Chatbot dần trở thành nguồn tin tức mới, báo chí phải làm gì?

(CLO) Chatbot đang được sử dụng như một kênh tiếp cận thông tin và tin tức thường xuyên hơn và ngày càng được tin tưởng hơn, bất kể đưa ra nhiều thông tin sai sót.

Chatbot trong thói quen tiếp nhận tin tức

Theo báo cáo công bố vào mùa hè năm ngoái của Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters (RISJ), khoảng 7% người được hỏi tại Mỹ cho biết họ sử dụng chatbot để cập nhật tin tức hằng tuần, trong khi tỷ lệ này tại Ấn Độ lên tới gần 20%.

Cùng với sự phát triển nhanh của các sản phẩm AI, chatbot được đánh giá có tiềm năng trở thành một phần quen thuộc trong cách nhiều người tìm kiếm và tiếp nhận tin tức, đồng thời làm thay đổi dòng chảy truy cập từ các công cụ tìm kiếm truyền thống.

Một báo cáo mới của Trung tâm Tin tức, Công nghệ và Đổi mới (CNTI) đã đi sâu phân tích thói quen tiêu thụ tin tức của nhóm người dùng này. Nghiên cứu được thực hiện thông qua phỏng vấn 53 người tại Mỹ và Ấn Độ, hai thị trường lớn nhất của ChatGPT, cũng là những nơi ghi nhận sự đón nhận sớm đối với các sản phẩm chatbot AI khác.

Logo của các ứng dụng chatbot bao gồm ChatGPT, DeepSeek, Grok và Copilot.
Ảnh minh họa: Krot Studio

Những người tham gia nghiên cứu đều sử dụng chatbot ít nhất một lần mỗi tuần và tự đánh giá là có theo dõi các vấn đề, sự kiện thời sự. Các công cụ được nhắc đến nhiều nhất gồm ChatGPT, Copilot của Microsoft và các sản phẩm AI của Google như Gemini hay AI Mode trong tìm kiếm.

Theo CNTI, việc xác định ranh giới giữa “đọc tin tức” và “tìm kiếm thông tin” qua chatbot không hề đơn giản, khiến các khảo sát tự khai báo gặp nhiều khó khăn. Để khắc phục, các nhà nghiên cứu yêu cầu người tham gia mô tả chi tiết các tình huống sử dụng cụ thể và cung cấp lịch sử trò chuyện với chatbot.

Jay Barchas-Lichtenstein, quản lý nghiên cứu cấp cao tại CNTI và đồng tác giả báo cáo, cho biết nhiều người dùng không coi hoạt động của mình là “đọc tin tức”, dù kết quả chatbot trả về có trích dẫn hàng chục bài báo.

Người dùng thường tìm thông tin gì từ chatbot AI?

Nghiên cứu cho thấy ngay cả những người sử dụng chatbot thường xuyên cũng không hoàn toàn dựa vào chúng để cập nhật tin tức. Phần lớn vẫn duy trì thói quen theo dõi các nguồn tin truyền thống và xem chatbot như công cụ bổ trợ. Một người được phỏng vấn tại Mỹ cho biết họ vẫn dùng Google News làm nguồn tổng hợp chính, đồng thời trả phí đăng ký New York Times và hai tờ báo địa phương.

Cả ở Mỹ và Ấn Độ, chatbot hiếm khi được sử dụng để tóm tắt tin tức chung. Trong số những người được phỏng vấn, chỉ 6 người tại Ấn Độ từng yêu cầu chatbot cung cấp “tin nổi bật”, còn tại Mỹ chỉ có một người thường xuyên hỏi về “tin mới nhất tại khu vực sinh sống”. Thay vào đó, chatbot chủ yếu được dùng để tìm thông tin phục vụ quyết định cá nhân, từ đầu tư tài chính, mua sắm, du lịch cho tới xử lý các thủ tục hành chính.

Người tham gia khảo sát tại Mỹ cho biết họ từng hỏi chatbot cách ứng phó với việc Chính phủ liên bang đóng cửa, tác động của thay đổi thuế quan tới công việc, thậm chí xin gợi ý về lựa chọn bầu cử. Một số người kết hợp ChatGPT, Gemini và các trang web của hãng luật để hiểu rõ hơn về quyền lợi của mình khi lực lượng thực thi di trú hoạt động tại khu vực họ sinh sống.

