Vì sao Việt Nam cần Luật Phòng, chống bạo lực học đường: Có nhiều viên gạch, nhưng chưa có bản thiết kế chung
Văn Hiền
(CLO) Việt Nam cần có Luật Phòng, chống bạo lực học đường không phải để “tăng thêm giấy tờ”, mà để hợp nhất, làm rõ trách nhiệm và tạo cơ chế phòng ngừa – can thiệp – hỗ trợ – phục hồi toàn diện, đưa “trường học an toàn, hạnh phúc” trở thành giá trị thực chất chứ không chỉ là khẩu hiệu.
Tiếp nối mạch vấn đề này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ Giáo dục và Đào tạo), để làm rõ hơn vì sao Việt Nam cần sớm ban hành Luật Phòng, chống bạo lực học đường, cũng như những điểm mới mà đạo luật này có thể mang lại cho môi trường giáo dục.
“
Không phải là “thêm một luật mới”, mà là luật nền tảng để gắn kết và điều phối toàn bộ hệ thống hiện hành.
TS Hoàng Ngọc Vinh
+Thưa ông, hiện nay pháp luật Việt Nam đã có nhiều quy định về bảo vệ học sinh, sinh viên. Vì sao vẫn cần thêm một Luật Phòng, chống bạo lực học đường?
- Đúng là hệ thống pháp luật của chúng ta đã có nhiều quy định liên quan từ Luật Giáo dục (2019), Luật Trẻ em (2016), Bộ luật Hình sự, đến dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi và Luật Nhà giáo sắp được Quốc hội thông qua. Các văn bản này đều đề cập đến quyền, nghĩa vụ của người học, trách nhiệm của nhà giáo và môi trường giáo dục an toàn.
Tuy nhiên, những quy định đó phân tán, thiếu sự điều phối thống nhất. Mỗi luật chỉ điều chỉnh một phần, trong khi bạo lực học đường là vấn đề liên ngành – liên quan đến giáo dục, công an, y tế, công nghệ và gia đình.
Không có một “đầu mối pháp lý” chung, nên khi sự việc xảy ra, các bên thường lúng túng về quy trình và thẩm quyền xử lý. Khi có sự việc xảy ra như thời gian qua, lại văn bản chỉ đạo, báo cáo tùm lum từ các cấp Bộ, sở và các ngành khác
Xây dựng “trường học hạnh phúc” – nơi học sinh được an toàn, tôn trọng và thấu hiểu – là mục tiêu của đề xuất Luật Phòng, chống bạo lực học đường. Ảnh: Văn Hiền
+Phải chăng việc có quá nhiều luật rải rác lại khiến chúng ta thiếu một cơ sở pháp lý thống nhất để thực sự kiểm soát và phòng ngừa bạo lực học đường?
- Chính xác. Các luật hiện hành mới dừng ở nguyên tắc, chưa hình thành chuỗi hành động khép kín: phát hiện sớm – báo cáo – can thiệp – hỗ trợ – xử lý – phục hồi môi trường học đường. Chưa có nghĩa vụ bắt buộc về tư vấn tâm lý học đường, cơ chế báo cáo định kỳ hay chế tài cụ thể với nhà trường và cá nhân vi phạm.
Hệ quả là nhiều quy định nhưng hiệu quả thấp, giống như có nhiều viên gạch mà chưa có bản thiết kế chung. Điều đó cho thấy Việt Nam rất cần một đạo luật riêng không để tăng thêm văn bản, mà để gom và hợp nhất các quy định rải rác, giúp hệ thống hành chính gọn nhẹ, rõ trách nhiệm và dễ giám sát hơn.
+Nhìn ra thế giới, các quốc gia khác đã xây dựng và thực thi chính sách phòng, chống bạo lực học đường như thế nào?
- Kinh nghiệm quốc tế rất rõ. Nhật Bản ban hành Luật Phòng chống bắt nạt học đường từ năm 2013, quy định rõ trách nhiệm của chính phủ, chính quyền địa phương và nhà trường.
