Ngày 7/6, tại phiên thảo luận tổ số 4, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX (nhiệm kỳ 2026 – 2031), vấn đề nâng cao trình độ, kỹ năng để hỗ trợ nông dân trở thành "nông dân số" nhận được nhiều sự quan tâm.
Đại biểu Đặng Dương Minh Hoàng (Đồng Nai) đề xuất nên có chỉ tiêu cụ thể về phát triển nông dân số và thay đổi hướng đi từ kiểm soát đầu ra sang kiểm soát đầu vào của chuỗi sản xuất.
Từ thực tiễn tại địa phương, ông Hoàng cho biết đang phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ Đồng Nai để phát triển phần mềm quản lý vật tư nông nghiệp. Theo mô hình này, mọi đơn vị kinh doanh khi lưu thông phân bón, vật tư trên địa bàn đều phải đăng ký trên hệ thống.
Ví dụ, nếu một doanh nghiệp cung ứng 5.000 tấn phân bón, hệ thống sẽ số hóa và hiển thị rõ đường đi của hàng hóa phân bổ về từng đại lý. Nông dân chỉ cần dùng phần mềm là biết được đại lý có bao nhiêu hàng, nguồn gốc ra sao và có hóa đơn chứng từ hay không.
Thực tế hiện nay, việc kiểm soát chất lượng nông sản còn nhiều khó khăn do đầu vào chưa được quản lý chặt chẽ. Chỉ cần một khâu trong chuỗi liên kết sai lệch thì toàn bộ chuỗi sẽ bị ảnh hưởng và rất khó truy xuất nguyên nhân. Do đó, nếu kiểm soát tốt từ đầu vào - đặc biệt là vật tư nông nghiệp - thì các khâu tiếp theo sẽ minh bạch và dễ quản lý hơn.
“Nếu kiểm soát tốt đầu vào, toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp sẽ được nâng cao chất lượng, góp phần bảo vệ người nông dân và phát triển ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại”, đại biểu Hoàng khẳng định.
Để làm được điều này, ông Hoàng đề xuất, cần có chỉ tiêu cụ thể về phát triển “nông dân số”. Cần triển khai hệ thống phần mềm quản lý đầu vào vật tư nông nghiệp trên diện rộng, có thể do doanh nghiệp công nghệ trong nước hoặc các tập đoàn lớn đảm nhiệm.
Việc này không thể do riêng nông dân thực hiện mà cần sự vào cuộc đồng bộ của Hội Nông dân, các sở, ban ngành và chính quyền địa phương. Chỉ khi có sự phối hợp chung, chúng ta mới xây dựng được một hệ sinh thái nông nghiệp minh bạch, hiệu quả và bền vững.
Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Văn Hải (Ủy viên Ban Thường vụ Hội Nông dân TP Đồng Nai) đã nêu lên những thách thức trong công tác tập hợp hội viên, đặc biệt tại các địa bàn có khu công nghiệp và biến động dân cư lớn. Một trong những rào cản hiện nay là việc ứng dụng công nghệ thông tin chưa đồng đều, nội dung sinh hoạt ở một số nơi còn mang tính truyền thống, thiếu đổi mới.
Để giải quyết tình trạng này, ông Hải đề xuất 6 nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó, cốt lõi là phải chuyển từ "vận động hành chính" sang "đồng hành - hỗ trợ - cung cấp dịch vụ", lấy nhu cầu thiết thực của nông dân về vốn, kỹ thuật và tiêu thụ làm trung tâm.
Bên cạnh đó, Hội Nông dân cần đẩy mạnh chuyển đổi số bằng cách xây dựng cơ sở dữ liệu hội viên thống nhất, quản lý bằng nền tảng số và đưa kỹ năng số vào đào tạo thường xuyên cho hội viên. Việc thu hút thanh niên nông thôn, các chủ trang trại, giám đốc hợp tác xã – những người có khả năng ứng dụng công nghệ - cũng được xem là chìa khóa để phát triển nông nghiệp hiện đại gắn với xây dựng nông thôn mới. Cuối cùng, đại biểu Hải kiến nghị Trung ương Hội tiếp tục hoàn thiện "nền tảng số nông dân Việt Nam" để hỗ trợ các địa phương trong bối cảnh mới.