Ở Ấn Độ, người dùng có xu hướng yêu cầu chatbot đưa ra dự đoán trực tiếp, như giá Bitcoin, phân tích chiêm tinh hay dự báo lĩnh vực chứng khoán dựa trên báo cáo tài chính, ngay cả khi có người thừa nhận từng chịu thua lỗ vì làm theo lời khuyên từ chatbot.

Các nhà nghiên cứu nhận định cách sử dụng này gần với “báo chí dịch vụ”, tập trung cung cấp thông tin và lời khuyên thực tế để hỗ trợ hành động, hơn là giúp người dùng theo dõi tin nóng.

Vì sao người dùng tin tưởng chatbot AI?

Một phát hiện đáng chú ý khác là mức độ tin tưởng tương đối cao mà người dùng dành cho chatbot. Dù thường xuyên nhận ra sai sót hoặc việc thiếu cập nhật, họ vẫn dễ dàng bỏ qua và tiếp tục sử dụng.

Điều này trái ngược với thái độ khắt khe dành cho truyền thông tin tức truyền thống. Những người được phỏng vấn bày tỏ lo ngại về thiên lệch chính trị của báo chí tại Mỹ, cũng như xu hướng giật gân và sự gắn kết với lợi ích doanh nghiệp của truyền thông tại Ấn Độ. Báo cáo Tin tức Kỹ thuật số RISJ công bố năm ngoái cho thấy chỉ 43% người được hỏi tại Ấn Độ và 30% tại Mỹ cho biết họ tin tưởng báo chí nói chung.

Ngược lại, chatbot thường được xem là nguồn thông tin “trung lập” và cân bằng. Nhiều người coi việc chatbot trích dẫn nguồn là một bảo chứng cho độ chính xác, dù hiếm khi nhấp vào kiểm tra lại nội dung gốc. Một người tham gia tại Mỹ thừa nhận “luôn có thể kiểm tra lại nếu muốn”, song cho biết họ chưa từng cảm thấy cần thiết.

CNTI cũng chỉ ra yếu tố tương tác đóng vai trò quan trọng trong mức độ hài lòng của người dùng. Việc có thể liên tục điều chỉnh câu hỏi, yêu cầu làm rõ hoặc sửa lại câu trả lời giúp người dùng cảm thấy mình có quyền chủ động trong quá trình tiếp cận thông tin.

Trong bối cảnh môi trường thông tin ngày càng quá tải, cảm giác kiểm soát này đã giúp chatbot bù đắp cho những hạn chế về độ chính xác.

Xem thêm

AI đang làm thay đổi công việc của các nhà báo tự do như thế nào?

AI đang làm thay đổi công việc của các nhà báo tự do như thế nào?

(NB&CL) Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI) đang giúp các nhà báo tự do viết nhanh hơn, xử lý thông tin hiệu quả hơn và thích nghi với áp lực tin tức liên tục. Nhưng chính công nghệ này cũng khiến nhuận bút bị kéo xuống, niềm tin giữa biên tập viên và cộng tác viên rạn nứt, đồng thời đặt ra câu hỏi lớn: Khi AI có thể tạo ra nội dung chỉ trong vài giây, vị trí của các nhà báo tự do sẽ ở đâu?

Giao thoa Báo với Văn mãi trường tồn và phát triển

Giao thoa Báo với Văn mãi trường tồn và phát triển

(CLO) Làm báo và viết văn - hai phạm trù tưởng chừng riêng biệt nhưng luôn hòa quyện, bổ trợ cho nhau trong hành trình phản ánh hiện thực và tôn vinh cái đẹp, cái mới, cái hay. Điều đó khẳng định mối giao thoa bền chặt giữa báo chí và văn học sẽ mãi trường tồn cùng thời đại.

Bài học từ RTL News

Bài học từ RTL News

(NB&CL) Trong nhiều năm, các tòa soạn báo chí trên thế giới phải đối mặt với bài toán khó: Lượng thông tin cần xử lý ngày càng lớn trong khi doanh thu truyền thống liên tục suy giảm. Áp lực cắt giảm chi phí khiến nhiều cơ quan báo chí buộc phải tinh gọn bộ máy nhưng vẫn phải duy trì tốc độ cập nhật tin tức liên tục.

