Cách xem ngày của người Mường Hoà Bình có gì đặc biệt?
(CLO) Đối với người Mường (tỉnh Hoà Bình) thì lịch tre ngoài công dụng xem ngày, tháng, thì thứ dụng cụ đặc biệt này còn để chọn ngày lành, tháng tốt và phục vụ cho các công việc trong gia đình như cưới xin, xây nhà.
Trong tín ngưỡng dân gian của người Mường (Hoà Bình) thì lịch trẻ có vai trò đặc biệt, từ các hoạt động sản xuất, sinh hoạt hàng ngày cho đến dùng trong việc tổ chức các lễ hội… họ đều dựa vào cách tính cát, hung qua của bộ lịch tre.
Lịch trẻ của người Mường gồm 12 thẻ làm từ những thanh tre, luồng hoặc bương tương ứng với 12 tháng. Trên mỗi thẻ tre có các bộ phận chính gồm: gốc lịch, sống lịch, mặt lịch. Tất cả các thẻ tre đều có 30 khắc gạch tương đương với 30 ngày trong 1 tháng. Theo cách tính lịch, các ngày từ 1-10 gọi là "ngày cây", từ ngày 11-20 gọi là "ngày lồng", từ ngày 21-30 gọi là "ngày cuối".
Số ngày trong tháng ghi theo lối khắc gạch những ngày tốt, xấu, ngày mưa, ngày gió, ngày cá, ngày thú, ngày đại cát hay ngày xích khẩu… để làm nhà mới, cưới vợ, gả chồng hay công to việc lớn trong gia đình, trong cộng đồng.
Trong vạch của mỗi ngày lại có những kí hiệu đặc biệt để xác định ngày tốt, xấu cho từng việc cụ thể. Ví dụ, vạch nào hình chữ V gọi là ngày cá, vạch nào có một chấm ở trên gọi là ngày tiểu hao, hai chấm gọi là ngày hao, vạch hình mũi tên là ngày mưa bão...
Số lượng và mật độ của các ngày này thay đổi theo từng tháng. Ví dụ, tháng nào thấy có nhiều vạch hình mũi tên thì tháng đó có rất nhiều mưa bão. Nếu gieo mạ, cấy lúa... vào những ngày mưa bão thì sẽ bị hư hỏng hết. Nếu vào ngày cá thì người dân đi đánh cá, mò cua bắt ốc sẽ được nhiều.
Nếu vào ngày hao, người dân dù có buôn bán bốn phương, lắm của nhiều tiền thì cũng bị thua lỗ... Khi dựng vợ, gả chồng, người Mường phải nhằm vào những ngày vạch ngắn, đó là ký hiệu của ngày bình thường có thể làm đủ mọi công việc.
Nghệ nhân nhân dân Bùi Văn Minh (tỉnh Hoà Bình) chia sẻ, lịch trẻ của người Mường có vai trò đặc biệt trong cuộc sống cộng đồng người Mường, là khối tài sản về tri thức dân gian vô giá. Bên cạnh cách tính lịch Tây thông dụng, mọi hoạt động sản xuất, sinh hoạt hàng ngày, nghi lễ, lễ hội của cộng đồng, những việc quan trọng của mỗi người, mỗi gia đình người Mường ở Hòa Bình đều dựa vào cách tính cát, hung của bộ lịch tre.
"Hiện nay, ở Hòa Bình còn 5 bộ lịch tre cổ có từ hàng trăm năm và hơn 100 bộ lịch tre sao chép làm mới đang được lưu giữ, sử dụng trong cộng đồng người Mường", nghệ nhân nhân dân Bùi Văn Minh nói thêm.
Hiện tại, giá trị tri thức dân gian lịch tre của người Mường hiện nay vẫn còn được ứng dụng trong đời sống hàng ngày của người dân, thể hiện sự trường tồn của tri thức dân tộc. Cùng với Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường, bộ lịch tre của người Mường Hòa Bình đã được chứng nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2022.
(CLO) Giữa nhịp sống hiện đại của Hà Nội, một “góc Tây Bắc thu nhỏ” tái hiện sống động tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam mang đến trải nghiệm chân thực về chợ phiên vùng cao, hội tụ sắc màu văn hóa, âm thanh và hương vị đặc trưng của đồng bào dân tộc thiểu số.
(CLO) Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ đã tổ chức triển lãm mỹ thuật với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.
(CLO) Ngày 3/5, UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết địa phương sẽ đăng cai Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ 6 năm 2026, quy mô cấp quốc gia với sự tham gia của 7 tỉnh, thành.
(CLO) Ngày 3/5 (tức 17/3 âm lịch), tại Khu du lịch sinh thái Tràng An thuộc Quần thể danh thắng Tràng An, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, Lễ hội Tràng An năm 2026 với chủ đề “Tràng An - Mạch nguồn linh khí” đã chính thức được khai mạc.
(CLO) Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia đền An Lạc sẽ được tỉnh Thanh Hóa đầu tư gần 2,9 tỷ đồng tu bổ, bảo tồn tối đa các yếu tố gốc của nhà Tiền đường.
(CLO) Nghệ sĩ piano Lưu Hồng Quang sẽ trở về Việt Nam để thực hiện chương trình độc tấu đặc biệt mang tên “Thanh âm vượt tầng”, diễn ra lúc 20h ngày 8/5 tại Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam (Hà Nội).
(CLO) Mới đây, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, lễ cúng thần rừng (Hấu đoong) của đồng bào người Giáy, tỉnh Lai Châu đã được tái hiện chân thực trong không gian gần gũi với thiên nhiên, thu hút nhiều người dân và du khách đến tham quan.
(CLO) Sự trỗi dậy của dòng phim kinh dị Việt gần đây là minh chứng cho sức mạnh của chất liệu bản địa khi được khai thác dưới lăng kính điện ảnh hiện đại.
(CLO) Ngày 1/5, (tức 15/3 âm lịch), tại sân khấu bến thuyền Tam Cốc thuộc Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình chính thức tổ chức khai mạc Lễ hội truyền thống đền Thái Vi năm 2026, nhằm tưởng nhớ và tri ân công đức to lớn của các bậc tiên đế, tiền nhân.
(CLO) Trong không gian se lạnh đặc trưng của vùng đất Măng Đen đại ngàn, hàng nghìn người dân và du khách đã được thưởng thức màn trình diễn đậm sắc màu văn hóa bản địa.
(CLO) Trong hai ngày 1-2/5, tại Khu du lịch Tam Cốc -Bích Động, phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình diễn ra sự kiện văn hóa du lịch “Đông A Khải Hoàn 2026”, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, trải nghiệm.
(CLO) Trong bối cảnh nhiều nghệ sĩ liên tiếp vướng tranh cãi về phát ngôn, hành vi và sản phẩm, phản ứng của công chúng ngày càng nhanh và rộng. Trao đổi với phóng viên, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng đây là biểu hiện của sự thay đổi trong môi trường văn hóa số, nơi công chúng không chỉ thưởng thức mà còn tham gia giám sát.
