồn lực, có thời điểm tương đương hàng chục nhân sự, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận độc giả quốc tế.
Đây là một ví dụ cho thấy AI có thể giải quyết một bài toán rất cụ thể của báo chí: làm được nhiều hơn với cùng một nguồn lực nhưng vẫn phải kiểm soát chất lượng bởi con người.
Từ việc sử dụng AI, đặc biệt là khâu chuyển ngữ đã trở nên thuận lợi, chúng tôi xác định cơ hội thứ tư đó là đưa nội dung ra thế giới. Tám ngôn ngữ không chỉ đơn thuần là tám phiên bản website. Đằng sau đó là câu chuyện về khả năng đưa thông tin về Việt Nam đến các nhóm độc giả khác nhau, tăng năng lực thông tin đối ngoại và mở rộng thị trường nội dung.
Tôi cho rằng đây là một cơ hội rất lớn đối với báo chí Việt Nam. Chúng ta có hàng nghìn câu chuyện về đất nước, con người, kinh tế, văn hóa, du lịch, lao động, doanh nghiệp, khoa học - công nghệ. Vấn đề là chúng ta đã kể những câu chuyện ấy bằng ngôn ngữ mà thế giới có thể tiếp nhận hay chưa?
AI đang làm giảm đáng kể chi phí biên của việc sản xuất nội dung đa ngôn ngữ. Nhưng để nội dung thực sự có giá trị quốc tế, yếu tố quyết định vẫn là chất lượng báo chí, khả năng lựa chọn đề tài và cách kể chuyện.
Không những thế, chính việc đưa nội dung ra với bạn đọc trên thế giới cũng là mở ra những cửa sổ để thế giới nhìn về Việt Nam. Đồng thời thực hiện nhiệm vụ chính trị đối với một tờ báo như Lao Động.
Từ đó, chúng tôi nhận ra cơ hội rất lớn của báo chí Việt Nam trong không gian số hiện nay là khả năng vượt qua biên giới địa lý bằng chính sản phẩm báo chí của mình.
Đây là hướng đi mà Báo Lao Động đang thực hiện thông qua việc phát triển nội dung bằng 8 ngôn ngữ: Việt, Anh, Hàn, Pháp, Tây Ban Nha, Nhật, Nga và Trung.
Một bài viết về một di sản, một điểm đến du lịch, một doanh nghiệp Việt Nam, một người lao động, một thành tựu khoa học - công nghệ hay một câu chuyện văn hóa khi được chuyển tải bằng ngôn ngữ mà độc giả quốc tế có thể tiếp nhận sẽ không còn bị giới hạn trong phạm vi công chúng Việt Nam.
Nó trở thành một sản phẩm thông tin có khả năng tham gia vào quá trình định hình hình ảnh Việt Nam trên không gian quốc tế. Điểm này đặc biệt có ý nghĩa khi đặt trong Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Nghị quyết 80 xác định văn hóa phải trở thành nền tảng, sức mạnh nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia; đồng thời yêu cầu chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa, phát huy giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần gia tăng sức mạnh mềm quốc gia.
Đáng chú ý, Nghị quyết yêu cầu xây dựng chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài, lấy văn hóa làm nền tảng, triển khai các chiến dịch truyền thông đa phương tiện, đa nền tảng, đa ngôn ngữ, sử dụng báo chí, truyền hình, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến.
Đây chính là điểm giao rất rõ giữa nhiệm vụ chính trị về phát triển văn hóa và hướng chuyển đổi số của Báo Lao Động.
Ý nghĩa này càng rõ khi đặt trong Nghị quyết 26-NQ/TW vừa được Bộ Chính trị ban hành ngày 22/8/2026 về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.
Nghị quyết 26 xác định du lịch có khả năng “quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, nâng cao vị thế và sức mạnh mềm quốc gia”.
Nghị quyết cũng yêu cầu xây dựng chương trình xúc tiến du lịch quốc gia, bảo đảm thông điệp thống nhất, chuyên nghiệp; gắn quảng bá du lịch với quảng bá hình ảnh quốc gia, môi trường đầu tư, thương mại, bản sắc văn hóa, di sản, con người.
Đặc biệt, Nghị quyết 26 đặt ra nhiệm vụ xây dựng “hệ thống dữ liệu nội dung gốc du lịch quốc gia Việt Nam đa ngôn ngữ”, đồng thời ứng dụng nền tảng số, dữ liệu lớn và AI trong quảng bá, xúc tiến du lịch và quản trị danh tiếng điểm đến.
Vì vậy, thông tin và du lịch ngày càng không thể tách rời. 8 ngôn ngữ của Lao Động cũng có thể được nhìn như 8 cửa ngõ thông tin đưa Việt Nam đến với thế giới.
Tuy nhiên, cũng cần lưu ý, những nội dung liên quan đến chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, lịch sử, văn hóa, chủ quyền, đối ngoại hay hình ảnh quốc gia càng đòi hỏi quy trình kiểm soát chặt chẽ.
Vì vậy, mô hình mà Lao Động hướng tới không phải là “AI dịch báo”, mà là “tòa soạn sử dụng AI để xây dựng năng lực xuất bản đa ngôn ngữ với con người chịu trách nhiệm cuối cùng”.
Tôi cho rằng trong không gian phát triển mới, các cơ quan báo chí Việt Nam cần nhận thức đầy đủ hơn vai trò của mình trong xây dựng thương hiệu quốc gia và sức mạnh mềm.
