AI không cứu được báo chí nếu mô hình kinh doanh không thay đổi

Sau 18 tháng làm việc với hơn 150 tòa soạn trên toàn cầu, Fergus Bell cho rằng ngành báo chí đã bước qua giai đoạn thử nghiệm AI và bắt đầu đối diện những câu hỏi khó hơn về mô hình kinh doanh và chiến lược dài hạn.

Bell là CEO của Fathm, một công ty tư vấn có trụ sở tại Anh chuyên hỗ trợ các tổ chức truyền thông triển khai trí tuệ nhân tạo. Phát biểu tại phiên họp đầu tiên của Mạng lưới Công nghệ Mới nổi năm 2026, ông nhận định phạm vi ứng dụng AI trong tòa soạn đang thu hẹp lại theo hướng thực tế hơn. Các tổ chức giờ đây hiểu rõ AI có thể làm gì, không thể làm gì và quan trọng hơn là nên dùng ở đâu.

Ai và báo chí
Ảnh minh họa: GI

Cuộc khủng hoảng phát hành

Cách đây 18 tháng, bức tranh còn rất phân hóa. Có tòa soạn chưa từng đăng nhập vào ChatGPT, trong khi những đơn vị khác đã tích hợp API vào hệ thống CMS. Theo Bell, thời điểm đó chủ yếu là thử nghiệm. Hiện nay, AI đã được nhìn nhận như một phần của hoạt động thường nhật và chiến lược kinh doanh.

Bell nhấn mạnh rằng phần lớn các tòa soạn đã thảo luận nghiêm túc về việc sử dụng AI có trách nhiệm và xác định ranh giới phù hợp. Vấn đề không phải là giới thiệu một công cụ mới, mà là xác định đúng bài toán cần giải quyết.

www.journalism.co.uk-content-images-size-w600-2026-02-_fergus-bell-copy.jpg
Nhà báo Fergus Bell, CEO của Fathm.

Theo Bell, thách thức lớn hơn hiện nay là khủng hoảng phát hành. Khi ngày càng nhiều người tìm đến các mô hình ngôn ngữ lớn như Gemini để hỏi thông tin thay vì truy cập trực tiếp trang tin, vai trò trung gian của báo chí bị đặt lại.

Ông cho rằng lợi thế cốt lõi của tòa soạn không nằm ở việc cung cấp thông tin đơn thuần, mà ở khả năng thu thập, tiếp cận nguồn tin trực tiếp, phân tích và kể lại theo cách tạo dựng niềm tin.

Chiến lược tiếp cận độc giả và báo chí chuyên sâu

Nếu thành lập một tổ chức tin tức vào thời điểm này, Bell cho rằng tỷ trọng nguồn lực dành cho sản xuất nội dung có thể nhỏ hơn trước, trong khi phát hành và chiến lược tiếp cận độc giả sẽ đóng vai trò lớn hơn.

Ông nhận định thông tin ngày càng trở thành hàng hóa phổ biến, còn cách đưa tin vẫn là trải nghiệm mang tính kết nối. Các mô hình AI có thể tổng hợp dữ liệu, nhưng khó tạo ra cảm xúc và tác động xã hội. Vì vậy, báo chí chuyên sâu, điều tra, phân tích bối cảnh và lý giải tầm quan trọng của sự kiện vẫn giữ giá trị đặc biệt.

Bell dẫn ví dụ về một nhà xuất bản tin tức tập trung vào điều tra và tạo tác động chính trị thực tế. Dù không có lượng truy cập cao từ tin tức thông thường, họ không bị ảnh hưởng đáng kể bởi tìm kiếm qua AI vì chưa từng cạnh tranh ở mảng thông tin đại trà.

Thách thức lớn nhất không phải công nghệ

Về triển vọng năm 2026, Bell dự báo AI sẽ trở nên “thú vị và nhàm chán” cùng lúc. Theo ông, khi AI không còn hào nhoáng, nó sẽ được đưa về đúng vị trí của một công cụ thường nhật, các tổ chức sẽ nhìn rõ hơn hiệu quả đầu tư, chọn lọc công nghệ tỉnh táo hơn và thiết lập những quan hệ hợp tác thực chất giữa doanh nghiệp công nghệ với tòa soạn.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không phải công nghệ mà là văn hóa và chiến lược. Chỉ một số ít tòa soạn thực sự chấp nhận rằng mô hình kinh doanh phải thay đổi và đang hành động đủ nhanh.

Bell cho rằng ngành báo chí cần một chiến lược chuyển đổi có trách nhiệm, vừa tận dụng cơ hội của AI vừa bảo toàn bản chất nghề nghiệp. Thời kỳ thử nghiệm đã khép lại, giờ là lúc các tòa soạn phải xác lập lại giá trị cốt lõi, chỉnh sửa mô hình kinh doanh và chủ động dẫn dắt quá trình thay đổi nội bộ. Với không ít đơn vị, quỹ thời gian cho cuộc chuyển mình này đang cạn dần.

Xem thêm

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

(NB&CL) Với VnExpress, xây dựng năng lực dữ liệu bắt đầu từ nhu cầu trả lời những câu hỏi rất cụ thể về độc giả và sản phẩm: Vì sao pageview tăng hoặc giảm? Độc giả là ai? Họ đến và đi vì điều gì? Làm thế nào để kéo họ quay lại và tương tác? Sau nhiều năm xây dựng hệ thống riêng, dữ liệu trở thành một phần trong cách tòa soạn phân tích nội dung, hiểu độc giả và vận hành sản phẩm.

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Tòa soạn không thiếu dữ liệu, mà thiếu năng lực khai thác

Tòa soạn không thiếu dữ liệu, mà thiếu năng lực khai thác

(NB&CL) Một tòa soạn có thể tích lũy hàng triệu bài viết, hình ảnh, video sau nhiều năm hoạt động nhưng chưa chắc đã sở hữu một kho dữ liệu có giá trị. Khi thông tin còn phân tán, thiếu cấu trúc và khó kết nối, dữ liệu dù nhiều vẫn chưa thể trở thành nguồn lực tạo ra những giá trị mới.

Cỡ chữ bài viết: