Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, Dự án đầu tư xây dựng hoàn thiện Trường Đại học Tây Bắc ban đầu được phê duyệt thực hiện trong giai đoạn 2004 - 2010. Tuy nhiên, do công tác quản lý yếu kém và nhiều sai phạm phát sinh, thời gian thực hiện đã phải gia hạn liên tục, kéo dài đến năm 2023. Dù đã qua hai thập kỷ, dự án vẫn chưa cán đích, tạo nên một sự lãng phí nghiêm trọng về thời gian và ngân sách.
Tính đến cuối năm 2023, dự án mới giải ngân được hơn 533 tỷ đồng (tương đương 85% tổng mức đầu tư). Đáng chú ý, trong số 25 hạng mục công trình dự kiến, hiện vẫn còn 4 công trình chưa thể khởi công. "Nút thắt" lớn nhất nằm ở công tác giải phóng mặt bằng khi mới chỉ đạt 44,8% diện tích quy hoạch. Ngoài ra, tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản kéo dài nhiều năm nhưng chưa được xử lý dứt điểm đã đẩy dự án vào tình thế tiến thoái lưỡng nan khi nguồn vốn trung hạn giai đoạn 2021-2025 đã được cấp hết.
Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nguyên nhân của những tồn tại này. Cụ thể, Đại học Tây Bắc bị xác định là thiếu trách nhiệm trong công tác quản lý trực tiếp và thực hiện dự án. Trong khi đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) với vai trò là cơ quan chủ quản, đơn vị quyết định đầu tư, đã buông lỏng công tác theo dõi, kiểm tra và giám sát.
Bên cạnh đó, UBND tỉnh Sơn La cũng chịu trách nhiệm liên quan đến sự chậm trễ trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng và các sai phạm tại dự án ký túc xá sinh viên. Những thiếu sót này trải dài từ khâu lập, phê duyệt dự án đến việc thẩm định tổng mức đầu tư và điều chỉnh thời gian thực hiện không đúng quy định.
Trước những sai phạm có hệ thống, Tổng Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bước xử lý quyết liệt.
Đối với Bộ GD&ĐT: Yêu cầu tổ chức kiểm điểm và có hình thức xử lý nghiêm trách nhiệm theo quy định pháp luật đối với Bộ trưởng và các Thứ trưởng được phân công phụ trách dự án qua các thời kỳ. Đồng thời, cần xử lý kỷ luật nghiêm minh lãnh đạo Cục Cơ sở vật chất, Vụ Kế hoạch Tài chính và các cá nhân liên quan.
Đối với Đại học Tây Bắc: Hiệu trưởng và các Phó Hiệu trưởng qua các thời kỳ, cùng Ban Chỉ đạo dự án phải chịu hình thức kỷ luật tương xứng với những sai phạm trong quản lý điều hành, để xảy ra thất thoát và chậm trễ.
Đối với UBND tỉnh Sơn La: Thanh tra Chính phủ đề nghị kiểm điểm, xử lý nghiêm trách nhiệm của Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND tỉnh phụ trách dự án Ký túc xá, cùng lãnh đạo Sở Kế hoạch và Đầu tư.
Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ yêu cầu Bộ GD&ĐT phải xác định rõ thiệt hại và thực hiện bồi thường nguồn vốn trái phiếu Chính phủ (tạm tính khoảng 971 triệu đồng). Đặc biệt, cơ quan thanh tra nhấn mạnh: Trong quá trình rà soát, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật gây thiệt hại nghiêm trọng đến tiền và tài sản của Nhà nước, Bộ GD&ĐT phải chuyển hồ sơ sang Bộ Công an để điều tra, xử lý theo quy định.
Việc dự án Đại học Tây Bắc "treo" suốt 20 năm không chỉ gây lãng phí ngân sách mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường giáo dục và phát triển nhân lực tại khu vực miền núi phía Bắc.