Hàn Quốc có Luật Phòng ngừa và đối sách với bạo lực học đường từ 2012 kèm cơ chế báo cáo bắt buộc và tư vấn tâm lý. Phần Lan đưa nội dung “quyền được học tập trong môi trường an toàn” vào ngay Luật Giáo dục cơ bản. Úc thậm chí có Luật An toàn trực tuyến (2021) cho phép cơ quan eSafety yêu cầu gỡ bỏ nội dung bắt nạt trẻ em trên mạng trong 24 giờ....
Những đạo luật này không chỉ nhằm xử phạt, mà còn tạo ra cơ chế phối hợp liên ngành và trách nhiệm rõ ràng cho từng cấp, giúp hệ thống vận hành hiệu quả mà không cần quá nhiều văn bản con.
Một môi trường học đường an toàn giúp trẻ được là chính mình. Ảnh: Văn Hiền
+Theo TS Hoàng Ngọc Vinh, nếu được ban hành, Luật Phòng, chống bạo lực học đường cần tập trung vào những nội dung trọng tâm nào để thực sự phát huy hiệu quả?
- Luật này nên là luật khung tích hợp, tập trung vào bốn nội dung chính: xác định rõ hành vi bạo lực dưới mọi hình thức – thể chất, tinh thần và trực tuyến; quy định thống nhất thẩm quyền, trách nhiệm và quy trình xử lý để tránh chồng chéo; thiết lập cơ chế phòng ngừa sớm thông qua tư vấn tâm lý học đường, giáo dục kỹ năng ứng xử và kênh tiếp nhận, báo cáo kịp thời; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống báo cáo quốc gia về an toàn học đường nhằm phục vụ cảnh báo sớm và hoạch định chính sách. Nói cách khác, đây không phải là “thêm một luật mới”, mà là luật nền tảng để gắn kết và điều phối toàn bộ hệ thống hiện hành.
+Luật có thể tạo hành lang pháp lý, nhưng để thay đổi tận gốc tình trạng bạo lực học đường, theo TS Hoàng Ngọc Vinh, điều gì mới là then chốt?
- Luật chỉ là điều kiện cần, còn điều kiện đủ nằm ở năng lực thực thi và văn hóa ứng xử trong nhà trường. Ở Hàn Quốc, khi mới có luật, tình hình chưa cải thiện nhiều do thiếu ngân sách và nhân lực. Sau này họ bắt buộc mỗi trường có “Ủy ban phòng chống bạo lực học đường”, lập ngân sách riêng và công khai kết quả hằng năm thì hiệu quả mới rõ rệt.
Mỗi nụ cười trên ghế nhà trường là minh chứng cho một môi trường học đường an toàn, nơi học sinh được lắng nghe và thấu hiểu. Ảnh: Văn Hiền
Việt Nam cũng cần chuẩn bị đồng thời ba yếu tố: đội ngũ tư vấn tâm lý học đường đủ chuẩn, cơ chế tài chính bền vững và hệ thống giám sát – đánh giá minh bạch. Ngoài ra, luật phải song hành với giáo dục đạo đức, kỹ năng sống và văn hóa tôn trọng, bởi gốc rễ của bạo lực nằm ở thái độ và hành vi, không chỉ ở chế tài.
Ở các nước như Phần Lan hay New Zealand, luật chỉ là khung, còn “linh hồn” là những chương trình giáo dục như KiVa hay Bullying-Free (Không bạo lực học đường), giúp học sinh trở thành người gìn giữ môi trường an toàn cho chính mình.
+Từ kinh nghiệm làm chính sách, ông cho rằng việc ban hành luật này sẽ tác động như thế nào đến môi trường giáo dục cả trong ngắn hạn và lâu dài?
- Trong ngắn hạn, việc có một đạo luật riêng sẽ tạo khung thống nhất về trách nhiệm và quy trình, giúp các trường, sở ngành và chính quyền địa phương phối hợp nhanh, rõ và hiệu quả hơn khi sự việc xảy ra. Nó cũng giúp rút ngắn thời gian xử lý, giảm đùn đẩy trách nhiệm, đồng thời nâng cao nhận thức xã hội về quyền được an toàn của học sinh.
Khi thầy cô là người đồng hành, lớp học sẽ trở thành không gian của sự tin cậy và phát triển. Ảnh: Văn Hiền
Về dài hạn, Luật này sẽ định hình lại văn hóa trường học, biến an toàn và tôn trọng thành giá trị cốt lõi của mọi hoạt động giáo dục. Khi đó, phòng chống bạo lực không còn là việc đối phó, mà trở thành một phần tự nhiên trong xây dựng “trường học hạnh phúc”, nơi học sinh được bảo vệ, giáo viên được hỗ trợ, và phụ huynh được đồng hành trong một môi trường tin cậy và nhân văn.
+Theo ông, việc ban hành Luật Phòng, chống bạo lực học đường sẽ mang lại những chuyển biến cụ thể nào cho môi trường giáo dục?
- Luật này sẽ giúp giảm chồng chéo, tăng hiệu quả. Thay vì để nhiều luật cùng nói về một việc, ta có một khung pháp lý thống nhất, có cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm và có hệ thống dữ liệu quốc gia để giám sát.
Khi đó, mọi văn bản dưới luật sẽ quy về một mối, mọi cấp đều biết mình phải làm gì, và xã hội có thể đánh giá kết quả thực chất. Chỉ khi ấy, khẩu hiệu “trường học an toàn, hạnh phúc” mới thực sự đi vào đời sống của thầy cô và học sinh hôm nay.
+ Trân trọng cảm ơn TS Hoàng Ngọc Vinh!
Trước đó, trong bài viết “Bạo lực học đường: Hệ quả của sự buông lỏng giáo dục và thiếu gương mẫu của người lớn”, các chuyên gia đã chỉ ra nguyên nhân gốc rễ của thực trạng này. Họ cho rằng, việc xử lý chưa đủ nghiêm đã vô tình khiến học sinh mờ nhạt ranh giới giữa đúng và sai. Khi kỷ cương bị xem nhẹ, luật pháp bị phớt lờ, bạo lực dần trở thành “thước đo” lệch lạc của sức mạnh.
(CLO) Trong cơn mưa, tia sét đánh trúng bể chứa mật mía của một nhà máy đường trên địa bàn xã Nhân Hòa (tỉnh Nghệ An), khiến hàng nghìn tấn mật tràn ra ngoài, gây thiệt hại lớn về tài sản.
(CLO) Nghị định 90 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế có hiệu lực từ ngày 15/5 quy định nhiều mức xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi chậm đóng, trốn đóng BHYT, trong đó mức phạt cao nhất lên tới 70 triệu đồng, kèm theo các biện pháp khắc phục hậu quả.
(CLO) Dù tai nạn giao thông giảm trên cả 3 tiêu chí, trong 4 ngày nghỉ lễ vẫn phát hiện 11.411 trường hợp vi phạm nồng độ cồn và 13.390 trường hợp vi phạm tốc độ, chiếm tỷ lệ cao nhất.
(CLO) Dù khối lượng công việc tăng cao trong kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5, hệ thống y tế trên cả nước vẫn duy trì trực 4 cấp, bảo đảm công tác khám chữa bệnh, cấp cứu cho người dân với tổng hơn 316.800 lượt bệnh nhân.
(CLO) Ngày mai 4/5, khu vực Hà Nội có mưa tập trung vào đêm và sáng sớm, có nơi mưa vừa đến mưa rất to kèm dông mạnh. Ban ngày mưa giảm, trời dịu mát với nhiệt độ cao nhất không quá 29 độ C.
Tại Việt Nam, theo quy định pháp luật, các doanh nghiệp tiêu thụ từ 1.000 TOE/năm trở lên được xếp vào nhóm "cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm" và bắt buộc phải kiểm toán năng lượng định kỳ.
Nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc (03/5/1946 – 03/5/2026), phóng sự “80 năm xây dựng khối đại đoàn kết – Dấu ấn những người làm công tác dân tộc Thủ đô” tái hiện hành trình bền bỉ của công tác dân tộc Hà Nội qua các thời kỳ, khắc họa rõ nét vai trò của đội ngũ cán bộ và những chuyển biến toàn diện tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
(CLO) Từ ngày 15/5, nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực khám, chữa bệnh sẽ bị xử phạt nghiêm khắc theo Nghị định số 90/2020/NĐ-CP của Chính phủ với mức phạt cao nhất lên tới 50 triệu đồng, tập trung vào các vi phạm như hành nghề không phép, cho thuê chứng chỉ hành nghề, hoạt động vượt phạm vi chuyên môn hay cơ sở thẩm mỹ không được cấp phép.
(CLO) Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 ghi nhận thay đổi đáng chú ý khi nhiều cơ sở đào tạo giáo viên trên cả nước đồng loạt loại bỏ hai tổ hợp truyền thống A00 (Toán, Lý, Hóa) và C00 (Ngữ Văn, Sử, Địa) khỏi danh mục xét tuyển ngành Sư phạm tiểu học.
(CLO) Bị cho là kỳ thị vì quê Thanh Hóa, một nam sinh lớp 9 tại Trường THCS Chuyên Ngoại (phường Duy Tiên, Ninh Bình) đã bị nhóm bạn dùng thắt lưng đánh hội đồng, truy đuổi đến khu vực vắng người để tiếp tục hành hung.
(CLO) Bộ Y tế đề xuất siết chặt điều kiện quản lý, trong đó có yêu cầu hệ thống camera giám sát, bảo vệ trực 24/24 và thiết kế khu điều trị với “cửa 3 lớp”.
(CLO) Chiều tối 2/5, dông lốc kèm mưa đá bất ngờ xảy ra trên diện rộng tại nhiều tỉnh miền Bắc, gây thiệt hại đáng kể về nhà cửa, nông nghiệp và hạ tầng. Dự báo trong ngày 3/5, mưa dông còn tiếp diễn, tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở đất.
(CLO) Các đơn vị đang huy động nhân lực, máy móc thiết bị tăng tốc thi công những hạng mục cầu Trần Hưng Đạo, quyết vượt tiến độ ‘đường găng’ trước mùa lũ.
(CLO) Trong vùng phát thải thấp tại Hà Nội, dự kiến xe ôm công nghệ sử dụng xăng/dầu sẽ bị cấm; xe ôm truyền thống dùng xăng/dầu hoạt động theo khung giờ quy định.
(CLO) Vào tối 2/5, nhiều khu vực Hà Nội ghi nhận mưa đá hạt nhỏ rơi dày, buộc người dân đang lưu thông phải dừng lại tìm nơi tránh trú do thời tiết chuyển xấu đột ngột.
(CLO) Ngày mai 3/5, Bắc Bộ và khu vực Thanh Hoá đến TP. Huế có mưa vừa và rải rác có dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to trên 90mm, trong mưa dông cảnh báo có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
(CLO) Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, trong cao điểm kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5, hệ thống y tế cả nước đang điều trị gần 241.000 bệnh nhân, trong đó có 3.326 ca nặng, nguy kịch được theo dõi sát và hồi sức tích cực.
(CLO) Trước mùa tuyển sinh 2026, nhiều thí sinh băn khoăn liệu ngành Y có áp dụng tuyển thẳng rộng rãi hay không, tiêu chí cụ thể ra sao và cơ hội thuộc về những ai?
