Đừng để người lao động Việt Nam trở về nước rồi ‘đứt’ khỏi thị trường lao động

(CLO) Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Đại biểu Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) cho rằng cùng với mở rộng thị trường, chính sách cần hướng mạnh hơn tới chất lượng nguồn lao động, tính minh bạch của quá trình đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài và khả năng sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực sau khi trở về nước.

Chuyển dịch từ lao động phổ thông sang lao động có kỹ năng

+ Thưa đại biểu Quốc hội, liên quan đến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, cơ quan thẩm tra đặt vấn đề giảm dần tỷ trọng lao động phổ thông, chưa qua đào tạo và tăng lao động có kỹ năng, chất lượng cao đi làm việc ở nước ngoài. Theo đại biểu, Luật cần tạo cơ chế gì để thúc đẩy sự chuyển dịch này?

- Đây là hướng đi cần thiết trong bối cảnh thị trường lao động quốc tế ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn về trình độ, kỹ năng và tính chuyên nghiệp của người lao động.

Đi làm việc ở nước ngoài không nên chỉ được nhìn nhận đơn thuần là một giải pháp tạo việc làm, tăng thu nhập. Nếu tổ chức tốt, đây còn là một kênh đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Người lao động được tiếp cận với công nghệ, quy trình sản xuất, môi trường làm việc và tác phong lao động khác nhau. Những kinh nghiệm ấy có giá trị đối với chính họ và rộng hơn là đối với nguồn nhân lực của đất nước.

Vì vậy, tôi cho rằng chính sách cần tạo động lực để người lao động chủ động nâng cao trình độ trước khi xuất cảnh. Việc đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng nghề, kỹ năng thích ứng với môi trường làm việc ở nước ngoài cần được coi là một phần quan trọng của quá trình chuẩn bị nguồn lao động.

Một vấn đề nữa là thông tin. Người lao động cần biết rõ thị trường mình sẽ đến, ngành nghề, yêu cầu tuyển chọn, thời gian dự kiến tuyển chọn và xuất cảnh, cũng như các khoản chi phí phải bỏ ra. Khi thông tin đầy đủ, người lao động sẽ có cơ sở lựa chọn và chuẩn bị tốt hơn cho quá trình đi làm việc ở nước ngoài.

clo_br_img-0454.jpg
Đại biểu Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận.

Tôi cũng cho rằng cần khuyến khích doanh nghiệp dịch vụ quan tâm hơn đến chất lượng nguồn lao động thay vì chỉ tập trung vào số lượng. Khi doanh nghiệp có trách nhiệm trong cả quá trình tuyển chọn, đào tạo và hỗ trợ người lao động, chất lượng lao động đưa đi sẽ từng bước được nâng lên.

Muốn chuyển dịch từ lao động phổ thông sang lao động có kỹ năng, điều quan trọng là phải tạo được một quá trình chuẩn bị thực chất. Người lao động phải thấy rằng học nghề, học ngoại ngữ, nâng cao kỹ năng trước khi đi sẽ mở ra những cơ hội tốt hơn về công việc, thu nhập và khả năng phát triển lâu dài.

Để người lao động về nước không “đứt” mạch việc làm

+ Sau một thời gian làm việc ở nước ngoài, nhiều lao động trở về với ngoại ngữ, kỹ năng, công nghệ và tác phong làm việc mới. Vậy, cần có chính sách gì để nguồn nhân lực này tiếp tục được sử dụng hiệu quả khi trở về Việt Nam, thưa bà?

-Tôi cho rằng đây là một nguồn lực rất đáng quan tâm. Một người đã có thời gian làm việc trong môi trường quốc tế thường tích lũy được những kinh nghiệm mà không phải lúc nào đào tạo trong nước cũng có thể mang lại đầy đủ.

Điều quan trọng là khi họ trở về, những kỹ năng và kinh nghiệm đó phải được tiếp tục sử dụng. Nếu một người trở về nước nhưng không tìm được việc làm phù hợp, không có cơ chế kết nối với doanh nghiệp hoặc không có môi trường để phát huy những gì đã học hỏi được thì chúng ta sẽ bỏ phí một nguồn nhân lực có giá trị.

Theo tôi, cần quan tâm hơn đến việc kết nối người lao động sau khi về nước với thị trường lao động trong nước. Thông tin về kỹ năng, ngành nghề, kinh nghiệm làm việc của người lao động có thể được cập nhật trong hệ thống dữ liệu phù hợp, qua đó hỗ trợ kết nối với doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng.

Cùng với đó, cần tạo điều kiện để những người đã từng làm việc ở nước ngoài tiếp tục học tập, nâng cao trình độ hoặc chuyển đổi nghề nghiệp nếu cần thiết. Có người sau khi về nước sẽ tiếp tục làm công việc cũ, nhưng cũng có người muốn khởi nghiệp, đầu tư hoặc tham gia vào những lĩnh vực mới. Chính sách cần có độ mở để đáp ứng những nhu cầu khác nhau ấy.

Chúng ta cần nhìn nhận người lao động trở về như một lực lượng có khả năng tạo ra sự lan tỏa. Họ có thể truyền lại kỹ năng, tác phong, kinh nghiệm làm việc cho những người lao động khác; thậm chí trở thành cầu nối cho doanh nghiệp trong nước tiếp cận công nghệ, phương thức quản lý và thị trường mới.

Nếu làm tốt khâu này, quá trình đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài sẽ tạo thành một vòng tuần hoàn tích cực: người lao động ra nước ngoài làm việc, tích lũy kỹ năng và kinh nghiệm, sau đó trở về đóng góp cho thị trường lao động và nền kinh tế trong nước.

Minh bạch chi phí từ đầu để giảm rủi ro cho người lao động

+ Một vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là chi phí người lao động phải bỏ ra trước khi đi làm việc ở nước ngoài, trong khi có trường hợp chưa chắc đã được tuyển chọn hoặc xuất cảnh. Theo bà, dự thảo Luật cần bảo vệ người lao động ở khâu này như thế nào?

-Đây là vấn đề rất thực tế và liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người lao động và gia đình họ.

Đối với nhiều người, quyết định đi làm việc ở nước ngoài là một quyết định lớn. Họ phải bỏ ra một khoản tiền đáng kể, thậm chí phải vay mượn để chuẩn bị. Vì vậy, ngay từ thời điểm bắt đầu tham gia chương trình, người lao động cần được biết rõ mình sẽ phải đóng những khoản nào, đóng cho nội dung gì, thời điểm đóng ra sao và trong trường hợp nào được hoàn trả.

Tôi đánh giá cao hướng tiếp cận tăng cường công khai thông tin chuẩn bị nguồn lao động và cập nhật dữ liệu. Theo tôi, nguyên tắc quan trọng là mọi khoản thu liên quan đến người lao động phải minh bạch, có căn cứ và có chứng từ. Không thể để người lao động bước vào một quá trình mà ngay từ đầu đã không biết rõ mình phải chịu những chi phí nào.

Đặc biệt, cần làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong trường hợp người lao động không được phía nước ngoài tuyển chọn, không xuất cảnh được hoặc chương trình dừng vì nguyên nhân không thuộc về lỗi của người lao động. Đây là lúc quyền lợi của người lao động cần được bảo vệ rõ ràng nhất.

Quy định càng cụ thể thì khả năng phát sinh tranh chấp càng giảm. Khi quyền và nghĩa vụ của hai bên được xác lập minh bạch ngay từ đầu, người lao động sẽ chủ động hơn và doanh nghiệp cũng phải nâng cao trách nhiệm trong quá trình thực hiện.

Cùng với đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan liên quan cũng rất cần thiết. Dữ liệu càng đầy đủ, liên thông thì cơ quan quản lý càng có điều kiện giám sát, người lao động càng có thêm cơ sở để kiểm tra thông tin trước khi đưa ra quyết định.

Bảo vệ người lao động phải theo suốt hành trình

+ Không ít trường hợp người lao động ở nước ngoài có thể gặp những tình huống bất ngờ như bị nợ lương, giữ giấy tờ, tai nạn lao động, doanh nghiệp nước ngoài gặp khó khăn hoặc xảy ra thiên tai, dịch bệnh. Bà cho rằng cơ chế bảo vệ người lao động cần được thiết kế ra sao để thực chất hơn?

-Theo tôi, đây là điểm cần được nhìn nhận theo hướng bảo vệ người lao động trong suốt quá trình, từ khi chuẩn bị xuất cảnh, sang nước ngoài làm việc cho đến khi kết thúc hợp đồng và trở về nước.