Lao Động với lịch sử hơn 97 năm, có thế mạnh đặc biệt về câu chuyện người lao động, đời sống xã hội, kinh tế, văn hóa và những chuyển động của đất nước. Khi những câu chuyện đó được đưa ra thế giới bằng nhiều ngôn ngữ, chúng ta đang mở rộng không gian thực hiện sứ mệnh của một cơ quan báo chí.
Trong giai đoạn tới, Báo Lao Động sẽ tiếp tục phát triển hệ sinh thái nội dung đa ngôn ngữ, đa nền tảng, đồng thời tăng cường nội dung về văn hóa, con người, du lịch, kinh tế, khoa học - công nghệ và những thành tựu phát triển của đất nước.
Một trong những thay đổi lớn của Lao Động những năm qua là đầu tư mạnh cho hệ sinh thái mạng xã hội.
Năm 2025, YouTube của Báo đạt nút vàng, tăng trưởng 66%; TikTok tăng 161%. Trong giai đoạn 2021-2025, Báo đạt 138 giải báo chí trong nước và 82 giải ảnh quốc tế.
Kết quả xếp hạng chuyển đổi số của Báo Lao Động cũng cho thấy quá trình này đã tạo ra những bước tiến rõ rệt: Báo đứng hạng 3 năm 2023, hạng 1 năm 2024 và hạng 2 năm 2025 trong nhóm báo chí trung ương. Đây là động lực nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới.
Nhưng điều chúng tôi muốn nhấn mạnh: con người vẫn là yếu tố quyết định. Vì vậy, cùng với đầu tư công nghệ, Báo tập trung đào tạo lại đội ngũ, thu hút nhân lực số và hình thành các nhóm liên phòng ban giữa nội dung, công nghệ, dữ liệu, sản phẩm và kinh doanh.
Không gian số càng rộng thì cạnh tranh càng khốc liệt. Báo chí không chỉ cạnh tranh với báo chí. Báo chí cạnh tranh với mạng xã hội, nền tảng video, KOL, influencer, creator, công cụ tìm kiếm và giờ đây là cả AI tạo sinh.
Trong môi trường ấy, báo chí có một lợi thế mà công nghệ không thể tự tạo ra: tính xác tín, trách nhiệm xã hội và năng lực kiểm chứng thông tin. Một AI có thể tạo ra hàng nghìn bài viết trong thời gian rất ngắn. Nhưng AI không tự mang trên mình trách nhiệm xã hội của một cơ quan báo chí.
Luật Báo chí mới cũng đặt trách nhiệm của cơ quan báo chí khi hoạt động trên không gian mạng, trong đó cơ quan báo chí chịu trách nhiệm về nội dung và bản quyền đối với thông tin đăng, phát trên không gian mạng. Đây là lời nhắc rất rõ rằng không gian số càng rộng thì trách nhiệm của báo chí càng lớn.
Trong giai đoạn tới, Báo Lao Động tiếp tục tập trung vào 5 trụ cột nội dung: Công đoàn - Người lao động; Thời sự - Pháp luật; Xã hội; Media; Chuyên đề, đồng thời đẩy mạnh báo chí dữ liệu, nội dung đa nền tảng và ứng dụng AI vào quy trình sản xuất.
Chúng tôi cũng xác định rõ một nguyên tắc: không chuyển đổi số để chạy theo công nghệ, mà chuyển đổi để thực hiện tốt hơn sứ mệnh báo chí. Từ một tòa soạn truyền thống, chúng tôi đang hướng tới một tòa soạn số, đa nền tảng, lấy dữ liệu làm trung tâm, lấy độc giả làm trọng tâm và lấy chất lượng báo chí làm nền tảng. Tôi tin rằng đây cũng là con đường mà nhiều cơ quan báo chí Việt Nam đang lựa chọn.
Luật Báo chí mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đang tạo ra một hành lang pháp lý phù hợp hơn với thực tiễn báo chí số; đồng thời, công nghệ AI, dữ liệu lớn và các nền tảng số đang mở ra một không gian phát triển chưa từng có.
Đối với báo chí Việt Nam, đây là lúc cần mạnh dạn đổi mới mô hình tòa soạn, đầu tư cho công nghệ, dữ liệu và nhân lực; xây dựng hệ sinh thái nội dung đa nền tảng; mở rộng thị trường trong nước và quốc tế; tìm kiếm những mô hình kinh tế báo chí mới; đồng thời giữ vững tính chính xác, trách nhiệm và niềm tin của công chúng.
Với Báo Lao Động, chúng tôi xác định chuyển đổi số là một quá trình liên tục, không có điểm kết thúc. Mục tiêu cuối cùng không phải là trở thành một cơ quan báo chí “có nhiều công nghệ nhất”, mà là trở thành một cơ quan báo chí hiểu công chúng hơn, làm báo tốt hơn, phục vụ xã hội hiệu quả hơn và có năng lực phát triển bền vững hơn trong không gian số, tiếp tục khẳng định là cơ quan báo chí chủ lực của tổ chức Công đoàn với nhiệm vụ xuyên suốt gần 100 năm: Vững vàng vị trí số 1 trong bảo vệ quyền lợi của người lao động.
Từ góc nhìn ấy, tôi tin rằng, cơ hội đang mang lại những lợi thế lớn cho báo Lao Động và cho báo chí Việt Nam.
