Hãy thử tự hỏi xem bạn thích nhận tin ở đâu nhất: có cầm tờ báo giấy nào không, có bật radio sáng sớm không, hay lên mạng xã hội lướt một vòng rồi cuốn vào những clip phân tích thời sự đầy tính cá nhân? Với ngày càng nhiều người, không chỉ Gen Z, câu trả lời nghiêng mạnh về lựa chọn cuối.
Không cần bàn cãi, TikTok, Instagram, Reddit đang lấn át hoàn toàn cách truyền thống mà tin tức từng được tiêu thụ. Điều nổi bật nhất bây giờ không chỉ là video thống trị cuộc chơi, mà còn là sự trỗi dậy của báo chí dựa trên cá nhân, nơi người xem tin vào con người nhiều hơn là thương hiệu.
Những người mệt mỏi với báo chí truyền thống hay nhắc đến ba chuyện: cảm thấy xa cách, thông tin đôi khi lệch nhịp và cách kể hơi cứng. Nhưng thật ra, họ không rời bỏ tin tức. Họ chỉ đổi đường đi, không mua báo, nhưng lại follow một nhà sáng tạo nội dung đưa tin và phân tích thời sự.
Những gương mặt như Dylan Page hay Sophia Smith Galer - nổi bật trên TikTok vì đưa tin toàn cầu - sở hữu số người theo dõi vượt xa nhiều tòa soạn lớn. Lý do rất đơn giản: con người tin con người. Niềm tin không còn xây bằng logo, mà bằng sự chân thật và gần gũi.
Ở Times và Sunday Times, xu hướng này đã trở thành chiến lược. Sáu tháng qua, toàn bộ hoạt động mạng xã hội được chuyển sang video-first, từ biên tập đến marketing. Kết quả, Instagram của Times tăng gần 500.000 lượt theo dõi chỉ trong một năm.
TikTok lên ngôi, Meta chạy theo thuật toán ưu tiên video. Và vì thế, các nhà báo được kéo lên trước ống kính, điều vốn không phải ai cũng quen. Dù nhiều cây bút xuất sắc không hề thoải mái khi tự quay, tỷ lệ tương tác vượt trội đã khiến họ phải bước ra ánh sáng nhiều hơn.
Biến một bài điều tra 1.000 chữ thành video 60 giây hấp dẫn giờ là kỹ năng giá trị. Thế hệ nhà báo trẻ, những người sinh ra trong môi trường mạng, có lợi thế tự nhiên. Khi báo chí đang vật lộn với sự thờ ơ, AI và khủng hoảng niềm tin, ai chứng minh được rằng mình biết xây dựng công chúng thì sẽ thành tài sản quý của bất cứ tòa soạn nào.
Làm thương hiệu cá nhân không dễ. Nó khiến người trước ống kính trần trụi hơn, dễ bị đánh giá hơn. TikTok có thể trở thành nơi chia sẻ kinh nghiệm nghề báo, cơ hội nghề nghiệp và góc nhìn cá nhân, nhưng cũng hoàn toàn có thể làm kênh tập trung vào đưa tin, phân tích và ý tưởng mà không đụng chạm đời tư.
Katie Inglis là một ví dụ, cô chỉ cần review tiêu đề và tóm lại câu chuyện, vậy mà vẫn dựng được hẳn một thị trường ngách cho riêng mình. Bài học là chọn điều bạn thoải mái chia sẻ. Xác định chủ đề. Giữ format nhất quán.
Nhiều tòa soạn giờ ưu tiên tuyển người đã có hiện diện mạng xã hội: Substack, blog, tài khoản TikTok… không chỉ giúp xây niềm tin vào cá nhân mà còn để tận dụng lượng theo dõi có sẵn. Rất nhiều trường hợp được tuyển vì làm tốt mạng xã hội, không phải vì có portfolio đẹp.
Với nhà báo Lucy O'Brien của Times và Sunday Times, TikTok đã thay đổi sự nghiệp. Cô được giao dẫn video cho Times, được tin tưởng hơn trong nhóm, có thêm cơ hội diễn thuyết, cố vấn, networking… và thậm chí được người làm PR bắt chuyện ngay trong quán rượu.
Lucy O'Brien đưa ra lời khuyên duy nhất là hãy cứ làm. Không cần Premiere Pro, không cần CapCut. TikTok quay - chỉnh là đủ. Cứ nhìn nội dung nào làm bạn thích, phân tích vì sao, rồi thử theo cách của mình. Đừng nghĩ quá nhiều. Rất nhiều video viral thực chất chỉ là một người nhìn thẳng vào camera và nói điều họ thật sự nghĩ.
