Vệc quản lý và định giá đất hiện nay tồn tại nhiều bất cập, giá đền bù hiện đang thấp hơn giá thị trường (Ảnh minh họa)
UBND thành phố Hà Nội vừa có văn bản 2290/UBND-KT về việc xử lý vướng mắc về việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố.
Theo đó đối với đất phi nông nghiệp, trường hợp UBND cấp huyện đã ban hành quyết định thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư một phần.
Hoặc UBND cấp huyện chưa triển khai được phương án bồi thường, hỗ trợ nhưng quyết định phê duyệt giá đất để tính bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chưa quá 12 tháng thì tiếp tục thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo giá đất đã được phê duyệt, bảo đảm tính kế thừa và thống nhất trong cùng dự án.
Trường hợp quyết định phê duyệt giá đất đã quá 12 tháng kể từ khi ban hành nhưng UBND cấp huyện chưa ban hành quyết định thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, UBND cấp huyện tổ chức khảo sát kỹ và đánh giá biến động giá đất trên thị trường khu vực. Nếu có biến động, UBND cấp huyện đề xuất xác định lại giá đất làm căn cứ tính bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định.
Đối với đất nông nghiệp, tiếp tục thực hiện theo nguyên tắc quy định tại Mục 1, văn bản 10114/UBND-TNMT ngày 25/12/2014 của UBND thành phố. Đây được xem là một tín hiệu tích cực trong việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với người dân thuộc diện bị thu hồi đất.
Tuy nhiên giới chuyên gia cho rằng, việc quản lý và định giá đất hiện nay vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt hiện giá đất do Nhà nước quy định luôn thấp hơn rất nhiều so với giá thị trường nhất là tại Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh. Trong đó, định giá liên quan đến thu hồi đất đai là một trong những vấn đề gây ra không ít những bức xúc, tranh chấp và khiếu kiện trong nhiều năm nay.
Theo Chuyên gia Kinh tế - PGS,TS. Ngô Trí Long, một trong những nguyên tắc định giá đất là phải phù hợp với giá đất phổ biến trên thị trường. Nhưng trên thực tế, khung giá đất của Nhà nước chỉ bằng khoảng 20 - 30% khung giá đất thị trường.
Do đó khung giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành cũng chỉ bằng từ 30 - 60% giá đất thị trường tại địa phương. Vấn đề định giá đất là một trong những nội dung quan nhất của Luật Đất đai, nếu giải quyết được cơ chế định giá đất thì các quy định khác của Luật Đất đai sẽ được xử lý dễ dàng và thuận lợi.
Còn theo GS,TSKH. Đặng Hùng Võ - Nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên & Môi trường, đất đai là nguồn lực chính cho phát triển, dưới dạng đất công và thuế đất. Tất cả các nước công nghiệp phát triển và công nghiệp mới đều bắt đầu và thành công do sử dụng tốt nguồn lực đất đai trong giai đoạn tích lũy ban đầu.
Tuy nhiên, để khai thác được nguồn lực từ đất cần phải làm tốt công tác quản lý kinh tế đất đai, sử dụng đất có hiệu quả và hiệu suất cao (tiết kiệm và hiệu quả). Việc chênh lệch quá lớn giữa giá đền bù giải phóng mặt bằng và giá đất trên thị trường khiến công tác giải phóng mặt bằng luôn gặp khó khăn, ảnh hưởng đến tiến độ các dự án.
Để thực hiện nghĩa vụ tài chính đất đai Nhà nước chỉ có thể ban hành khung pháp lý về giá đất, trong đó hoàn thiện bảng giá đất với các hệ số phù hợp được công bố công khai làm cơ sở thực hiện đấu giá nghiêm túc khi nhà nước thu hồi đất. Các cơ quan quản lý cần xây dựng cơ chế giá đất để bồi thường khi thu hồi đất.
Nhiều chuyên gia cho rằng nếu không xác định được giá đất theo giá thị trường thì không thể chấm dứt được khiếu kiện, mất an ninh trật tự xã hội và thất thoát nguồn thu từ đất đai.
Mặt khác, cần đấu giá quyền sử dụng đất theo Luật Đất đai và đấu thầu dự án có sử dụng đất theo Luật Đấu thầu là các quy định cần thiết để đảm bảo minh bạch, công khai bảo đảm lợi ích của doanh nghiệp, người dân và Nhà nước.
Bên cạnh đó, cũng cần hoàn thiện các phương pháp tính giá đất và các vấn đề liên quan đến xác định giá đất để các địa phương xác định bảng giá đất, giá đất phù hợp với thị trường, đảm bảo lợi ích cho người dân và không gây thất thoát ngân sách.
