Báo chí đồng hành cùng phát triển văn hóa: "Xây" giá trị, "chống" lệch chuẩn

(CLO) Sự lan tỏa mạnh mẽ của truyền thông số đang mở ra nhiều cơ hội để quảng bá văn hóa Việt Nam, nhưng cũng đặt ra những thách thức chưa từng có đối với việc giữ gìn bản sắc dân tộc. Trong bối cảnh đó, báo chí cần đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ: chủ động "xây" những giá trị tích cực, bồi đắp hệ giá trị văn hóa Việt Nam và kiên quyết "chống" các biểu hiện lệch chuẩn, xuyên tạc, làm phai nhạt bản sắc dân tộc.

Theo Đại tá Phan Tùng Sơn, Trưởng Cơ quan đại diện Báo Quân đội nhân dân tại TP. Hồ Chí Minh, phương châm "xây" đi đôi với "chống" trong truyền thông văn hóa không phải là một yêu cầu mới, mà là quan điểm xuyên suốt của Đảng trong nhiều nghị quyết về văn hóa, đặc biệt là định hướng phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới.

"Xây" không chỉ là bồi đắp, lan tỏa những giá trị tích cực, góp phần xây dựng hệ giá trị văn hóa và con người Việt Nam, mà còn phải gắn liền với "chống" - chủ động nhận diện, ngăn ngừa những biểu hiện lệch chuẩn, sự lai căng hay nguy cơ đánh mất bản sắc trong quá trình hội nhập và toàn cầu hóa.

Người gác cổng văn hóa: Báo chí gìn giữ bản sắc, kiến tạo đời sống văn hóa

Báo chí dẫn dắt công chúng, kết nối nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa

Lưu giữ, tiếp nối ký ức văn hóa từ dữ liệu báo chí

anh-chup-man-hinh-2026-07-22-luc-101620.png

Ông cho rằng, từ Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII đến nay, Đảng luôn nhất quán quan điểm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trước sự du nhập mạnh mẽ của các luồng văn hóa từ bên ngoài. Đây không phải là tư duy khép kín hay bài trừ giao lưu văn hóa, mà là yêu cầu tiếp thu có chọn lọc tinh hoa nhân loại trên nền tảng gìn giữ những giá trị cốt lõi của văn hóa Việt Nam.

"Xây" và "chống" là hai nhiệm vụ không thể tách rời. Chỉ khi vừa chủ động bồi đắp những giá trị tốt đẹp, vừa đủ năng lực bảo vệ những giá trị ấy trước các tác động tiêu cực, truyền thông văn hóa mới thực sự phát huy vai trò trong việc củng cố sức mạnh mềm của quốc gia.

"Truyền thông văn hóa nếu không giữ được bản sắc thì sẽ rất khó nói đến sức mạnh mềm", ông nhận định

Báo chí cần góp phần giải quyết những xung đột giá trị

Lý giải rõ hơn quan điểm này, Đại tá Phan Tùng Sơn dẫn lại những tranh luận từng diễn ra quanh bộ phim "Đất rừng phương Nam". Theo ông, dù được đầu tư lớn về kỹ thuật và hình thức thể hiện, bộ phim vẫn tạo nên nhiều ý kiến trái chiều bởi những vấn đề liên quan đến cách tiếp cận và thể hiện bản sắc văn hóa.

Trong khi đó, tiểu thuyết "Đất rừng phương Nam" hay bộ phim truyền hình "Đất phương Nam" trước đây lại được nhiều thế hệ công chúng đón nhận bởi đã giữ được tinh thần và những giá trị văn hóa đặc trưng của vùng đất Nam Bộ.

Theo ông, câu chuyện này cho thấy yếu tố quyết định sức sống của một tác phẩm văn hóa không nằm ở công nghệ hay kỹ xảo, mà ở việc có giữ được "hồn cốt văn hóa" hay không.

anh-111.jpg
Truyền thông văn hóa góp phần đưa các giá trị truyền thống đến gần hơn với công chúng trong những không gian và phương thức tiếp cận mới. Trong ảnh: Lễ hội văn hóa tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm. Ảnh: Thanh Hải

Từ thực tiễn đó, ông Sơn cho rằng vai trò của báo chí cũng đã thay đổi căn bản. Nếu trước đây truyền thông chủ yếu phản ánh đời sống văn hóa thì ngày nay còn phải tham gia định hướng dư luận, kiến tạo hệ giá trị và góp phần xử lý những xung đột giá trị đang nảy sinh trong xã hội hiện đại.

"Truyền thông văn hóa không chỉ kể lại đời sống văn hóa, mà còn phải góp phần giải quyết những xung đột giá trị đang xuất hiện trong xã hội hiện đại", ông nói.

Theo ông, đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng trong môi trường số, nơi các luồng thông tin và xu hướng văn hóa lan truyền với tốc độ rất nhanh. Khi ranh giới giữa các nền văn hóa ngày càng mở rộng, báo chí càng phải phát huy vai trò định hướng, giúp công chúng tiếp cận các giá trị mới một cách có chọn lọc, đồng thời củng cố bản lĩnh văn hóa trước những biểu hiện lệch chuẩn.

Đại tá Phan Tùng Sơn cũng cho rằng truyền thông văn hóa trong giai đoạn tới cần được tiếp cận theo hướng liên ngành, kết hợp giữa văn hóa, công nghệ, khoa học dữ liệu và truyền thông số. Việc xây dựng văn hóa số, ứng dụng công nghệ trong bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa sẽ ngày càng trở thành yêu cầu tất yếu.

Truyền thông văn hóa là một bộ phận của "thế trận văn hóa"

Theo Đại tá Phan Tùng Sơn, trong bối cảnh cạnh tranh sức mạnh mềm giữa các quốc gia ngày càng gay gắt, truyền thông văn hóa không còn chỉ phục vụ nhu cầu hưởng thụ tinh thần của công chúng trong nước, mà đã trở thành một bộ phận quan trọng trong chiến lược quảng bá hình ảnh quốc gia và khẳng định vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Ông cho rằng bản sắc văn hóa chính là "căn cước" của một quốc gia trong tiến trình hội nhập. Vì vậy, truyền thông văn hóa không chỉ là hoạt động truyền tải thông tin mà còn là một bộ phận của "thế trận văn hóa", gắn chặt với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

anh3-1712564910531-17125649113991233856447.png
Báo chí không chỉ phản ánh đời sống văn hóa mà còn là lực lượng tham gia xây dựng "thế trận văn hóa", góp phần định hướng giá trị, bảo vệ bản sắc dân tộc và củng cố sức mạnh mềm quốc gia. Ảnh: Bộ VHTT&DL

Từ góc nhìn đó, ông tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phải kiên trì phương châm "xây và chống" trong mọi hoạt động truyền thông văn hóa.

Một mặt, báo chí cần chủ động sản xuất nhiều sản phẩm văn hóa có chất lượng, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên cả đời sống thực và không gian số. Mặt khác, phải kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện phản văn hóa, thông tin xấu độc, sự xuyên tạc lịch sử, những xu hướng lệch chuẩn về đạo đức, lối sống cũng như sự xâm nhập của các yếu tố văn hóa ngoại lai cực đoan.

"Trong thời đại số, nếu không chủ động giữ gìn bản sắc và định hướng giá trị, chúng ta sẽ rất dễ bị cuốn theo những dòng chảy văn hóa thiếu chọn lọc", ông cảnh báo.

Theo Đại tá Phan Tùng Sơn, để thực hiện được yêu cầu đó, trước hết cần đổi mới tư duy truyền thông văn hóa theo hướng chủ động, hiện đại và phù hợp với môi trường số. Song song với đổi mới phương thức truyền thông, yếu tố con người phải được đặt ở vị trí trung tâm. Báo chí cần góp phần xây dựng đội ngũ công dân số có bản lĩnh văn hóa, có khả năng "đề kháng" trước thông tin xấu độc; đồng thời đào tạo đội ngũ người làm báo vừa vững chuyên môn, vừa có chiều sâu tri thức văn hóa và luôn đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên hàng đầu.

"Đó không chỉ là giải pháp cho hoạt động báo chí hôm nay mà còn là chiến lược lâu dài nhằm bảo vệ bản sắc văn hóa và củng cố nền tảng tư tưởng trong kỷ nguyên số", ông nhấn mạnh.

Xem thêm

Đưa Văn kiện Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống: Báo chí cần thay đổi tư duy truyền thông chính trị

Đưa Văn kiện Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống: Báo chí cần thay đổi tư duy truyền thông chính trị

(CLO) Nhiệm vụ của báo chí hôm nay không chỉ là truyền tải đúng tinh thần của Văn kiện Đại hội XIV mà còn phải lựa chọn cách truyền tải phù hợp với từng nhóm công chúng, từng nền tảng và từng bối cảnh tiếp nhận thông tin. Chỉ khi thông điệp chính trị đến được với người dân bằng hình thức họ sẵn sàng tiếp nhận, báo chí mới thực sự phát huy vai trò định hướng dư luận và củng cố niềm tin xã hội.

Uy tín của báo chí là lợi thế hàng đầu trong quảng cáo hiện nay

Uy tín của báo chí là lợi thế hàng đầu trong quảng cáo hiện nay

(CLO) Trong bối cảnh AI và mạng xã hội làm thay đổi cách người dùng tiếp cận thông tin, nhiều nghiên cứu mới cho thấy báo chí chính thống vẫn là môi trường được độc giả tin tưởng nhất. Đây cũng là lý do quảng cáo xuất hiện trên các nền tảng tin tức có hiệu quả cao hơn so với nhiều kênh số khác.

Các đại biểu cắt băng khánh thành

Gieo 'Ước mơ xanh' nơi điểm trường Ao Ếch…

(CLO) Buổi Lễ khánh thành và bàn giao điểm trường Ao Ếch, Trường Mầm non Châu Quế Thượng, xã Châu Quế, tỉnh Lào Cai vừa qua để lại thật nhiều cảm xúc đối với đoàn công tác của Báo Nhà báo và Công luận. Một điểm trường mới khang trang, an toàn và ngập tràn tiếng cười giữa núi rừng xa xôi ấy thực sự đã mang đến niềm vui, niềm tự hào với cả người trao, người nhận, khi yêu thương được lan toả...

Dữ liệu trở thành lợi thế cạnh tranh mới của các tòa soạn

Dữ liệu trở thành lợi thế cạnh tranh mới của các tòa soạn

(NB&CL) Chiến dịch 100 ngày tạo lập, chuẩn hóa dữ liệu chuyên ngành đang được Chính phủ triển khai không chỉ nhằm hoàn thiện hạ tầng dữ liệu quốc gia mà còn khẳng định dữ liệu là nền tảng của chuyển đổi số. Với các cơ quan báo chí, đây cũng là thời điểm cần nhìn lại cách quản trị và khai thác kho tư liệu, bởi trong kỷ nguyên AI, dữ liệu sẽ quyết định năng lực đổi mới và sức cạnh tranh của mỗi tòa soạn.

Báo Đức xây chatbot AI tư vấn quán ăn cho độc giả

Báo Đức xây chatbot AI tư vấn quán ăn cho độc giả

(CLO) Khi các nội dung đánh giá nhà hàng trên mạng xã hội ngày càng tràn ngập và khó kiểm chứng, một tờ báo tại Đức đã chọn cách cạnh tranh bằng uy tín báo chí kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi 'sản phẩm' của báo chí không còn là bài viết

Khi 'sản phẩm' của báo chí không còn là bài viết

(CLO) Sự phát triển của AI đang buộc ngành báo chí phải nhìn lại điều cốt lõi tạo nên giá trị của mình. Nếu AI có thể đọc, tóm tắt và tái tạo gần như toàn bộ nội dung đã xuất bản, thì lợi thế cạnh tranh của các tòa soạn sẽ nằm ở đâu?

Washington Post: Khi AI 'cướp' độc giả từ Google, tòa soạn phải tìm cách tiếp cận mới

Washington Post: Khi AI 'cướp' độc giả từ Google, tòa soạn phải tìm cách tiếp cận mới

(CLO) Trong nhiều năm, các tòa soạn chủ yếu thu hút độc giả thông qua công cụ tìm kiếm, mở rộng độ phủ nhờ mạng xã hội và chuyển đổi người đọc thành người đăng ký bằng quảng cáo trả phí. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang khiến mô hình này dần mất hiệu quả.

Tòa soạn cần thích nghi thế nào trước sức ép từ các nhà sáng tạo nội dung?

Tòa soạn cần thích nghi thế nào trước sức ép từ các nhà sáng tạo nội dung?

(CLO) Không còn chỉ là những TikToker hay YouTuber làm nội dung giải trí, các nhà sáng tạo nội dung (content creator) đang trở thành một lực lượng ngày càng có sức ảnh hưởng trong lĩnh vực tin tức. Với sự hỗ trợ của mạng xã hội, AI tạo sinh và các công cụ sản xuất nội dung ngày càng dễ tiếp cận, họ đang cạnh tranh trực tiếp với các cơ quan báo chí trong việc thu hút độc giả.

Chuyển từ tuyên truyền sự kiện sang đồng hành với quá trình hiện thực hóa nghị quyết

Chuyển từ tuyên truyền sự kiện sang đồng hành với quá trình hiện thực hóa nghị quyết

(NB&CL) Trước yêu cầu đưa Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhanh chóng đi vào cuộc sống, báo chí không thể dừng ở việc đăng tải hay truyền đạt một chiều các nội dung của văn kiện. Theo ông Vũ Minh Tuấn, Giám đốc cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, phần lớn sản phẩm báo chí hiện nay vẫn nặng về “đăng tải” hơn là “giải nghĩa”; nặng về “thuật lại” hơn là “lan tỏa thông tin”. Theo ông, đây là điểm cần thay đổi để đưa Văn kiện Đại hội XIV thực sự đi vào cuộc sống.

Những giá trị được trao truyền qua các thế hệ

Những giá trị được trao truyền qua các thế hệ

(NB&CL) Ba thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày số báo đầu tiên của Nhà báo & Công luận đến với bạn đọc. Trên hành trình ấy, mỗi thế hệ lãnh đạo và người làm báo đều để lại những dấu ấn riêng, góp phần tạo dựng diện mạo của tờ báo hôm nay. Nhìn lại chặng đường 30 năm, các nguyên Tổng Biên tập không chỉ kể lại những ký ức của một thời làm báo mà còn chia sẻ những giá trị mà họ tin rằng cần tiếp tục được gìn giữ và trao truyền cho các thế hệ mai sau.

Báo Nhà báo và Công luận – 30 năm một hành trình cất cánh

Báo Nhà báo và Công luận – 30 năm một hành trình cất cánh

(NB&CL) Ngày 10/7/1996, Báo Nhà báo và Công luận, Cơ quan ngôn luận của Hội Nhà báo Việt Nam xuất bản số báo đầu tiên, đúng dịp Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ VIII Đảng Cộng sản Việt Nam thành công tốt đẹp. Suốt 30 năm qua, Báo Nhà báo và Công luận luôn hướng đến mục đích ban đầu đã được đặt nền móng và đến nay đã có sự khởi sắc, đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung và hình thức, nhất là sự phong phú, đa dạng về thông tin trên cả báo in và báo điện tử.

Cỡ chữ bài viết: