Quản lý theo rủi ro, tránh chồng chéo thủ tục
Chiều 26/10, tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội, góp ý dự án Luật An ninh dữ liệu, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ, dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực chiến lược, có vai trò quan trọng đối với kinh tế số, xã hội số và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc hoàn thiện dự án Luật cần hài hòa giữa bảo vệ chủ quyền, an ninh dữ liệu với khai thác, lưu chuyển và sử dụng hiệu quả nguồn lực dữ liệu; quản lý theo mức độ rủi ro thực tế, tránh chồng chéo, không làm gia tăng chi phí tuân thủ, đồng thời tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.
Ghi nhận những quy định tích cực trong dự thảo Luật nhằm hạn chế thủ tục trùng lặp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho rằng, vẫn cần làm rõ hơn tiêu chí xác định, điều chỉnh cấp độ rủi ro dữ liệu và cơ chế xử lý khi có sự khác biệt giữa kết quả đánh giá của tổ chức, doanh nghiệp với cơ quan có thẩm quyền.
Dự thảo cũng cần quy định cụ thể tiêu chí công nhận kết quả đánh giá tương đương, trách nhiệm công nhận và phạm vi đánh giá bổ sung. Với những nội dung rủi ro đã được đánh giá hợp pháp và đáp ứng yêu cầu, không nên yêu cầu đánh giá lại, trừ khi phát sinh rủi ro mới hoặc có thay đổi trọng yếu.
Theo đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cụ thể hóa tiêu chí xác định cấp độ rủi ro trên cơ sở tính chất, mức độ quan trọng của dữ liệu; quy định rõ căn cứ điều chỉnh cấp độ và cơ chế xem xét lại kết quả khi có khác biệt trong đánh giá. Mục tiêu không chỉ là giảm số lượng thủ tục hành chính, mà phải giảm thực chất nghĩa vụ tuân thủ trùng lặp, kết hợp hợp lý giữa tiền kiểm, hậu kiểm và trách nhiệm giải trình.
Kiểm soát chuyển dữ liệu xuyên biên giới đúng mức độ rủi ro
Đối với việc chuyển, xử lý dữ liệu xuyên biên giới, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên thống nhất cần kiểm soát chặt việc chuyển ra nước ngoài đối với dữ liệu quan trọng liên quan đến quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia. Tuy nhiên, theo ông, không nên đồng nhất cấp độ quan trọng của dữ liệu với mức độ rủi ro của từng hoạt động chuyển dữ liệu.
Rủi ro còn phụ thuộc vào mục đích chuyển, chủ thể tiếp nhận, phạm vi xử lý, biện pháp mã hóa, khả năng kiểm soát, truy xuất và thu hồi dữ liệu. Vì vậy, cùng một loại dữ liệu nhưng việc chuyển dữ liệu đã mã hóa để xử lý kỹ thuật, có giới hạn quyền truy cập và khả năng thu hồi, sẽ có mức độ rủi ro khác với việc chuyển toàn bộ dữ liệu gốc ra nước ngoài để lưu trữ, khai thác lâu dài.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng xác định rõ tiêu chí đánh giá rủi ro và điều kiện kiểm soát tương ứng với từng hình thức chuyển, xử lý dữ liệu; phân biệt hoạt động lưu trữ, khai thác dữ liệu ở nước ngoài với việc truy cập kỹ thuật từ xa có kiểm soát. Đồng thời, cần làm rõ cơ chế áp dụng đối với các hoạt động xử lý dữ liệu xuyên biên giới thường xuyên đã đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh dữ liệu. Đây là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn đối với thanh toán quốc tế, điện toán đám mây, dịch vụ công nghệ và vận hành hệ thống tập trung.
Góp ý về các biện pháp kỹ thuật khẩn cấp, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, những biện pháp như bóc gỡ dữ liệu, vô hiệu hóa quyền truy cập, tạm dừng luồng truyền dữ liệu hoặc tạm dừng vận hành hệ thống thông tin, dịch vụ có thể tác động đáng kể đến hoạt động của tổ chức, cá nhân. Do đó, cần quy định rõ tiêu chí xác định trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, căn cứ gia hạn và trách nhiệm đánh giá lại tính cần thiết, tương xứng của biện pháp trong thời gian áp dụng.
Đối với các biện pháp kéo dài, tác động trên diện rộng hoặc có nguy cơ làm gián đoạn dịch vụ thiết yếu, cần có cơ chế phối hợp với cơ quan quản lý chuyên ngành và giám sát phù hợp, bảo đảm quyền lực khẩn cấp đi cùng kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
