Tay súng Thomas Crooks đang đi tới đi lui bên cạnh một tòa nhà kho ngoài khu triển lãm trang trại Butler, nơi đám đông tụ tập tại một cuộc vận động tranh cử của cựu Tổng thống Donald Trump, thì bị cảnh sát đánh dấu là nghi phạm.
Khi hai cảnh sát đi đến kiểm tra, Crooks đã bò trên mái nhà. Một trong hai cảnh sát phát hiện và trèo lên mép mái nhà để tiếp cận thì nam thanh niên tóc dài đeo kính này quay đầu lại, tay cầm một khẩu súng trường kiểu AR-15. Cảnh sát trưởng quận Butler cho biết cảnh sát này đã ngã xuống đất trong tình huống đó.
Sau đó, thì như đã biết Crooks đã nổ súng vào khoảng 6h10 chiều. Ông Trump nhăn mặt và nắm lấy tai phải. Các mật vụ lao đến che ông lại trong khi một số khán giả ngồi thụp xuống ẩn nấp. Phía cánh trái, tiếng la hét vang lên ở nơi một khán giả bị bắn chết.
Bản tường thuật về vụ ám sát hụt này dựa trên các cuộc phỏng vấn với hơn 20 người, bao gồm các quan chức thực thi pháp luật, bạn học của Crooks và các nhân chứng tham dự cuộc biểu tình, cùng với hồ sơ công khai và các bản tin.
Không rõ khuynh hướng chính trị
Tờ New York Times đưa tin hôm 17/7, trích dẫn thông tin từ các nhà lập pháp Mỹ, sau khi Cục Điều tra Liên bang xem xét điện thoại của Crooks, họ phát hiện hắn ta đã tìm kiếm hình ảnh của cả Tổng thống Joe Biden và ông Trump, cũng như nhiều nhân vật nổi tiếng khác, trong những ngày trước vụ xả súng.
Crooks đã tìm kiếm ngày xuất hiện trước công chúng của ông Trump và ngày diễn ra Đại hội toàn quốc của Đảng Dân chủ, theo báo cáo cho biết. Hắn cũng đã tra cứu "rối loạn trầm cảm nặng" trên điện thoại của mình, theo tờ New York Times đưa tin.
Khi còn học tại Cao đẳng Cộng đồng hạt Allegheny (CCAC), Crooks được cho là sẽ có tương lai tươi sáng. Một giảng viên đại học cho biết, cô đã xem lại bài tập của Crooks trong tuần này, và cảm thấy bối rối rằng một sinh viên tận tâm, luôn thể hiện mình là "người vượt trội" lại có thể trở thành kẻ giết người.
Giảng viên này cho biết bài tập về nhà của Crooks được hoàn thành tỉ mỉ và email của hắn cũng rất lịch sự. Crooks đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thiết kế lại đồ chơi cho người khuyết tật. "Crooks đã làm một bộ cờ vua cho người mù và in 3D nó, gắn chữ nổi, nói chuyện với các chuyên gia trong lĩnh vực này", cô nhớ lại.
Crooks đã từng bị cảnh sát phát hiện trong lúc bò lên mái nhà trước khi bắn ông Trump. Ảnh: GI
Tuy nhiên, Crooks ít gây ấn tượng với các bạn cùng lớp. Samuel Strotman, cũng theo học chương trình kỹ thuật của CCAC, đã học hai lớp trực tuyến với Crooks. Strotman cho biết Crooks không bao giờ nói trong các bài giảng.
Một nhân viên của trường đại học mô tả Crooks là người ít nói nhưng dễ chịu. "Điều đó thực sự rất, rất, rất bất ngờ", nhân viên này nói. Cựu bạn học cấp 3 Max Rich cho biết Crooks là người nhút nhát và "không bao giờ có vẻ là kiểu người" phạm tội bạo lực như vậy.
Trường đã đóng cửa chương trình kỹ thuật vào ngày 30/6. Crooks đang có kế hoạch tiếp tục theo học ngành kỹ thuật tại Đại học Robert Morris gần đó, ngôi trường này đã xác nhận.
Tại trường trung học Bethel Park, nơi Crooks tốt nghiệp năm 2022, hắn giữ thái độ khiêm tốn, theo các bạn cùng lớp. Một cựu bạn học cho biết Crooks đã bày tỏ quan điểm bảo thủ trong lớp lịch sử, nơi những học sinh khác có xu hướng tự do. Những người khác nói quan điểm của hắn không bao giờ rõ ràng.
Ảnh của Crooks đã bị mất trong cuốn kỷ yếu cuối cấp của lớp, với tên hắn được liệt kê trong mục "không có trong ảnh". Crooks thích chơi game và lắp ráp máy tính, theo một người bạn cùng lớp cho hay.
Sự chia rẽ chính trị cũng xuất hiện trong gia đình Crooks. Trong khi tay súng là đảng viên Cộng hòa đã đăng ký, bố hắn là một đảng viên Tự do và mẹ là một đảng viên Dân chủ, theo hồ sơ đăng ký cử tri. Khi Crooks 17 tuổi, hắn đã quyên góp 15 USD cho một ủy ban hành động chính trị dành riêng cho một nhóm cử tri Dân chủ.
Crooks là thành viên của một câu lạc bộ bắn súng địa phương. Hắn hầu như không để lại dấu vết nào trên các thiết bị điện tử. Crooks dành thời gian trên Discord, một nền tảng xã hội cho các game thủ, nhưng công ty cho biết họ không tìm thấy "bằng chứng nào cho thấy nền tảng này được sử dụng để lên kế hoạch cho vụ việc này, thúc đẩy bạo lực hoặc thảo luận về quan điểm chính trị".
Bom và đạn tự chế
Crooks dường như đã dành ít nhất một khoảng thời gian để chuẩn bị vụ ám sát ông Trump. Hắn đã dừng lại ở một cửa hàng súng ở Bethel Park để mua 50 viên đạn.
Crooks đã chế tạo 3 quả bom tự chế, trong đó 2 quả được tìm thấy trong xe hơi và một quả khác trong nhà tay súng. Những tháng trước đó, Crooks đã nhận được "nhiều gói hàng, bao gồm một số gói được đánh dấu là có thể chứa vật liệu nguy hiểm".
Tại cuộc vận động tranh cử của ông Trump, Crooks đã thu hút sự chú ý của lực lượng thực thi pháp luật địa phương khi đi đi lại lại quanh khuôn viên trước khi ông Trump lên sân khấu. Một cảnh sát đã báo cáo về tên khả nghi này và chụp một bức ảnh gửi cho các cảnh sát khác tại hiện trường.
Đám đông cũng đã nhận thấy một người khả nghi trên mái nhà. Một số người hét lên rằng hắn ta có súng. Viên cảnh sát trèo lên mái nhà không kịp rút súng trước khi Crooks quay lại với khẩu súng trường nên buộc phải ngã xuống đất.
Các viên chức Mật vụ cho biết họ chịu trách nhiệm bảo vệ khu vực trong phạm vi an ninh của sự kiện, còn tòa nhà mà Crooks sử dụng nằm bên ngoài. Một số cựu viên chức của cơ quan và các chuyên gia an ninh khác đã phản đối lập luận đó và cho rằng các tòa nhà có tầm nhìn trực tiếp cựu Tổng thống nên được các đội bắn tỉa của cơ quan giám sát liên tục.
Các quan chức địa phương tỏ ra tức giận trước bất kỳ ý kiến nào cho rằng cơ quan thực thi pháp luật của thị trấn hoặc quận có trách nhiệm bảo vệ tòa nhà.
Hoài Phương (theo Reuters)