Khi người lao động còn ở Việt Nam, việc quản lý, hỗ trợ có thể tương đối thuận lợi. Nhưng khi họ đã ở nước ngoài, khoảng cách địa lý và khác biệt về pháp luật, ngôn ngữ khiến khả năng tự bảo vệ của người lao động có thể bị hạn chế. Vì vậy, trách nhiệm của doanh nghiệp dịch vụ và các cơ quan liên quan càng phải được xác định rõ.

Cần có cơ chế phối hợp cụ thể giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp dịch vụ và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài khi xảy ra sự cố. Quan trọng là cơ chế đó phải đủ rõ để khi có việc xảy ra, mọi bên biết mình phải làm gì, ai tiếp nhận thông tin, ai xử lý và trong thời hạn bao lâu.

Không nên chỉ dừng ở quy định doanh nghiệp có trách nhiệm thông tin hoặc báo cáo. Với những vụ việc ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe và quyền lợi hợp pháp của người lao động, cần có quy trình ứng phó cụ thể.

Tôi cũng cho rằng doanh nghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài phải thực hiện đúng trách nhiệm của mình. Doanh nghiệp không chỉ có trách nhiệm hoàn tất thủ tục để đưa người lao động xuất cảnh, mà còn phải đồng hành với họ trong quá trình làm việc ở nước ngoài.

Một cơ chế bảo vệ tốt sẽ giúp người lao động yên tâm hơn khi đi làm việc ở nước ngoài. Đồng thời, đây cũng là yếu tố để nâng cao uy tín của doanh nghiệp dịch vụ và chất lượng thị trường lao động Việt Nam.

+ Xin trân trọng cảm ơn bà!

Xem thêm

Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi): Bổ sung cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo

Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi): Bổ sung cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo

(CLO) Quốc hội đã thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó bổ sung quy định về loại trừ, miễn và giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với những trường hợp thực hiện nhiệm vụ đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung, đáp ứng các điều kiện luật định. Bộ luật cũng điều chỉnh nhiều quy định về tội phạm, hình phạt để phù hợp với tình hình thực tiễn.

Sửa Luật Đầu tư: Tạo cơ chế linh hoạt thu hút các dự án chiến lược

Sửa Luật Đầu tư: Tạo cơ chế linh hoạt thu hút các dự án chiến lược

(CLO) Với 468/471 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Luật tạo cơ chế linh hoạt hơn trong điều chỉnh điều kiện đầu tư, xây dựng gói ưu đãi, hỗ trợ vượt trội để kịp thời thu hút các dự án đầu tư chiến lược, đồng thời quy định rõ thẩm quyền của từng cơ quan.

Quốc hội thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi): Bổ sung biện pháp phục vụ cộng đồng thay phạt tiền

Quốc hội thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi): Bổ sung biện pháp phục vụ cộng đồng thay phạt tiền

(CLO) Với 92,18% tổng số đại biểu Quốc hội tán thành, Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đã được thông qua, trong đó bổ sung biện pháp thực hiện công việc phục vụ cộng đồng thay cho phạt tiền đối với một số trường hợp vi phạm. Luật cũng quy định chặt chẽ hơn việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn, bảo đảm xử lý vi phạm hành chính, nhằm bảo vệ quyền con người, quyền công dân.

Nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương án tính thuế lên 10 tỷ đồng

Nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương án tính thuế lên 10 tỷ đồng

(CLO) Với 475/477 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 3 luật thuế, trong đó nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương án tính thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân lên 10 tỷ đồng; miễn thuế đối với một số hoạt động giáo dục, cung cấp suất ăn trong trường học, cơ sở khám chữa bệnh.

Để khoa học công nghệ phục vụ hiệu quả vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi ở Phú Thọ

Để khoa học công nghệ phục vụ hiệu quả vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi ở Phú Thọ

(CLO) Để khoa học, công nghệ phục vụ hiệu quả vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tỉnh Phú Thọ đã gắn chặt ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, chuyển đổi số với tiêu chuẩn hóa chất lượng và bảo hộ tài sản trí tuệ. Hướng đi này giúp sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng khẳng định thương hiệu, mở rộng thị trường và tạo sinh kế bền vững

Đại biểu tham gia phiên họp (ảnh QH).

Luật An ninh dữ liệu: Phân loại theo 5 cấp độ rủi ro, siết chặt bảo vệ dữ liệu

(CLO) Luật An ninh dữ liệu vừa được Quốc hội thông qua, thiết lập cơ chế bảo vệ dữ liệu theo 5 cấp độ rủi ro, yêu cầu áp dụng biện pháp bảo vệ tương ứng với mức độ nguy cơ. Đáng chú ý, dữ liệu có rủi ro cao phải được kiểm toán chặt chẽ hơn. Cùng với đó, hành vi đầu độc dữ liệu, lợi dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) để thao túng thông tin bị nghiêm cấm.

Luật Định danh và xác thực điện tử: Không yêu cầu người dân khai lại dữ liệu đã có

Luật Định danh và xác thực điện tử: Không yêu cầu người dân khai lại dữ liệu đã có

(CLO) Luật Định danh và xác thực điện tử vừa được Quốc hội thông qua, quy định nguyên tắc không thu thập lại dữ liệu đã có, không yêu cầu người dân, doanh nghiệp xuất trình giấy tờ đã được định danh điện tử. Luật cũng quy định việc xác thực tài khoản giao dịch điện tử đối với các lĩnh vực có rủi ro cao như ngân hàng, chứng khoán, viễn thông, thương mại điện tử…

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình cho ý kiến về các nội dung trình HĐND tỉnh cuối năm

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình cho ý kiến về các nội dung trình HĐND tỉnh cuối năm

(CLO) Ngày 20/11, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình tổ chức hội nghị thảo luận, cho ý kiến về các nội dung dự kiến trình Kỳ họp thường lệ cuối năm 2026, HĐND tỉnh khóa XVI, nhiệm kỳ 2026-2031 và một số nội dung quan trọng thuộc thẩm quyền. Ông Trần Huy Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy chủ trì hội nghị.

Năm sáng kiến chiến lược mở rộng không gian phát triển chung Việt Nam - Tây Nam Trung Quốc

Năm sáng kiến chiến lược mở rộng không gian phát triển chung Việt Nam - Tây Nam Trung Quốc

(CLO) Sáng 20/11, tại Trung tâm Hội nghị Hải Cảnh Vân Nam, thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, Bộ Công Thương Việt Nam chủ trì, phối hợp với Chính quyền nhân dân tỉnh Vân Nam, Trung Quốc tổ chức Diễn đàn Kết nối chiến lược phát triển Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phó Chủ tịch Ủy ban toàn quốc Hội nghị Hiệp thương Chính trị nhân dân Trung Quốc Vương Dũng dự, phát biểu chỉ đạo. Diễn đàn diễn ra trong khuôn khổ chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Tuần lễ Cấp cao APEC 2026 và làm việc song phương tại Trung Quốc.

Xóa tiền thuế nợ: Đề nghị phân mức khuyến khích trả nợ sớm, đánh giá riêng khoản thu về đất

Xóa tiền thuế nợ: Đề nghị phân mức khuyến khích trả nợ sớm, đánh giá riêng khoản thu về đất

(CLO) Cơ bản tán thành việc ban hành chính sách đặc thù xử lý nợ thuế tồn đọng, song Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ phạm vi xóa tiền chậm nộp liên quan đến đất đai, thiết kế lộ trình khuyến khích trả nợ gốc sớm và đối chiếu kỹ dữ liệu hóa đơn đối với hơn 1,8 triệu trường hợp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Phó ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội làm Bí thư phường

Phó ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội làm Bí thư phường

(CLO) Ông Vũ Hà, Phó trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, được điều động, chỉ định giữ chức Bí thư Đảng ủy phường Ô Chợ Dừa, trong đợt điều động cán bộ cùng hai nhân sự khác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Phát huy tinh thần xung kích của tuổi trẻ, gìn giữ 'nguồn gen đỏ' hữu nghị Việt - Trung

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Phát huy tinh thần xung kích của tuổi trẻ, gìn giữ 'nguồn gen đỏ' hữu nghị Việt - Trung

(CLO) Phát huy tinh thần xung kích của tuổi trẻ cách mạng Việt - Trung với "3 không ngừng", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, không ngừng xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định lý tưởng cách mạng và gìn giữ "nguồn gen đỏ" của tình hữu nghị Việt – Trung.

Cỡ chữ bài viết: