Cụ thể, Nghị định quy định rõ việc phân định thẩm quyền giữa chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh phân quyền, phân cấp trong quản lý nhà nước về đất đai. Theo đó, một số thẩm quyền vốn thuộc UBND cấp huyện sẽ được chuyển giao cho Chủ tịch UBND cấp xã.
Chủ tịch UBND cấp xã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất trong các trường hợp được quy định tại điểm b khoản 1 Điều 136 và điểm d khoản 2 Điều 142 Luật Đất đai; đồng thời có thẩm quyền xác định lại diện tích đất ở và cấp Giấy chứng nhận theo khoản 6 Điều 141 của Luật.
Ngoài ra, Chủ tịch UBND cấp xã cũng có quyền ghi giá đất trong các quyết định liên quan đến giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, điều chỉnh thời hạn, chuyển hình thức sử dụng… đối với những trường hợp sử dụng giá đất trong bảng giá đất hoặc xác định giá đất cụ thể theo khoản 4 Điều 155 Luật Đất đai.
Về thủ tục, hồ sơ đăng ký đất đai và hồ sơ địa chính, Nghị định 151 tiếp tục kế thừa quy định tại Nghị định 101/2024/NĐ-CP, cho phép người dân được lựa chọn nơi nộp hồ sơ tại bất kỳ địa điểm nào trên địa bàn cấp tỉnh. Hồ sơ địa chính được tập hợp theo đơn vị hành chính cấp xã để đảm bảo quản lý thống nhất.
Đáng chú ý, các cơ quan giải quyết thủ tục hành chính không được yêu cầu người sử dụng đất tự chỉnh lý hồ sơ, giấy tờ liên quan sau khi sắp xếp lại chính quyền địa phương hai cấp. Việc chỉnh lý này sẽ được thực hiện đồng thời trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính hoặc khi người sử dụng đất có nhu cầu.
Ngoài ra, UBND cấp xã khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo các Điều 137, 138, 139 và 140 của Luật Đất đai không phải thực hiện riêng việc xác nhận các yếu tố như sự phù hợp với quy hoạch, không tranh chấp hay sử dụng ổn định đất đai, giúp rút ngắn và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Việc trao thêm thẩm quyền cho chính quyền cấp xã được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi lớn cho người dân, giảm áp lực cho cấp huyện, đồng thời thể hiện rõ tinh thần cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền theo hướng gần dân, vì dân.
