AI trong báo chí: Sáng tạo và giới hạn không thể vượt qua

Sự kiện quy tụ lãnh đạo Cục Báo chí, các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, văn nghệ sĩ và đông đảo cộng tác viên trên cả nước, mở ra một diễn đàn đối thoại đa chiều về vai trò ngày càng rõ nét của AI trong hoạt động báo chí.

Vượt xa giai đoạn thử nghiệm

Tại toạ đàm, vấn đề cốt lõi được đưa ra là trí tuệ nhân tạo bước sâu vào hoạt động báo chí đã vượt xa giai đoạn thử nghiệm công nghệ.

Từ thực tiễn triển khai tòa soạn hội tụ ONECMS cho Báo Nhân Dân, ông Bùi Công Duyến chỉ ra một thực tế: AI đã tham gia trực tiếp vào nhiều khâu then chốt của quy trình làm báo – từ hỗ trợ sản xuất nội dung, tự động hóa biên tập, phân tích dữ liệu lớn cho đến phát hiện tin giả, deepfake. Về mặt kỹ thuật, AI giúp báo chí tiết kiệm thời gian, chi phí và nhân lực; về mặt vận hành, nó làm thay đổi cấu trúc tòa soạn truyền thống.

39c47a2e3ce8b3b6eaf9.jpg
Ông Bùi Công Duyến, Giám đốc sản phẩm Tòa soạn hội tụ ONECMS, Công ty cổ phần Công nghệ NEKO chia sẻ tại tọa đàm.

"Nhưng chính tại đây, câu hỏi đạo đức bắt đầu xuất hiện", ông Duyến nhấn mạnh. AI có thể tạo ra văn bản, hình ảnh, âm thanh “giống thật” đến mức đánh lừa cảm nhận của công chúng. AI cũng có thể tái tạo và khuếch đại định kiến từ dữ liệu huấn luyện, khiến thông tin tưởng như trung tính lại mang thiên lệch khó nhận diện. "Khi đó, ai chịu trách nhiệm cho sự thật?", ông Duyến nêu vấn đề.

Theo ông, rủi ro lớn nhất không nằm ở bản thân công nghệ, mà ở việc chuyển giao quá nhiều quyền quyết định cho thuật toán. Báo chí nếu coi AI là “người viết”, “người biên tập” thay vì công cụ hỗ trợ, sẽ tự làm suy yếu vai trò phản biện và trách nhiệm xã hội của mình.

Thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh: AI không thể thay thế con người trong những khâu liên quan đến giá trị, đánh giá và đạo đức. Báo chí có thể hiện đại hóa bằng AI, nhưng không được đánh đổi bản lĩnh nghề nghiệp để lấy sự tiện lợi công nghệ.

AI, sáng tạo và giới hạn không thể vượt qua

Một trong những điểm đặc biệt của tọa đàm là sự xuất hiện của các nhà văn, họa sĩ – những người trực tiếp đối diện với câu hỏi: AI có thể sáng tạo đến đâu và con người còn giữ vai trò gì?

Họa sĩ Lê Anh Vân cho rằng, AI trong đồ họa chỉ tạo ra những sản phẩm “đúng ở mức trung bình”, có thể đạt yêu cầu kỹ thuật nhưng thiếu cảm xúc, phong cách và bút pháp – những yếu tố làm nên cá tính sáng tạo.

Ảnh chụp Màn hình 2025-12-29 lúc 19.12.07
Họa sĩ Lê Anh Vân chia sẻ ý kiến tại tọa đàm.

Đồng quan điểm, họa sĩ Đào Hải Phong nhấn mạnh: AI càng vẽ giống con người bao nhiêu thì càng chứng tỏ nó vẫn chỉ là công cụ mô phỏng, chịu sự điều khiển của con người bấy nhiêu.

Ở lĩnh vực văn chương, nhà văn Đỗ Bích Thúy đặt vấn đề ở tầng sâu hơn: giá trị của sáng tạo không nằm ở việc sản phẩm có “hay hơn” nhờ AI hay không, mà nằm ở quá trình con người tự vật lộn với tư duy, cảm xúc và trải nghiệm sống. Những đêm trắng, những bế tắc trước bản thảo theo bà chính là hạnh phúc của người cầm bút, điều mà AI không thể thay thế.

Từ góc nhìn báo chí, nhà báo Trần Vũ Nguyên cảnh báo về “ảo giác thông tin” – hiện tượng AI tạo ra nội dung có vẻ hợp lý nhưng thiếu xác thực. Ông dẫn dự báo từ các diễn đàn quốc tế cho rằng, trong tương lai gần, xã hội có thể quay sang phản ứng gay gắt với các sản phẩm truyền thông lạm dụng AI, thậm chí coi đó là một dạng đạo văn.

Điểm gặp nhau của các ý kiến là một khẳng định rõ ràng: AI có thể làm thay đổi cách sáng tạo, nhưng không thể thay thế trải nghiệm sống, tư duy độc lập và trách nhiệm của con người. Nếu sáng tạo bị rút gọn thành thao tác dữ liệu, báo chí và nghệ thuật sẽ đánh mất linh hồn của mình.

Xem thêm

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

(NB&CL) Không gian phát triển mới của báo chí không còn là một khái niệm thuộc về tương lai. Nó đang hiện hữu trong từng thay đổi của công chúng, công nghệ, phương thức sản xuất và phân phối thông tin; trong sự xuất hiện của những nền tảng truyền thông mới, những mô hình sản phẩm mới và cả những thay đổi trong chính sách, pháp luật đối với hoạt động báo chí. Sự dịch chuyển ấy chính là cơ sở để Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 lựa chọn chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

(NB&CL) Với VnExpress, xây dựng năng lực dữ liệu bắt đầu từ nhu cầu trả lời những câu hỏi rất cụ thể về độc giả và sản phẩm: Vì sao pageview tăng hoặc giảm? Độc giả là ai? Họ đến và đi vì điều gì? Làm thế nào để kéo họ quay lại và tương tác? Sau nhiều năm xây dựng hệ thống riêng, dữ liệu trở thành một phần trong cách tòa soạn phân tích nội dung, hiểu độc giả và vận hành sản phẩm.

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Cỡ chữ bài viết: