Vấn đề hóc búa này đã được ông Đỗ Phú Thọ - Tổng Biên tập Báo Cựu Chiến binh Việt Nam, Chuyên gia Ban Chỉ đạo 35 Quân ủy Trung ương phân tích sâu sắc và đưa ra những giải pháp thiết thực tại Hội nghị “Nâng cao chất lượng lý luận chính trị, kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng số gắn với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng năm 2026” do Ban Chỉ đạo 35 Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương phối hợp với Đảng ủy Trung ương Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức sáng 27/3.
Chuyển dịch không gian tác chiến - khi công nghệ là vũ khí
Khẳng định lại tầm vóc của Nghị quyết số 35-NQ/TW do Bộ Chính trị ban hành, ông Đỗ Phú Thọ nhấn mạnh báo chí truyền thông luôn giữ vị trí xung kích, đi đầu trong công cuộc bảo vệ Cương lĩnh, đường lối của Đảng. Tuy nhiên, bối cảnh tác chiến hiện nay đã chứng kiến một sự dịch chuyển mang tính bước ngoặt.
"Trước đây, vũ khí là trang giấy, cây bút, nay còn thêm công nghệ, chủ yếu là công nghệ số. Trước đây, chỉ cơ quan báo chí viết bài, nay nền tảng số cho phép vô số người tham gia viết trên không gian mạng. Do đó, báo chí buộc phải làm chủ công nghệ để nắm bắt xu thế thông tin, tâm trạng xã hội, từ đó viết bài định hướng dư luận", ông Thọ nhấn mạnh.
Hoạt động báo chí thực chất là hoạt động chính trị. Theo ông Đỗ Phú Thọ, tiêu chí tối thượng của một tác phẩm bảo vệ nền tảng tư tưởng là sự trung thành tuyệt đối với Cương lĩnh, đường lối của Đảng, Chủ nghĩa Mác – Lê nin và Tư tưởng Hồ Chí Minh. Quá trình này đòi hỏi sự song hành giữa "xây" - cung cấp thông tin, tạo diễn đàn để nhân dân góp ý xây dựng Đảng và "chống" - kiên quyết làm thất bại âm mưu diễn biến hòa bình.
Tuy nhiên, đúng đắn thôi chưa đủ. Trong thời đại bùng nổ thông tin, để tác phẩm đến được với công chúng, ông Thọ lưu ý các nhà báo phải tránh lối viết hàn lâm, dài dòng. "Tít bài, sa-pô phải ngắn gọn, hấp dẫn. Ngôn từ phải trong sáng, chi tiết phải đắt giá và đặc biệt, phải dám cắt bỏ những chi tiết thừa. Đã đấu tranh là phải dám đánh và đánh thắng", ông chia sẻ.
Chiến thuật '10 chữ T'
Đi sâu vào thực tiễn tác nghiệp, ông Đỗ Phú Thọ thẳng thắn chỉ ra những lo lắng của một bộ phận nhà báo trẻ khi tiếp cận các đề tài nhạy cảm. Ông cho rằng quá trình tác nghiệp hiện đang gặp nhiều trở ngại: thiếu hụt thông tin, thiếu cơ chế phối hợp và bảo vệ từ các cơ quan chủ quản.
Bên cạnh đó, áp lực tâm lý cũng là thách thức lớn, khi nhiều phóng viên còn lo ngại sai lệch quan điểm, sợ bị các thế lực phản bác, và đặc biệt nỗi sợ bị 'ném đá' trên mạng xã hội, khiến họ khó phát huy hết năng lực sáng tạo và bản lĩnh nghề nghiệp.
Để phá vỡ lớp băng tâm lý này và kiến tạo nên những tác phẩm phản biện sắc bén, ông Thọ đã đúc kết hệ thống chiến thuật xoay quanh 10 chữ T cốt lõi: Thông tin, Tập thể, Thận trọng, Tỉnh táo và Thẳng thắn. Đây không đơn thuần là những lời khuyên nghiệp vụ, mà là một quy trình tác nghiệp mang tính khép kín và khoa học.
Bước đi đầu tiên và quyết định trên mặt trận tư tưởng là Thông tin. Lấy triết lý “biết địch, biết ta” làm kim chỉ nam, ông Đỗ Phú Thọ nhấn mạnh: nhà báo không thể bước vào trận tuyến đấu tranh phản bác quan điểm sai trái với 'một cái đầu rỗng' hay thông tin rời rạc. Việc thu thập dữ liệu phải vượt ra ngoài việc nắm bắt sự kiện đơn thuần; nó đòi hỏi phải phân tích, bóc tách tận gốc cấu trúc và âm mưu đằng sau các luồng thông tin sai lệch.
“Chỉ khi hiểu rõ gốc rễ và âm mưu đằng sau những luận điệu xuyên tạc, người viết mới có thể xây dựng hệ thống luận điểm phản bác logic, đanh thép và không thể bị bẻ gãy”, ông Thọ nhấn mạnh.
Nếu Thông tin là tiền đề, thì Tập thể là điểm tựa vững chắc. Ông cho rằng: “Người cầm bút cần chủ động báo cáo đề tài, tham vấn lãnh đạo để được định hướng, tiếp cận nguồn tin đáng tin cậy và san sẻ áp lực công việc”. Hơn nữa, sự gắn kết tập thể còn tạo ra lá chắn pháp lý và đạo đức, bảo vệ nhà báo trước những rủi ro và sự công kích từ bên ngoài.
Khi đã nắm chắc thông tin và có điểm tựa vững, bước tiếp theo là xử lý tư liệu với sự thận trọng tối đa. Trong bối cảnh thế giới đầy tin giả và bẫy truyền thông, thận trọng không chỉ là đối chiếu, kiểm chứng các nguồn tin mà còn bao gồm cách ứng xử và phản hồi thuyết phục trước những luồng ý kiến trái chiều từ dư luận.
Đi liền với thận trọng là Tỉnh táo, phẩm chất giúp nhà báo đứng vững giữa vô số cám dỗ vật chất, tình cảm và những chiêu trò tâm lý tinh vi. Ông Thọ nhấn mạnh: “Một cái đầu lạnh, tư duy độc lập giúp nhà báo giữ vững mục tiêu là bảo vệ chân lý, không bị cuốn vào tranh luận vô bổ hay bị thao túng bởi dư luận”.
Mắt xích cuối cùng là Thẳng thắn. Ông Thọ khẳng định, ngôn từ, cách lập luận, dẫn chứng trong các tác phẩm báo chí bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch phải thẳng thắn. "Các tác giả sáng tạo tác phẩm báo chí về tài này cũng cần thẳng thắn trong đấu tranh bảo vệ tác phẩm của mình, bảo vệ lẽ phải", ông chia sẻ.
