Câu chuyện độc đáo và chi tiết đắt giá sẽ làm nên “linh hồn” báo chí

(NB&CL) “Tôi viết thành công những bài phóng sự, luôn phải dùng đến “vũ khí” của nhà báo: Vì sao? Tại sao? Để đặt ra câu hỏi, và liên tục hỏi, hỏi đến khi nào họ không còn gì để nói, đuổi mình ra. Chưa xong chuyện, ngày mai quay lại khai thác tiếp, hỏi đến khi nào nhão như cháo mới thôi”.

Đó là chia sẻ của Nhà báo Hải Luận – báo Biên Phòng về những tác phẩm mà anh dành tâm huyết và lăn lộn nhiều năm qua.

Thích hai mảng đề tài lớn: ngư dân và nông dân

Nhà báo Hải Luận đã bắt đầu câu chuyện về nghề với tôi như thế trong lần anh ra Hà Nội gần đây. Thú thật gặp anh lần đầu tiên nhưng tôi đã vô cùng ấn tượng và có cảm tình với anh bởi người đàn ông miền Trung ấy chân chất, thật thà, gần gũi, dễ mến, đặc biệt tình yêu với những con chữ luôn ngập tràn trong anh. Xuất thân từ một y tá ở đồn biên phòng thuộc tỉnh Khánh Hòa, ở đó anh đã viết cộng tác rất nhiều tờ báo. Đại tá, nhà báo Nguyễn Hoà Văn - nguyên Tổng Biên tập báo Biên phòng đã đề nghị Tư lệnh Bộ đội Biên phòng rút anh từ đồn biên phòng về làm nhà báo chuyên nghiệp. Đến nay, anh đã gặt hái được 20 giải thưởng báo chí từ Trung ương đến địa phương. Đây là một nỗ lực không ngừng nghỉ của nhà báo Hải Luận.

Nhà báo Hải Luận phỏng vấn đại biểu dự APEC 2017 tại TP. Nha Trang, Khánh Hòa.

Nhà báo Hải Luận phỏng vấn đại biểu dự APEC 2017 tại TP. Nha Trang, Khánh Hòa.

Nhà báo Hải Luận đã xuất bản 2 cuốn sách phóng sự: “Nhịp đập của cuộc  sống”“Thoát khỏi nghèo hèn”. Nhà báo Hải Luận kể câu chuyện thú vị: “Sách đã in xong, chờ thanh toán tiền. Bà Giám đốc xưởng in, hỏi:

- Sách anh in để làm gì?

 - Sách tôi in ra để bán, chút xíu nữa tôi sẽ phát hành hết.

- Anh thông cảm, mấy chục năm làm nghề in, em thấy nhiều người in sách đều có tài trợ, sách họ chủ yếu tặng. Hai đêm nay, em thức trắng đêm để đọc bản thảo cuốn sách anh. Thấy cái tít “Thoát khỏi nghèo hèn” tò mò, vào trang trong đọc bị cuốn hút ngay trang đầu đến trang cuối. Thấy nhân vật trong sách toàn dân nghèo, họ không có tiền tài trợ. Nhưng sách của anh rất có tình người”.

Nhà báo Hải Luận thích hai mảng đề tài lớn: ngư dân và nông dân. Có lẽ bởi anh là người sinh ra và lớn lên trên dải đất miền Trung với những bãi biển đầy nắng và gió, hơn ai hết anh hiểu về cuộc sống của những người nông dân, ngư dân đầy cơ cực lo toan cuộc sống mưu sinh. “Gặp những người nông dân hoặc ngư dân không chịu khuất phục đói nghèo, có tư tưởng làm chủ. Họ làm ăn rất bài bản, mình đến “chung sống” với họ, sẽ có những câu chuyện, chi tiết rất thật, rất văn học” – nhà báo Hải Luận, trải lòng một cách thật giản dị về chuyện nghề.

Giải thưởng của bạn đọc

Đối với Hải Luận, câu chuyện độc đáo và chi tiết đắt giá sẽ làm nên “linh hồn” báo chí. Dẫn chứng cho điều này, nhà báo Hải Luận kể: “Nguyên Tổng thống Mỹ Bill Clinton sang thăm Việt Nam, có buổi trò chuyện về chủ đề “Chống HIV/AIDS nâng cao khả năng của thanh niên Việt Nam” tại Hà Nội. Cùng dự với ông là bà Nguyễn Thị Huệ, một bệnh nhân phát biểu trước. Sau đó ông Bill Clinton nói: “Tôi tin rằng những gì tôi nói sau đây mọi người sẽ quên, còn những gì bà Huệ vừa nói với mọi người sẽ nhớ mãi trong tim”. Tại sao ông Tổng thống Mỹ nói ra bị mọi người quên? Đó là những câu nói mang tính “ngoại giao”, không có chi tiết được lấy từ trong tim. Còn bà Huệ, một người bị sida, đã nói ra câu chuyện “ruột gan” và cả sinh mạng của mình, nên nó có sức hút và lay động lòng người. Trong làm báo cũng giống như câu chuyện này”.

Nhà báo Hải Luận vẫn luôn quan niệm rằng viết báo thì phải dễ hiểu nhất có thể. Anh bảo viết một bài báo hay thì không khó nhưng để bán được tờ báo trên sạp mới khó. Anh kể ngày xưa mình có viết bài báo “Ông xe ôm dạy tôi làm báo”. Ông xe ôm nói với anh thích đọc những tờ báo, nêu thẳng vấn đề ngay, chứ không lòng vòng, quanh co khó hiểu. Vì thế anh đã tự điều chỉnh, cách viết của mình sao cho cầm tờ báo lên là cuốn hút ngay từ cái tít, cái sapo, ảnh, bố cục…

Nhà báo Hải Luận và chuyến tác nghiệp cùng ngư dân.

Nhà báo Hải Luận và chuyến tác nghiệp cùng ngư dân.

Dù anh được nhiều giải thưởng báo chí, nhưng anh vẫn thích nhất “giải thưởng của bạn đọc”, là bạn đọc nhớ mãi tít bài, chi tiết trong bài. Chẳng hạn bài: “Con vịt gánh nguồn thu ngân sách”, “Những giọt máu chảy dọc đường biên”, “Mạng treo đầu ngọn sóng”, “Cháy rừng dưới đáy biển”, “Cung phụng” chủ tàu cá”, “Tìm trầm giữa biển Động”,“Xẻ thịt” dưới đáy biển”… Có thể nói bằng những nhìn nhận và tài quan sát tinh tế, anh đã rút ra những cái tít rất độc và lạ.

Có điều anh chia sẻ mà tôi rất tâm đắc, đó là anh không hề dùng tiếng phổ thông trong bài viết giữa các đoạn đối thoại giữa nhà báo với nhân vật. Bởi anh cho rằng cái “Mô, tê, răng, rứa” mới phản ánh ngôn ngữ, đời sống sinh động rất thật của người miền Trung, chứ không thể dùng những từ phổ thông. Vì nếu phổ thông thì mất đi bản sắc phóng sự của anh.

Có thể nói trong khoảng thời gian ít ỏi được trò chuyện cùng anh, tôi mới vỡ lẽ ra những điều mà trước đây chưa hề hay biết. Đang ở độ “chín” của tuổi đời, tuổi nghề, nhà báo Hải Luận đang dần khẳng định là một cây bút phóng sự tràn đầy năng lượng. Tin rằng, anh sẽ còn gặt hái được thêm nhiều giải thưởng báo chí hơn nữa.

An Vinh

Xem thêm

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

Báo chí Việt Nam trước không gian phát triển mới

(NB&CL) Không gian phát triển mới của báo chí không còn là một khái niệm thuộc về tương lai. Nó đang hiện hữu trong từng thay đổi của công chúng, công nghệ, phương thức sản xuất và phân phối thông tin; trong sự xuất hiện của những nền tảng truyền thông mới, những mô hình sản phẩm mới và cả những thay đổi trong chính sách, pháp luật đối với hoạt động báo chí. Sự dịch chuyển ấy chính là cơ sở để Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 lựa chọn chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

(NB&CL) Với VnExpress, xây dựng năng lực dữ liệu bắt đầu từ nhu cầu trả lời những câu hỏi rất cụ thể về độc giả và sản phẩm: Vì sao pageview tăng hoặc giảm? Độc giả là ai? Họ đến và đi vì điều gì? Làm thế nào để kéo họ quay lại và tương tác? Sau nhiều năm xây dựng hệ thống riêng, dữ liệu trở thành một phần trong cách tòa soạn phân tích nội dung, hiểu độc giả và vận hành sản phẩm.

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Cỡ chữ bài viết: