Cơ cấu sở hữu quá cô đặc
Mới đây, Hội đồng quản trị Tổng công ty Khoáng sản - TKV (VIMICO) ban hành nghị quyết rà soát điều kiện duy trì tư cách công ty đại chúng theo Luật Chứng khoán hiện hành. Trong đó, doanh nghiệp xác nhận không đáp ứng được quy định về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng.
Theo quy định pháp luật, một công ty đại chúng bắt buộc phải có ít nhất 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết được nắm giữ bởi từ 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn. Tuy nhiên, tại VIMICO, phần lớn cổ phiếu lại tập trung trong tay cổ đông chi phối là Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV), với tỷ lệ nắm giữ vượt 98% vốn điều lệ trong nhiều năm qua.
Với 200 triệu cổ phiếu đang lưu hành, lượng cổ phiếu thực sự trôi nổi trên thị trường chưa tới 4 triệu đơn vị, tương đương dưới 2%. Đây là mức free-float quá thấp so với ngưỡng tối thiểu để đáp ứng tư cách đại chúng, đặc biệt khi nhà đầu tư cá nhân nắm giữ còn phân tán và không đủ số lượng tối thiểu theo luật định.
Trong văn bản nội bộ, doanh nghiệp cho biết đang làm việc với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để giải trình về đặc thù cơ cấu cổ đông. Tuy nhiên, nếu đến hạn 1/1/2026 không được chấp thuận hoặc không thể điều chỉnh cơ cấu sở hữu, VIMICO sẽ phải thực hiện thủ tục hủy tư cách công ty đại chúng theo đúng trình tự pháp lý.
Giá cổ phiếu cao nhưng thanh khoản gần như bằng 0: Mặt trái của cơ cấu “siêu tập trung”
KSV chính thức giao dịch trên UPCoM từ năm 2016. Với vai trò đơn vị chủ lực của TKV trong lĩnh vực khai khoáng, VIMICO sở hữu danh mục tài nguyên đáng kể gồm đồng, vàng, kẽm, thiếc. Đây là yếu tố giúp cổ phiếu duy trì mức thị giá cao trong nhiều năm và hấp dẫn nhà đầu tư giá trị nhờ lịch sử chi trả cổ tức đều đặn bằng tiền mặt.
Chốt phiên 27/11/2025, cổ phiếu KSV đạt 148.200 đồng/cp, tăng 1,51% so với giá tham chiếu. Tuy nhiên, thị giá cao không đồng nghĩa với thanh khoản tốt. Ngược lại, KSV thường xuyên rơi vào tình trạng “đóng băng” giao dịch khi khối lượng khớp lệnh cực thấp.
Nguyên nhân trực tiếp đến từ cơ cấu sở hữu cô đặc kéo dài. Khi hơn 98% vốn bị nắm giữ bởi một cổ đông lớn, thị trường gần như không có hàng để mua – bán. Thực tế, dù doanh nghiệp niêm yết, nhưng lại không có tính đại chúng đúng nghĩa, cả về sở hữu lẫn giao dịch.
Việc không đạt tiêu chí về tỷ lệ cổ đông nhỏ lẻ và cổ phiếu tự do chuyển nhượng đang đẩy VIMICO đến ngưỡng phải rút khỏi danh sách công ty đại chúng. Trong trường hợp không có thay đổi về chính sách thoái vốn từ TKV hoặc miễn trừ đặc biệt, VIMICO nhiều khả năng sẽ phải rút lui khỏi sân chơi vốn hóa công khai, dù vẫn có nội lực tài sản tốt.
