Nội dung sâu, tăng tương tác đa nền tảng
Theo nhà báo Đồng Mạnh Hùng, Trưởng Ban Thư ký Biên tập Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), Trưởng Ban Giám khảo Hội đồng thi Phát thanh trực tiếp, điểm nổi bật của các chương trình năm nay là khả năng bám sát thực tiễn đời sống và phản ánh kịp thời những vấn đề thời sự đang đặt ra.
Nhiều tác phẩm lựa chọn những chủ đề lớn như công tác xây dựng Đảng, vận hành chính quyền hai cấp, tháo gỡ điểm nghẽn trong phát triển kinh tế, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp, công nghiệp địa phương, hay bài toán việc làm cho người lao động.
Bên cạnh đó là các vấn đề dân sinh thiết thực như chống ngập úng đô thị, bảo vệ môi trường, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong đời sống… được đưa vào chương trình với cách tiếp cận gần gũi, dễ hiểu.
“Đây đều là những đề tài khó, đòi hỏi chiều sâu thông tin và cách thể hiện phù hợp, nhưng nhiều đơn vị đã xử lý có tình, có lý, vừa đảm bảo tính thời sự, vừa tạo được sự hấp dẫn, thu hút công chúng không chỉ ở việc nghe mà còn ở tương tác trên các nền tảng số”, ông Hùng nhận xét.
Một điểm đáng chú ý khác là cách các chương trình làm mới hình thức thể hiện. Không ít tác phẩm mang màu sắc giải trí, sử dụng âm nhạc, đối thoại, tình huống mở để dẫn dắt, nhưng vẫn lồng ghép hiệu quả các thông điệp về phát triển kinh tế - xã hội, triển khai chủ trương, nghị quyết.
Theo ông Hùng, điều này cho thấy phát thanh không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin, mà còn giữ vai trò định hướng, cổ vũ và tạo đồng thuận xã hội trong bối cảnh mới.
Đặc biệt, toàn bộ các chương trình dự thi đều được livestream trên các nền tảng số, mở rộng đáng kể không gian tiếp cận công chúng. Có những chương trình thu hút hàng nghìn lượt theo dõi trực tiếp, với hàng chục nghìn lượt bình luận, góp ý ngay trong quá trình phát sóng.
“Việc tương tác diễn ra đồng thời trong lúc phát sóng cho thấy phát thanh đang thay đổi rất rõ, không còn là kênh truyền thông một chiều mà đã trở thành một không gian giao tiếp hai chiều, đa nền tảng”, ông nhấn mạnh.
Chạm vào cảm xúc người nghe từ những câu chuyện đời thực
Đằng sau những chương trình dự thi là những câu chuyện rất đời, được chắt lọc từ chính thực tiễn.
Tại Thái Nguyên, nhà báo Thu Thủy cùng ê-kíp Báo và Phát thanh – Truyền hình Thái Nguyên lựa chọn đề tài về hậu quả của một cơn bão lớn trong năm 2025 – một biến cố để lại nhiều mất mát cho người dân địa phương. Từ thực tế đó, nhóm tác giả tập trung khắc họa hình ảnh những người trẻ không ngại hiểm nguy, dấn thân vào dòng nước lũ để cứu giúp cộng đồng.
“Dù tuổi còn rất trẻ nhưng các bạn sẵn sàng lao vào tâm bão, chỉ với mong muốn giúp đỡ người khác vượt qua hoạn nạn”, nhà báo Thu Thủy chia sẻ.
Điểm đặc biệt của tác phẩm là việc sử dụng những tư liệu âm thanh được ghi lại ngay trong thời điểm bão diễn ra và trong quá trình cứu hộ, cứu trợ. Chính những âm thanh chân thực ấy đã tạo nên sức nặng cảm xúc, giúp câu chuyện không chỉ được kể lại mà còn 'được nghe thấy', 'được cảm nhận' một cách trực tiếp.
