Từ thực tiễn đó, tiểu dự án Giảm nghèo về thông tin thuộc Dự án 6 của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025 đã được triển khai với một cách tiếp cận khác: coi thông tin là nguồn lực phát triển.
Mở lối tiếp cận tri thức từ hạ tầng thông tin
Không dừng lại ở tuyên truyền, chương trình bắt đầu bằng việc đầu tư hạ tầng thông tin cơ sở tại các địa bàn khó khăn: máy tính, internet, mạng di động, đài truyền thanh, cụm thông tin đối ngoại. Đây là nền tảng để người dân vùng nghèo từng bước thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức, chủ động tìm kiếm thông tin phục vụ sản xuất, đời sống và học tập.
Trên cơ sở đó, nội dung thông tin được thiết kế theo hướng thiết thực, dễ hiểu và dễ áp dụng, từ chính sách pháp luật, thị trường lao động, kỹ năng nghề đến kiến thức khoa học kỹ thuật, bình đẳng giới, chăm sóc sức khỏe. Hình thức truyền tải cũng được đổi mới thông qua sinh hoạt cộng đồng, câu lạc bộ, báo chí, phát thanh – truyền hình và nền tảng số.
Tại Hà Tĩnh, tiểu dự án Giảm nghèo về thông tin đã tạo được sức lan tỏa rõ nét. Địa phương tổ chức hợp tác truyền thông với 7 cơ quan báo chí và đơn vị truyền thông để sản xuất mới 41 sản phẩm truyền thông về kinh nghiệm sản xuất, chăn nuôi, phát triển kinh tế hộ gia đình. Cùng với đó, 1.000 ấn phẩm tuyên truyền cung cấp thông tin thiết yếu đã được biên soạn và phát hành đến người dân.
Bộ đội Biên phòng tỉnh cũng được cấp kinh phí sửa chữa, nâng cấp cụm thông tin đối ngoại tại Cửa khẩu Quốc tế Cầu Treo, góp phần tăng cường khả năng tiếp cận thông tin tại khu vực biên giới. Đến nay, nhiều hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo trên địa bàn tỉnh đã được hỗ trợ tiếp cận, sử dụng dịch vụ viễn thông và các kênh thông tin chính thống, từng bước nâng cao năng lực tiếp nhận và sử dụng thông tin trong đời sống.
Truyền thông bằng 'ngôn ngữ của người dân'
Ở Quảng Ngãi, công tác giảm nghèo về thông tin được triển khai đồng bộ từ đào tạo cán bộ cơ sở đến đổi mới nội dung truyền thông. Bà Huỳnh Thị Thu Thủy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, cho biết:
“Thời gian qua, công tác giảm nghèo về thông tin trên địa bàn tỉnh được triển khai đồng bộ từ đào tạo cán bộ cơ sở đến đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền. Trọng tâm là đưa thông tin chính sách, mô hình giảm nghèo hiệu quả đến đúng đối tượng, phù hợp với điều kiện và ngôn ngữ của từng nhóm dân cư, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số”.
Theo bà Thủy, Quảng Ngãi đã tổ chức nhiều lớp tập huấn với hơn 2.200 lượt cán bộ cơ sở cấp xã tham gia; phối hợp với Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh thực hiện 75 chuyên mục truyền hình, 100 chuyên mục phát thanh về giảm nghèo bền vững. Ngoài ra, địa phương còn sản xuất 58 video, clip tuyên truyền bằng ba ngôn ngữ (Việt, Ba Na, Xê Đăng); thực hiện 79 chuyên trang báo in và báo điện tử, phát hành 3.800 tờ báo.
Song song với nội dung, hạ tầng thông tin cơ sở cũng được đầu tư mạnh mẽ: lắp đặt, mở rộng và thay thế 295 cụm loa ứng dụng công nghệ thông tin – viễn thông, nâng cấp 136 đài phát thanh xã, hỗ trợ 20 điểm cung cấp dịch vụ bưu chính công cộng tại các xã đặc biệt khó khăn, giúp người dân tiếp cận thông tin thuận lợi hơn.
'Không nghèo trên giấy' nhưng còn khó trong thực tế
Bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình triển khai tiểu dự án vẫn còn những vướng mắc. Tại Hà Tĩnh, phạm vi đối tượng hỗ trợ chưa thật sự phù hợp với một số xã vùng biên giới và bãi ngang ven biển. Dù đã đạt chuẩn nông thôn mới và không còn thuộc diện đặc biệt khó khăn, các địa bàn này trên thực tế vẫn đối mặt với nhiều thách thức, khiến khả năng tiếp cận chính sách và thông tin còn hạn chế.
Thực tế này đặt ra yêu cầu cần có sự điều chỉnh linh hoạt hơn trong xác định đối tượng và cơ chế hỗ trợ, bảo đảm không bỏ sót những khu vực “thoát nghèo trên giấy” nhưng đời sống người dân vẫn còn nhiều khó khăn.
Có thể thấy, giảm nghèo về thông tin không chỉ là cung cấp phương tiện hay nội dung tuyên truyền, mà là quá trình nâng cao năng lực tiếp cận và sử dụng tri thức cho người dân. Khi hiểu rõ chính sách, nắm được kỹ năng sản xuất, tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, pháp lý và tài chính, người nghèo có thêm công cụ để ổn định cuộc sống, tìm kiếm việc làm và mở rộng sản xuất.
Trong hành trình giảm nghèo bền vững, thông tin chính là “đòn bẩy mềm” giúp người dân chuyển từ thụ động sang chủ động, từ nhận hỗ trợ sang tự tạo sinh kế – yếu tố then chốt để không tái nghèo và phát triển lâu dài.
