Đó là những nội dung trọng tâm được nhà báo Nguyễn Hải Vân, Phó Trưởng Ban Biên tập Tin Đối ngoại, Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN), chia sẻ tại Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026, thông qua những kinh nghiệm thực tiễn từ hoạt động thông tin đối ngoại của TTXVN.
Xây dựng “hạ tầng niềm tin” bằng uy tín và sự thật
Theo nhà báo Nguyễn Hải Vân, trong bối cảnh truyền thông toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ dưới tác động của chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI), báo chí đối ngoại cần chuyển dịch từ tư duy "đưa thông tin ra thế giới" sang "nắm quyền chủ động kể câu chuyện Việt Nam" một cách đầy đủ, khách quan và có định hướng.
![clo_br_ph51.jpg](https://cdn.congluan.vn/images/LurNA_Y-cwRi-rMc2ixDFd7kUrG3uK0fdoxME3v8LuxwIFlWFkl0gGP4fXnJA0m7/clo_br_ph51.jpg.avif "Nhà báo Nguyễn Hải Vân chia sẻ tại phiên thảo luận "Quảng bá hình ảnh Việt Nam trên hệ sinh thái báo chí số" trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026. Ảnh: Sơn Hải")
“Trong thời đại AI, ai sẽ viết, sẽ kể về Việt Nam một cách chân thật nhất? Ai sẽ định hình nhận thức của thế giới về việt Nam?”, nhà báo Nguyễn Hải Vân đặt vấn đề, đồng thời nhấn mạnh rằng, nhiệm vụ của những người làm báo đối ngoại là phải tham gia vào cuộc cạnh tranh toàn cầu để bảo đảm rằng những câu chuyện về Việt Nam được kể một cách đầy đủ, khách quan hơn, xuất phát từ chính thực tiễn Việt Nam.
Đồng thời, bên cạnh việc chủ động kể câu chuyện Việt Nam, báo chí đối ngoại còn đảm nhận một nhiệm vụ quan trọng khác, đó là định hình và bảo vệ chủ quyền nhận thức.
Theo đó, trong bối cảnh môi trường thông tin ngày càng đa chiều và phức tạp, việc bảo vệ chủ quyền nhận thức đòi hỏi báo chí đối ngoại tăng cường khả năng phản biện, giải đáp và đối thoại với công chúng quốc tế, qua đó thể hiện sự tự tin, minh bạch và cởi mở của một Việt Nam đang hội nhập sâu rộng.
"Báo chí đối ngoại phải giúp thế giới hiểu được con đường mà Việt Nam chọn đi, cách thức mà Việt Nam chọn tiếp cận", nhà báo Nguyễn Hải Vân nói.
Theo bà, thông qua thông tin chính xác, khách quan và có chiều sâu, báo chí góp phần giúp bạn bè quốc tế cũng như cộng đồng người Việt Nam ở trong và ngoài nước hiểu đúng về các vấn đề như chủ quyền biển đảo; những nỗ lực hội nhập quốc tế; chuyển đổi xanh hay hoạt động gìn giữ hòa bình…
“Khi nắm quyền chủ động thông tin hiệu quả, báo chí đối ngoại góp phần khiến cộng đồng quốc tế hiểu, đồng cảm và tin tưởng Việt Nam hơn. Khi công chúng quốc tế yêu thích văn hóa, tôn trọng các giá trị và đánh giá cao mô hình phát triển của Việt Nam thì chúng ta đã sở hữu một nguồn lực mềm vô cùng quan trọng”, bà Vân đánh giá.
Theo nhà báo Hải Vân, từ kinh nghiệm thực tiễn của Ban Biên tập Tin Đối ngoại cho thấy, nền tảng quan trọng nhất của báo chí đối ngoại không phải là công nghệ mà là niềm tin.
Để xây dựng được "hạ tầng niềm tin" bền vững với công chúng quốc tế, báo chí cần bảo đảm sự thống nhất giữa thông điệp truyền thông với thực tiễn phát triển của đất nước; duy trì tính chính xác, khách quan của thông tin; đồng thời nâng cao khả năng phản hồi và đối thoại với công chúng quốc tế, cùng đội ngũ nhà báo có năng lực quốc tế và hiểu biết đa văn hóa.
Đây chính là nền tảng để báo chí đối ngoại góp phần xây dựng sức mạnh mềm quốc gia trong môi trường truyền thông toàn cầu.
Giá trị truyền thống của nghề báo chưa bao giờ lạc hậu
Theo nhà báo Nguyễn Hải Vân, trong suốt hơn tám thập kỷ đồng hành cùng đất nước, Thông tấn xã Việt Nam không chỉ là cơ quan thông tấn quốc gia mà còn là một phần của lịch sử đối ngoại Việt Nam.
Từ những bản tin đầu tiên trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc, cho đến các dấu mốc hội nhập quốc tế của thời kỳ đổi mới, từ việc Việt Nam gia nhập ASEAN, WTO cho đến những hoạt động đối ngoại cấp cao gần đây, các thế hệ phóng viên Thông tấn xã luôn có mặt để ghi nhận, truyền tải và góp phần lý giải những bước đi của đất nước với công chúng trong nước và quốc tế.
Báo chí đối ngoại Thông tấn xã Việt Nam không chỉ cung cấp thông tin nguồn chính thống cho hệ thống báo chí cả nước mà còn tích cực xây dựng một hệ sinh thái thông tin đối ngoại đa ngôn ngữ, đa nền tảng và đa phương tiện. Chỉ riêng trong năm 2025, Ban Biên tập Tin Đối ngoại đã có 30.867 tin bài đối ngoại bằng 5 ngôn ngữ (Anh, Trung, Pháp, Nga, Tây Ban Nha).
“Từ hệ thống tin đối ngoại bằng nhiều ngôn ngữ, các sản phẩm ảnh, video, dữ liệu cho tới các nền tảng số và các kênh truyền thông mới, mục tiêu chung của Thông tấn xã Việt Nam vẫn là đưa những câu chuyện về Việt Nam đến với công chúng toàn cầu bằng những hình thức phù hợp với thời đại”, bà Vân cho hay.
Qua thực tiễn hoạt động, nhà báo Nguyễn Hải Vân đề xuất tiếp tục tăng cường các sản phẩm báo chí có tính phản biện và đối thoại nhằm giải đáp những vấn đề được dư luận quốc tế quan tâm, thay vì chỉ truyền tải thông tin một chiều.
Bên cạnh đó, trong kỷ nguyên số, khi cạnh tranh thông tin ngày càng gay gắt, kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, báo chí đối ngoại muốn phát huy hiệu quả cần kết hợp hài hòa giữa công nghệ hiện đại với các giá trị truyền thống của nghề báo - những giá trị mà AI không thể thay thế:“Công nghệ có thể hỗ trợ quá trình sản xuất nội dung, dịch thuật hay tổng hợp dữ liệu, nhưng không thể thay thế trách nhiệm xác minh thông tin của những nhà báo; không thể thay thế mạng lưới phóng viên hiện diện trên khắp 34 tỉnh thành cả nước và 30 cơ quan thường trú trên khắp các châu lục; càng không thể có được uy tín được tích lũy qua nhiều thế hệ của Thông tấn xã Việt Nam”.
Bên cạnh đó, theo nhà báo Hải Vân, việc đào tạo đội ngũ nhà báo đối ngoại cần hướng tới những yêu cầu cao hơn, không chỉ giỏi ngoại ngữ mà còn có hiểu biết sâu sắc về đa văn hóa, đủ bản lĩnh để xử lý những vấn đề thông tin phức tạp và bảo vệ quan điểm, chính sách của Việt Nam trên các diễn đàn truyền thông quốc tế.
