Trong bối cảnh không gian số bị bủa vây bởi thông tin sai lệch, điều đáng lo không chỉ là số lượng tin giả, mà là cách chúng được “cài cắm” có chủ đích vào những sơ hở rất nhỏ của dòng thông tin chính thống. Những nội dung xuyên tạc không ồn ào, cực đoan ngay từ đầu, mà thường bắt đầu từ những chi tiết có vẻ hợp lý, sau đó dẫn dắt nhận thức theo hướng sai lệch.
Ông Nguyễn Đức Thành, Phó Tổng Biên tập Báo Lao Động nhìn nhận: “Mục tiêu xuyên tạc chống phá là chủ đích… lợi dụng những sơ sót để tấn công rồi phủ nhận nền tảng tư tưởng, gây nhiễu loạn thông tin và làm xói mòn niềm tin”.
Chính vì vậy, theo ông, việc nâng cao chất lượng sản phẩm truyền thông số không thể được hiểu như một yêu cầu nghiệp vụ đơn thuần, mà là một nhiệm vụ chính trị.
"Trực tiếp, thường xuyên và lâu dài, không thể chống lại thông tin xấu độc bằng những phản ứng ngắn hạn, càng không thể bằng những chiến dịch mang tính phong trào, mà phải bằng một chiến lược bền bỉ, có tổ chức và có chiều sâu", ông Thành nhấn mạnh.
Không chạy theo phong trào, không sản xuất ồ ạt: Trọng tâm là chất lượng và “4 chữ đúng”
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý trong quan điểm của ông Thành là sự cảnh báo rõ ràng về hình thức theo phong trào. Ông khẳng định, trong công tác bảo vệ tư tưởng của Đảng muốn có kết quả cần “một chiến lược bài bản, liên tục và có chiều sâu”.
Ở đây, vấn đề không chỉ là áp dụng công nghệ hay mở rộng nền tảng, mà là cách tổ chức nội dung và xác lập giá trị cốt lõi. Khi nhiều cơ quan báo chí vẫn bị cuốn vào áp lực phải “có nhiều sản phẩm hơn”, phải “phủ sóng nhiều hơn”, thì Báo Lao Động lại đặt lại trọng tâm: không phải sản xuất thêm, mà là nâng cao chất lượng từng sản phẩm.
Ông Thành nêu rõ định hướng này bằng một nguyên tắc ngắn gọn nhưng hàm chứa tư duy chiến lược với bốn chữ “đúng”: đúng đối tượng, đúng nền tảng, đúng thời điểm, đúng nhu cầu tiếp nhận.
Báo chí không thể cứ phát đi những thông điệp một chiều rồi kỳ vọng độc giả sẽ tự thấu hiểu. Ông Nguyễn Đức Thành chỉ rõ, giải pháp gốc rễ là phải đổi mới nội dung chính luận.
Những nghị quyết, chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước cần được chuyển tải thông qua những câu chuyện thật, dữ liệu thật, gắn liền với miếng cơm manh áo và đời sống cụ thể của giai cấp công nhân và người lao động. Bằng tư duy phân tích, đối thoại và thuyết phục, các bài viết lý luận sẽ thoát khỏi lớp áo giáo điều, trở nên sống động và chạm đến cảm xúc của người tiếp nhận.
Chiến lược "ship" thông tin và sức mạnh của hệ sinh thái đa nền tảng
Nhận thức rõ hành vi của độc giả đã thay đổi, báo chí hiện đại không thể ngồi yên chờ công chúng tìm đến. Ông Nguyễn Đức Thành nhấn mạnh: Báo chí phải chủ động "ship" thông tin đến tận tay người đọc. Việc tận dụng tối đa các nền tảng mạng xã hội chính là cánh tay nối dài để lan tỏa sức mạnh của báo chí chính thống.
Tuy nhiên, "ship" thông tin không có nghĩa là rải tin một cách máy móc. Cùng một chủ đề chính trị - xã hội, Báo Lao Động tiến hành "bóc tách" thành nhiều lớp nội dung để tương thích với từng tệp công chúng. Những vấn đề có tính vĩ mô, đòi hỏi chiều sâu sẽ được kiến tạo dưới dạng Longform, Megastory hay Podcast. Ngược lại, để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ thông tin nhanh chóng, tòa soạn tung ra các video ngắn, infographic và sản phẩm tương tác.
Sức mạnh định hướng của tờ báo còn được trợ lực mạnh mẽ bởi hệ thống quản trị nội dung (CMS) tích hợp AI. Hệ thống này cho phép tòa soạn phân tích xu hướng, đo lường sự quan tâm của độc giả và trả về kết quả các từ khóa nóng nhất chỉ trong vòng 10 đến 15 giây. "Tốc độ này chính là chìa khóa để xây dựng cơ chế phản ứng nhanh, giúp báo chí chính thống bẻ gãy, lấp đầy những khoảng trống thông tin trước khi tin giả kịp sinh sôi nảy nở", ông chia sẻ.
Niềm tin là thước đo cuối cùng
Nhấn mạnh vai trò ngày càng rõ nét của trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí, ông Nguyễn Đức Thành cho rằng AI có thể giúp tối ưu quy trình sản xuất, hỗ trợ phân tích dữ liệu, mở rộng năng lực truyền thông đa ngôn ngữ nhằm tăng hiệu quả đấu tranh với các luồng thông tin sai lệch trên phạm vi quốc tế.
Tuy nhiên, ông cũng khẳng định một giới hạn mang tính nguyên tắc: công nghệ, dù hiện đại đến đâu, cũng không thể thay thế được bản lĩnh chính trị, sự nhạy cảm nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội – những yếu tố cốt lõi làm nên giá trị của người làm báo.
Chính vì vậy, tòa soạn đặt ra yêu cầu khắt khe trong việc xây dựng đội ngũ "nhà báo số toàn diện". Cán bộ, phóng viên – đặc biệt là lứa dưới 40 tuổi – không chỉ cần giỏi viết lách mà còn phải thành thạo kỹ năng quay, dựng, và phân tích dữ liệu thuật toán. Song song với việc nâng cấp kỹ năng mềm, quá trình thẩm định tính chính trị, trách nhiệm xã hội và hậu kiểm các sản phẩm do AI tạo ra là khâu bắt buộc, diễn ra quyết liệt từng giờ.
Phó Tổng Biên tập Nguyễn Đức Thành nhấn mạnh: Trong môi trường số đầy cạm bẫy câu view và giật gân, người làm báo càng phải giữ vững bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp. Sự trung thực, khách quan và lập trường vì lợi ích quốc gia, vì người lao động chính là lớp khiên vững chắc nhất.
"Cuộc cạnh tranh trên mặt trận tư tưởng trong kỷ nguyên số, xét cho cùng, không chỉ là cuộc đua về thông tin đơn thuần, mà cao hơn cả là cuộc đua về năng lực thuyết phục và khả năng củng cố niềm tin xã hội. Khi kết hợp được nội dung chính trị vững chắc với hình thức truyền tải hiện đại, báo chí cách mạng sẽ luôn giữ vững vị thế tiên phong", ông Thành nhận định.
