Tại một hội thảo trực tuyến của Hiệp hội Truyền thông Tin tức Quốc tế (INMA) trong tuần này, Justin Kosslyn, cựu giám đốc sản phẩm của Google và hiện là lãnh đạo GZERO Media, cho rằng đến năm 2026, các tổ chức báo chí chỉ còn hai mô hình có khả năng phát triển bền vững.
Đó là cung cấp những thông tin hữu ích, có thể áp dụng vào thực tế; hoặc xây dựng cộng đồng độc giả gắn bó với thương hiệu.
Theo Kosslyn, AI đang làm suy yếu mô hình báo chí truyền thống bằng cách thu thập, tổng hợp và tái tạo thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Điều này khiến những nội dung tin tức chung chung ngày càng khó tạo ra sự khác biệt.
Ông cho rằng các cơ quan báo chí cần lựa chọn rõ mình sẽ theo đuổi hướng nào thay vì cố gắng làm mọi thứ cùng lúc.
Mô hình đầu tiên là cung cấp những thông tin thiết thực, giúp độc giả đưa ra quyết định hoặc giải quyết các vấn đề trong cuộc sống và công việc.
Những nội dung này có thể phục vụ doanh nghiệp, nhà hoạch định chính sách hoặc người dân địa phương. Chẳng hạn, giải thích vì sao một tuyến đường bị phong tỏa, một chính sách mới sẽ ảnh hưởng thế nào đến người dân hoặc những thay đổi quan trọng trong khu vực sinh sống.
Theo Kosslyn, giá trị của mô hình này nằm ở việc cung cấp những thông tin mà người đọc khó tìm thấy ở nơi khác.
Ông cho biết các sản phẩm như Politico Pro hay The Information là những ví dụ thành công ở phân khúc cao cấp. Trong khi đó, một số hãng tin địa phương vẫn thu hút lượng lớn độc giả bằng cách cung cấp thông tin gần gũi và hữu ích cho cộng đồng.
Dù ở quy mô nào, mô hình này vẫn cần đội ngũ nhà báo giàu kinh nghiệm để tìm kiếm, xác minh và phân tích thông tin. Đây là những công việc mà AI hiện chưa thể thay thế hoàn toàn.
Mô hình thứ hai tập trung vào xây dựng cộng đồng. Theo Kosslyn, nhiều người không chỉ tìm đến một thương hiệu truyền thông để đọc tin tức mà còn muốn trở thành một phần của cộng đồng có cùng sở thích, giá trị hoặc quan điểm.
Trong trường hợp này, sự kết nối giữa độc giả với người làm nội dung đóng vai trò rất quan trọng. Ông cho rằng nhiều tác giả trên nền tảng Substack hay các nhà sáng tạo nội dung trên mạng xã hội đang phát triển theo hướng này. Người theo dõi cảm thấy gần gũi với họ như đang trò chuyện trực tiếp với một người quen.
Các hoạt động như tổ chức sự kiện, giao lưu trực tiếp hoặc xây dựng diễn đàn thảo luận cũng giúp tăng sự gắn kết giữa thương hiệu và độc giả.
Tại GZERO Media, Kosslyn đang phát triển một cộng đồng trực tuyến riêng, nơi thành viên có thể trao đổi ý kiến, tham gia thảo luận và tương tác với đội ngũ sản xuất nội dung.
Ông cho rằng mô hình này cần những kỹ năng khác với báo chí truyền thống, bao gồm khả năng xây dựng cộng đồng, tổ chức sự kiện và tạo ra những gương mặt đại diện có sức ảnh hưởng.
Kosslyn cảnh báo rằng các cơ quan báo chí sẽ gặp nhiều rủi ro nếu cố gắng đứng giữa hai mô hình mà không xác định rõ hướng đi. Vì vậy, các tổ chức truyền thông cần hiểu rõ độc giả của mình, đánh giá nguồn lực hiện có và lựa chọn chiến lược phù hợp.
Ông nhận định ngành truyền thông đang quay trở lại trạng thái giống đầu thế kỷ 20, khi các cơ quan báo chí phục vụ những nhóm độc giả riêng với nhu cầu và mối quan tâm khác nhau.
“Đây không phải là việc phát minh ra điều gì mới mẻ, mà là quá trình tìm lại những mô hình từng tồn tại trong lịch sử báo chí”, Kosslyn nói.