Tổng Biên tập Nguyễn Bá Kiên: Báo chí cần tạo giá trị cho cộng đồng, thay vì chỉ chạy đua lượt truy cập

Tổng Biên tập Nguyễn Bá Kiên: Báo chí cần tạo giá trị cho cộng đồng, thay vì chỉ chạy đua lượt truy cập

(CLO) Độc giả ngày nay không chỉ cần thông tin nhanh mà còn mong muốn được tiếp cận những câu chuyện tích cực, tử tế và có ích cho xã hội. Bởi vậy, các cơ quan báo chí cần đo lường hiệu quả nội dung dựa trên mục tiêu phục vụ cộng đồng và giá trị mang lại, thay vì chỉ nhìn vào lượng truy cập.

Viết về bộ máy, nhưng câu chuyện nằm ở sự phát triển

Viết về bộ máy, nhưng câu chuyện nằm ở sự phát triển

(NB&CL) Ngày 1/7/2025, 34 tỉnh, thành phố chính thức vận hành bộ máy mới và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đằng sau sự kiện được xem là cuộc cải cách hành chính sâu rộng nhất trong nhiều thập kỷ là những câu hỏi lớn về tổ chức bộ máy, không gian phát triển và năng lực cạnh tranh quốc gia. Loạt bài “Sắp xếp giang sơn, kiến tạo động lực phát triển quốc gia” của Báo Nhân Dân lựa chọn tiếp cận những câu hỏi ấy từ cả chiều dài lịch sử, thực tiễn vận hành và tầm nhìn phát triển tương lai.

Khi mỗi tòa soạn trở thành... “siêu KOL”

Khi mỗi tòa soạn trở thành... “siêu KOL”

(NB&CL) Chỉ vài năm trước, nhiều tòa soạn vẫn còn xem TikTok là một “sân chơi phụ” dành cho video giải trí. Podcast bị coi là sản phẩm bên lề. Tin gửi qua email chỉ là công cụ kéo traffic. Nhà báo càng không được khuyến khích xây dựng thương hiệu cá nhân quá mạnh, bởi không ít tòa soạn lo ngại phóng viên sẽ nổi tiếng hơn chính tờ báo mình làm việc.

Hành trình 80 năm Công an nhân dân: Lý giải lịch sử bằng ngôn ngữ báo chí hiện đại

Hành trình 80 năm Công an nhân dân: Lý giải lịch sử bằng ngôn ngữ báo chí hiện đại

(NB&CL) Một cú vuốt màn hình - một đoạn video hiện ra - bức ảnh tư liệu của lực lượng Công an nhân dân xuất hiện giữa nền đồ họa chuyển động. Lại vuốt tiếp. Một cuộc đối thoại giữa các tướng lĩnh, chuyên gia và những người trong cuộc bắt đầu. Rồi những lớp dữ liệu, hình ảnh, trích dẫn, tư liệu lịch sử lần lượt nối tiếp nhau trên cùng một hành trình.

Báo chí thời AI: Sự độc đáo trở thành “vũ khí sinh tồn”

Báo chí thời AI: Sự độc đáo trở thành “vũ khí sinh tồn”

(NB&CL) Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, các chatbot đã có thể tạo ra một bài báo hoàn chỉnh từ hàng chục nguồn dữ liệu khác nhau. Điều đó khiến ngành báo chí toàn cầu đối diện câu hỏi: Nếu AI có thể làm phần “thông tin cơ bản”, các tòa soạn sẽ cạnh tranh bằng điều gì?

Cạm bẫy từ các hợp đồng kỳ nghỉ: Vén màn những 'giấc mơ nghỉ dưỡng'

Cạm bẫy từ các hợp đồng kỳ nghỉ: Vén màn những 'giấc mơ nghỉ dưỡng'

(CLO) Những ngày qua, "Bẫy 2 - Cạm bẫy từ các hợp đồng kỳ nghỉ" trở thành tâm điểm chú ý trên nhiều diễn đàn và mạng xã hội. Bộ phim tài liệu điều tra của Đài Truyền hình Việt Nam không chỉ phản ánh những tranh chấp kéo dài liên quan đến mô hình sở hữu kỳ nghỉ, mà còn bóc tách cách nhiều khách hàng từng bị cuốn vào một "giấc mơ nghỉ dưỡng" được thiết kế rất bài bản.