Không dừng lại ở việc phản ánh hiện thực, ê-kíp còn hướng tới lan tỏa tinh thần tình nguyện, khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, đặc biệt trong giới trẻ. “Chúng tôi mong muốn qua tác phẩm sẽ có thêm nhiều người trẻ sẵn sàng dấn thân, góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn”, chị nói.
Trong khi đó, từ Báo và Phát thanh, truyền hình Tây Ninh, BTV Cẩm Tú và ê-kip lại mang đến một lát cắt văn hóa giàu bản sắc của đồng bào Khmer. Chương trình được xây dựng xoay quanh âm nhạc và các điệu múa truyền thống, tái hiện không khí rộn ràng của Tết cổ truyền Khmer.
Theo BTV Cẩm Tú, việc truyền tải một không gian văn hóa phong phú chỉ trong 30 phút phát thanh là không hề dễ dàng: “Văn hóa của đồng bào Khmer rất đa dạng, trong khi thời lượng có hạn, nên áp lực lớn nhất là làm sao để truyền tải được hết vẻ đẹp đó chỉ bằng âm thanh”.
Chính vì vậy, ê-kíp đã lựa chọn âm nhạc như một trục xuyên suốt – vừa là điểm mở đầu, vừa là điểm kết thúc, tạo nên mạch cảm xúc liền mạch cho chương trình. “Chúng tôi tin rằng âm nhạc là ngôn ngữ chung, không cần dịch vẫn có thể giúp công chúng, kể cả bạn bè quốc tế, cảm nhận được nét đặc sắc của văn hóa Tây Ninh”, chị chia sẻ.
BTV Cẩm Tú bày tỏ kỳ vọng, thông qua chương trình, ê-kíp sẽ trở thành những 'sứ giả du lịch', góp phần đưa hình ảnh, con người và văn hóa Tây Ninh đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế, qua đó quảng bá hiệu quả tiềm năng du lịch địa phương và những giá trị văn hóa đặc trưng của cộng đồng Khmer Nam Bộ.
Sức sống mới của radio trong bối cảnh chuyển đổi số
Một trong những điểm nổi bật của Liên hoan năm nay là sự thay đổi rõ nét trong tư duy làm phát thanh. Theo ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc VOV, Trưởng Ban Tổ chức Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII, 26 tác phẩm phát thanh trực tiếp đã cho thấy sức sống của radio khi đồng hành cùng đời sống trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ.
“Các chương trình không chỉ được chuẩn bị công phu về nội dung mà còn đầu tư mạnh vào cách thể hiện, với sự tham gia năng động của đội ngũ phóng viên trẻ. Nhiều đơn vị đã để lại dấu ấn nhờ sự chuyên nghiệp và sáng tạo, đồng thời cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của ê-kíp sản xuất – từ phóng viên hiện trường, kỹ thuật viên đến người dẫn chương trình”, ông Phạm Mạnh Hùng đánh giá.
Đáng chú ý, Trưởng Ban Tổ chức Liên hoan nhấn mạnh, công nghệ đang ngày càng thâm nhập sâu vào quy trình sản xuất. Trí tuệ nhân tạo bước đầu được ứng dụng trong xây dựng kịch bản, xử lý nội dung; trong khi các nền tảng số trở thành 'không gian thứ hai' của phát thanh. Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh của podcast cũng mở ra cơ hội lớn, khi Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh trong khu vực.
Từ thực tiễn Liên hoan, ông Phạm Mạnh Hùng nhận định, phát thanh không còn bị giới hạn trong phạm vi sóng AM, FM, mà đang chuyển mình thành một hệ sinh thái nội dung đa nền tảng. Trong không gian đó, yếu tố quyết định không chỉ là công nghệ, mà là khả năng kể những câu chuyện chân thực, giàu cảm xúc và phù hợp với cách tiếp nhận ngày càng thay đổi của công chúng.
Liên hoan đã khép lại, nhưng dư âm không chỉ nằm ở các giải thưởng, mà còn cho thấy một xu hướng rõ rệt: phát thanh đang bước vào hành trình đổi mới mạnh mẽ, gắn liền với công nghệ và không gian số.
