Báo chí đồng hành cùng phát triển văn hóa: "Xây" giá trị, "chống" lệch chuẩn

(CLO) Sự lan tỏa mạnh mẽ của truyền thông số đang mở ra nhiều cơ hội để quảng bá văn hóa Việt Nam, nhưng cũng đặt ra những thách thức chưa từng có đối với việc giữ gìn bản sắc dân tộc. Trong bối cảnh đó, báo chí cần đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ: chủ động "xây" những giá trị tích cực, bồi đắp hệ giá trị văn hóa Việt Nam và kiên quyết "chống" các biểu hiện lệch chuẩn, xuyên tạc, làm phai nhạt bản sắc dân tộc.

Theo Đại tá Phan Tùng Sơn, Trưởng Cơ quan đại diện Báo Quân đội nhân dân tại TP. Hồ Chí Minh, phương châm "xây" đi đôi với "chống" trong truyền thông văn hóa không phải là một yêu cầu mới, mà là quan điểm xuyên suốt của Đảng trong nhiều nghị quyết về văn hóa, đặc biệt là định hướng phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới.

"Xây" không chỉ là bồi đắp, lan tỏa những giá trị tích cực, góp phần xây dựng hệ giá trị văn hóa và con người Việt Nam, mà còn phải gắn liền với "chống" - chủ động nhận diện, ngăn ngừa những biểu hiện lệch chuẩn, sự lai căng hay nguy cơ đánh mất bản sắc trong quá trình hội nhập và toàn cầu hóa.

Người gác cổng văn hóa: Báo chí gìn giữ bản sắc, kiến tạo đời sống văn hóa

Báo chí dẫn dắt công chúng, kết nối nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa

Lưu giữ, tiếp nối ký ức văn hóa từ dữ liệu báo chí

anh-chup-man-hinh-2026-07-22-luc-101620.png

Ông cho rằng, từ Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII đến nay, Đảng luôn nhất quán quan điểm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trước sự du nhập mạnh mẽ của các luồng văn hóa từ bên ngoài. Đây không phải là tư duy khép kín hay bài trừ giao lưu văn hóa, mà là yêu cầu tiếp thu có chọn lọc tinh hoa nhân loại trên nền tảng gìn giữ những giá trị cốt lõi của văn hóa Việt Nam.

"Xây" và "chống" là hai nhiệm vụ không thể tách rời. Chỉ khi vừa chủ động bồi đắp những giá trị tốt đẹp, vừa đủ năng lực bảo vệ những giá trị ấy trước các tác động tiêu cực, truyền thông văn hóa mới thực sự phát huy vai trò trong việc củng cố sức mạnh mềm của quốc gia.

"Truyền thông văn hóa nếu không giữ được bản sắc thì sẽ rất khó nói đến sức mạnh mềm", ông nhận định

Báo chí cần góp phần giải quyết những xung đột giá trị

Lý giải rõ hơn quan điểm này, Đại tá Phan Tùng Sơn dẫn lại những tranh luận từng diễn ra quanh bộ phim "Đất rừng phương Nam". Theo ông, dù được đầu tư lớn về kỹ thuật và hình thức thể hiện, bộ phim vẫn tạo nên nhiều ý kiến trái chiều bởi những vấn đề liên quan đến cách tiếp cận và thể hiện bản sắc văn hóa.

Trong khi đó, tiểu thuyết "Đất rừng phương Nam" hay bộ phim truyền hình "Đất phương Nam" trước đây lại được nhiều thế hệ công chúng đón nhận bởi đã giữ được tinh thần và những giá trị văn hóa đặc trưng của vùng đất Nam Bộ.

Theo ông, câu chuyện này cho thấy yếu tố quyết định sức sống của một tác phẩm văn hóa không nằm ở công nghệ hay kỹ xảo, mà ở việc có giữ được "hồn cốt văn hóa" hay không.

anh-111.jpg
Truyền thông văn hóa góp phần đưa các giá trị truyền thống đến gần hơn với công chúng trong những không gian và phương thức tiếp cận mới. Trong ảnh: Lễ hội văn hóa tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm. Ảnh: Thanh Hải

Từ thực tiễn đó, ông Sơn cho rằng vai trò của báo chí cũng đã thay đổi căn bản. Nếu trước đây truyền thông chủ yếu phản ánh đời sống văn hóa thì ngày nay còn phải tham gia định hướng dư luận, kiến tạo hệ giá trị và góp phần xử lý những xung đột giá trị đang nảy sinh trong xã hội hiện đại.

"Truyền thông văn hóa không chỉ kể lại đời sống văn hóa, mà còn phải góp phần giải quyết những xung đột giá trị đang xuất hiện trong xã hội hiện đại", ông nói.

Theo ông, đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng trong môi trường số, nơi các luồng thông tin và xu hướng văn hóa lan truyền với tốc độ rất nhanh. Khi ranh giới giữa các nền văn hóa ngày càng mở rộng, báo chí càng phải phát huy vai trò định hướng, giúp công chúng tiếp cận các giá trị mới một cách có chọn lọc, đồng thời củng cố bản lĩnh văn hóa trước những biểu hiện lệch chuẩn.

Đại tá Phan Tùng Sơn cũng cho rằng truyền thông văn hóa trong giai đoạn tới cần được tiếp cận theo hướng liên ngành, kết hợp giữa văn hóa, công nghệ, khoa học dữ liệu và truyền thông số. Việc xây dựng văn hóa số, ứng dụng công nghệ trong bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa sẽ ngày càng trở thành yêu cầu tất yếu.

Truyền thông văn hóa là một bộ phận của "thế trận văn hóa"

Theo Đại tá Phan Tùng Sơn, trong bối cảnh cạnh tranh sức mạnh mềm giữa các quốc gia ngày càng gay gắt, truyền thông văn hóa không còn chỉ phục vụ nhu cầu hưởng thụ tinh thần của công chúng trong nước, mà đã trở thành một bộ phận quan trọng trong chiến lược quảng bá hình ảnh quốc gia và khẳng định vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Ông cho rằng bản sắc văn hóa chính là "căn cước" của một quốc gia trong tiến trình hội nhập. Vì vậy, truyền thông văn hóa không chỉ là hoạt động truyền tải thông tin mà còn là một bộ phận của "thế trận văn hóa", gắn chặt với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

anh3-1712564910531-17125649113991233856447.png
Báo chí không chỉ phản ánh đời sống văn hóa mà còn là lực lượng tham gia xây dựng "thế trận văn hóa", góp phần định hướng giá trị, bảo vệ bản sắc dân tộc và củng cố sức mạnh mềm quốc gia. Ảnh: Bộ VHTT&DL

Từ góc nhìn đó, ông tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phải kiên trì phương châm "xây và chống" trong mọi hoạt động truyền thông văn hóa.

Một mặt, báo chí cần chủ động sản xuất nhiều sản phẩm văn hóa có chất lượng, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên cả đời sống thực và không gian số. Mặt khác, phải kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện phản văn hóa, thông tin xấu độc, sự xuyên tạc lịch sử, những xu hướng lệch chuẩn về đạo đức, lối sống cũng như sự xâm nhập của các yếu tố văn hóa ngoại lai cực đoan.

"Trong thời đại số, nếu không chủ động giữ gìn bản sắc và định hướng giá trị, chúng ta sẽ rất dễ bị cuốn theo những dòng chảy văn hóa thiếu chọn lọc", ông cảnh báo.

Theo Đại tá Phan Tùng Sơn, để thực hiện được yêu cầu đó, trước hết cần đổi mới tư duy truyền thông văn hóa theo hướng chủ động, hiện đại và phù hợp với môi trường số. Song song với đổi mới phương thức truyền thông, yếu tố con người phải được đặt ở vị trí trung tâm. Báo chí cần góp phần xây dựng đội ngũ công dân số có bản lĩnh văn hóa, có khả năng "đề kháng" trước thông tin xấu độc; đồng thời đào tạo đội ngũ người làm báo vừa vững chuyên môn, vừa có chiều sâu tri thức văn hóa và luôn đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên hàng đầu.

"Đó không chỉ là giải pháp cho hoạt động báo chí hôm nay mà còn là chiến lược lâu dài nhằm bảo vệ bản sắc văn hóa và củng cố nền tảng tư tưởng trong kỷ nguyên số", ông nhấn mạnh.

Xem thêm

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

Nhiều tiếng nói, nhiều nền tảng: Báo chí Cao Bằng mang tri thức tới bản làng

(CLO) Ở Cao Bằng, những câu chuyện về người phụ nữ vùng cao làm chủ kinh tế, những cách làm mới trong sản xuất và đời sống đang được Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh kể lại qua nhiều hình thức báo chí. Mỗi đề tài mang một sắc thái riêng, nhưng đều hướng đến những vấn đề gần gũi với đồng bào, góp phần lan tỏa kinh nghiệm hay và khơi mở những hướng phát triển trong cộng đồng.

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

Tuyên truyền khoa học - công nghệ vùng cao: Người dân cần biết gì từ một mô hình?

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk không chỉ giới thiệu những mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ hiệu quả, mà còn đi sâu vào cách làm, điều kiện triển khai và những trở ngại trong thực tế. Qua đó, thông tin tuyên truyền gắn với câu hỏi thiết thực: người dân có thể học gì từ một mô hình, cần chuẩn bị những gì và đâu là những rào cản cần tháo gỡ để áp dụng vào sản xuất, kinh doanh.

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

Giữ hồn Hà Nội trong tầm nhìn trăm năm...

(CLO) Trong hành trình phát triển và hiện đại hóa, Hà Nội đứng trước bài toán gìn giữ những giá trị văn hóa, không gian di sản và nếp sống truyền thống. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Thủ đô phát triển bền vững mà không đánh mất bản sắc riêng.

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Tòa soạn Tiếng Xanh: Ý tưởng xanh, tiếng nói xanh

Ngày 25/10, tại trụ sở Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng (Hà Nội), Tòa soạn Tiếng Xanh tổ chức lễ ra mắt Ban Biên tập nhiệm kỳ 2026–2027 và chương trình tập huấn thành viên mới, đánh dấu bước khởi đầu cho hành trình hoạt động của các thành viên trong nhiệm kỳ mới.

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

Báo chí xứ Lạng đưa tri thức đến bản làng qua những làn sóng quen thuộc

(CLO) Ở địa bàn miền núi, biên giới như Lạng Sơn, phát thanh có lợi thế nhờ khả năng phủ sóng rộng và thói quen nghe đài của người dân. Báo và Phát thanh, Truyền hình Lạng Sơn tận dụng đặc điểm này để lồng ghép thông tin về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến vào các chương trình quen thuộc với công chúng.

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

Báo Thanh Niên viết tiếp câu chuyện “Cùng con đi tiếp cuộc đời”

(CLO) Ngày 24/10, Báo Thanh Niên đã tổ chức lễ ký thỏa thuận bảo trợ trẻ mồ côi và trao Bằng khen của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cho các tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp tích cực, hiệu quả trong chương trình “Cùng con đi tiếp cuộc đời” giai đoạn 2021–2026.

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin khoa học, công nghệ vào nhịp sống vùng cao

(CLO) Tuyên truyền về khoa học - công nghệ, kinh tế số và những điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi không chỉ là đưa thông tin đến người dân, mà còn đòi hỏi cách thể hiện phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và điều kiện tiếp nhận của từng cộng đồng.

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa lan tỏa sáng kiến công nghệ, mở lối phát triển vùng cao

(CLO) Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa đẩy mạnh tuyên truyền các mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế số và điển hình tiên tiến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, góp phần đưa những cách làm hiệu quả từ cơ sở đến gần hơn với người dân, tạo sức lan tỏa và thúc đẩy nhân rộng mô hình.