Giữa cơn lốc công nghệ, nghề báo phải giữ lại điều gì

Giữa cơn lốc công nghệ, nghề báo phải giữ lại điều gì

(NB&CL) Chưa bao giờ báo chí nói nhiều về công nghệ như hôm nay. Hội thảo nào cũng nhắc đến trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thuật toán, tòa soạn hội tụ, báo chí đa nền tảng, đa phương tiện. Các cơ quan báo chí chạy đua chuyển đổi số. Nhiều người tin rằng tương lai của báo chí nằm ở công nghệ.

Những tháng ngày băng rừng tìm sự thật

Những tháng ngày băng rừng tìm sự thật

(NB&CL) Có những đêm giữa rừng sâu Bình Gia, trong cái lạnh cắt da của miền núi phía Bắc, nhóm phóng viên phải nín thở quan sát những đoàn xe tải chở đầy gỗ lậu lặng lẽ rời rừng. Có những ngày băng qua những cánh rừng tự nhiên bị cưa hạ nham nhở, tận mắt chứng kiến những thân cây lớn nằm ngổn ngang giữa núi sâu. Và cũng có những tháng trời rong ruổi từ Lạng Sơn đến Thái Nguyên, Phú Thọ, Hà Nội để lần theo dấu vết của những tấm ván gỗ tưởng chừng vô tri nhưng lại ẩn chứa phía sau cả một đường dây khai thác, vận chuyển và hợp thức hóa lâm sản trái phép.

Đi tìm sự thật phía sau những luận điệu nhân danh tự do ngôn luận

Đi tìm sự thật phía sau những luận điệu nhân danh tự do ngôn luận

(NB&CL) Mỗi ngày, hàng triệu thông tin được tạo ra, chia sẻ và lan truyền trên không gian mạng. Giữa dòng chảy ấy, có những thông tin sai lệch không xuất hiện dưới dạng những lời công kích trực diện. Chúng được khoác lên những cái tên nghe có vẻ quen thuộc như “báo chí độc lập”, “tự do ngôn luận” hay “phản biện xã hội”.

Từ những vùng đất tan hoang đến niềm tin được dựng lại

Từ những vùng đất tan hoang đến niềm tin được dựng lại

(NB&CL) Từ những vùng đất còn ngổn ngang dấu tích bão lũ đến những mái nhà mới sáng đèn, bộ ảnh “Chiến dịch Quang Trung - Dấu ấn Bộ đội Cụ Hồ giữa vùng thiên tai” của Báo Quân đội nhân dân ghi lại một hành trình đặc biệt. Đó không chỉ là câu chuyện về tốc độ dựng nhà sau thiên tai, mà còn là câu chuyện về tình quân dân, về hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ được khắc họa qua những việc làm cụ thể giữa lúc người dân cần điểm tựa nhất.

AI Tác nhân: Cuộc cách mạng “tự động hóa” ngành truyền thông

AI Tác nhân: Cuộc cách mạng “tự động hóa” ngành truyền thông

(NB&CL) Khi ngành truyền thông - báo chí vẫn còn chưa hết ngỡ ngàng trước khả năng xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) của chatbot hay các công cụ trợ lý AI, thì một bước ngoặt mới đã lại xảy ra trong thế giới công nghệ: Sự xuất hiện của AI Tác nhân (Agentic AI) - khái niệm chỉ các tác nhân AI (AI agents) có thể tự động làm báo!

Giải Báo chí Quốc gia trong giai đoạn phát triển mới

Giải Báo chí Quốc gia trong giai đoạn phát triển mới

(NB&CL) Giải Báo chí Quốc gia (GBCQG) lần thứ 20 năm nay được tổ chức trong lúc cả nước tập trung cao độ thực hiện các quyết sách của Đảng đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, hiện thực hóa khát vọng phồn vinh, hùng cường của dân tộc thông qua cuộc cách mạng về thể chế, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp lại giang sơn. Báo chí của chúng ta cũng vào cuộc với khí thế đó, tinh gọn bộ máy, giảm số lượng cơ quan báo chí, nâng cao chất lượng để giữ vững và nâng cao phẩm chất của nền Báo chí Cách mạng trong giai đoạn mới.

Cỡ chữ bài viết: