Cách Reuters triển khai AI không phải là lao vào sản xuất nội dung tự động. Trọng tâm nằm ở việc tăng hiệu suất và độ chính xác, trong khi vẫn giữ vai trò trung tâm của con người.
Jonathan Leff, người phụ trách chiến lược công nghệ và AI của Reuters, cho biết trong một sự kiện gần đây rằng làn sóng ứng dụng AI hiện nay đến nhiều từ chính phóng viên. Ban đầu, định hướng triển khai AI xuất phát từ cấp quản lý. Nhưng trong một đến hai năm qua, sự nhiệt tình lại bùng lên ở “cấp cơ sở”.
Nhiều nhà báo chủ động tìm công cụ, tự viết ứng dụng, xây chương trình phục vụ công việc của mình và đồng nghiệp. Theo Leff, điều này cho thấy trong tòa soạn tồn tại một nguồn năng lượng sáng tạo lớn, và AI chỉ là chất xúc tác giúp họ hiện thực hóa ý tưởng.
Ed Tobin, trưởng ban tin tức toàn cầu của Reuters, kể về một thử nghiệm trong đó tòa soạn dùng AI để hỗ trợ phóng viên xây dựng đề xuất tin bài. Nhưng thực tế cho thấy công nghệ không thể “cứu” một ý tưởng còn mờ nhạt. Khi câu chuyện thiếu yếu tố mới và không chỉ ra được giá trị của nó, AI cũng không thể biến nó thành một bản đề xuất thuyết phục.
Promit Mukherjee, phóng viên kinh tế thường trú tại Ottawa, cho biết ông sử dụng công cụ tóm tắt tài liệu rất thường xuyên. Có thể tải lên hàng trăm trang tài liệu, và chỉ trong vài phút nhận được bản tóm lược mạch lạc.
Theo ông, điều này có thể tiết kiệm nửa ngày làm việc. Với phóng viên, nửa ngày đó đồng nghĩa có thêm thời gian gọi nguồn, kiểm chứng thông tin, đào sâu chi tiết.
Mukherjee còn xây dựng các “chuỗi AI” tái sử dụng - những trợ lý cá nhân với hướng dẫn cố định, có thể chia sẻ cho đồng nghiệp. Ví dụ, tải lên một báo cáo dài 600 trang và yêu cầu hệ thống chỉ ra các đoạn liên quan đến lạm phát, thuế quan hoặc dự báo kinh tế. Công cụ sẽ lọc đúng phần cần thiết.
Điểm đáng chú ý là AI được dùng để lọc, tìm và chuẩn bị, không phải để viết đoạn mở đầu hay kết luận thay phóng viên.
Ở khâu biên tập, Reuters dùng AI để hỗ trợ phát hiện lỗi. Theo Tobin, số bài phải sửa hoặc gửi lại đã giảm khoảng 10% so với năm trước, một phần nhờ các công cụ do chính nhà báo xây dựng.
Dù vậy, Reuters nhấn mạnh trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về con người. Mọi thông tin xuất bản đều do nhà báo chịu trách nhiệm.
Đây cũng là lý do họ dừng một thử nghiệm chèn các bản tóm tắt do AI tạo ra trực tiếp trên trang tin. Lý do là công cụ có xu hướng đơn giản hóa quá mức, thiếu ngữ cảnh và đôi khi đưa ra thông tin từng đúng trong quá khứ nhưng không còn chính xác ở thời điểm hiện tại. Theo Leff, điều đó không thể chấp nhận được trong môi trường tin tức.
Mukherjee cho biết ông xem AI như công cụ giảm tải, không phải “lăng kính” để viết bài. Ông dùng nó để chuẩn bị phỏng vấn, phát hiện quy luật trong dữ liệu, nhưng không để nó viết đoạn mở đầu hay tóm tắt bài viết.
Từ kinh nghiệm của Reuters, có thể thấy vài điều rất thực tế. AI tỏ ra hiệu quả nhất ở những khâu chuẩn bị như xử lý dữ liệu, tóm tắt tài liệu hay rà soát lỗi kỹ thuật. Tuy vậy, phần việc cốt lõi của nhà báo vẫn không thay đổi, đó là đánh giá đâu là tin tức thực sự, hiểu bối cảnh và chịu trách nhiệm với từng thông tin được công bố.
Khi bản thân nội dung không có yếu tố mới, công nghệ cũng không thể biến nó thành một bài viết hấp dẫn. AI có thể giúp tiết kiệm thời gian, nhưng quỹ thời gian đó chỉ thật sự có ý nghĩa nếu được dùng cho những việc máy móc chưa làm được như xây dựng nguồn tin.