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

Chuyện nghề phía sau phim tài liệu giải A: Đưa chính sách ‘quản trị mới’ đến gần lòng dân

(CLO) Làm thế nào để thông tin về một chủ trương lớn, khô khan như việc thay đổi tổ chức bộ máy nhà nước trở nên sinh động, gần gũi và có ý nghĩa trực tiếp với người dân? Bài toán của những người làm phim chính luận đã được nhà báo Nguyễn Đình Thanh và ê-kíp giải mã thành công qua tác phẩm “Hà Nội - Quản trị mới - Gần lòng dân” – bộ phim vừa xuất sắc đoạt Giải A tại Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội năm 2026.

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

Nhà báo Trần Bá Lạn về cõi xa

(CLO) Ngày 20-10-2026, trái tim nhà báo, nhà giáo Trần Bá Lạn đã ngừng đập, thượng thọ 97 mùa xuân cùng đất nước và nền báo chí Cách mạng Việt Nam. Hàng ngàn nhà báo - là các học trò cũ của thầy khắp mọi miền đất nước tiếc thương ông, người truyền lửa nghề tận tâm, nhiệt huyệt. Nhiều nhà báo - các học trò của ông dù xa dù gần cùng hẹn nhau trở về thủ đô để viếng, tưởng niệm, dự lễ truy điệu tiễn biệt người thầy “Đức - Tài vẹn toàn” tại nhà Tang lễ quốc gia, 26-10-2026.

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

Thời đại AI: Khoảng cách số khiến người dùng dễ tổn thương trước tin giả

(CLO) Có điện thoại thông minh, thường xuyên sử dụng Internet nhưng vẫn khó nhận diện thông tin sai lệch, thậm chí tin vào những câu chuyện do trí tuệ nhân tạo tạo dựng. Thực tế này cho thấy khoảng cách số không khép lại khi người dân có thiết bị và kết nối, mà còn nằm ở khả năng đánh giá thông tin, nhận diện rủi ro và tự chủ trong môi trường số.

Khoảng cách số trong kỷ nguyên AI: Làm thế nào để không ai bị bỏ lại phía sau?

Khoảng cách số trong kỷ nguyên AI: Làm thế nào để không ai bị bỏ lại phía sau?

(CLO) Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những khả năng chưa từng có trong tiếp cận tri thức, sản xuất thông tin và giải quyết các vấn đề của đời sống. Nhưng khi công nghệ phát triển ngày càng nhanh, một câu hỏi cũng trở nên cấp thiết: Liệu tất cả mọi người có cơ hội như nhau để tiếp cận, hiểu và hưởng lợi từ những thành tựu đó?

Khơi nguồn di sản sông Hồng, mở lối phát triển Hà Nội từ chiều sâu văn hóa

Khơi nguồn di sản sông Hồng, mở lối phát triển Hà Nội từ chiều sâu văn hóa

(NB&CL) Khảo sát thực địa tại 16 phường, xã, kết nối tư liệu lịch sử với câu chuyện làng nghề và những nỗ lực kiến tạo không gian sống ven sông, loạt bài “Khơi nguồn dòng di sản, kiến tạo Hà Nội văn minh” của cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đặt ra yêu cầu phát triển Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng gắn với gìn giữ di sản, phát huy nguồn lực cộng đồng và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Báo Nhà báo và Công luận đoạt 2 giải tại Cuộc thi chính luận năm 2026

Từ ‘thế trận lòng dân’ đến ‘trục tư tưởng’: Dấu ấn Báo Nhà báo và Công luận tại cuộc thi chính luận

(CLO) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là những lập luận phản bác, mà cốt lõi là phải củng cố "thế trận lòng dân" và giữ vững "trục tư tưởng". Thông điệp thực tiễn sâu sắc này đã được thể hiện trọn vẹn qua các tác phẩm xuất sắc đoạt giải (1 giải B, 3 giải C) của Báo Nhà báo và Công luận cùng các đơn vị trực thuộc Hội Nhà báo Việt Nam tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ II, năm 2026.

47 tác phẩm được vinh danh tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

47 tác phẩm được vinh danh tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(CLO) Chiều ngày 19/10, tại Hà Nội, Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương tổ chức Lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ II, năm 2026. Ban tổ chức trao 2 giải A, 8 giải B, 15 giải C, 22 giải Khuyến khích và tặng bằng khen cho 8 tập thể.

Cỡ chữ bài viết: