Hậu kiểm chặt chẽ, không để giảm thủ tục làm giảm an toàn
Phát biểu tại phiên thảo luận tổ ngày 26/10, đại biểu Quốc hội Nguyễn Đại Thắng (đoàn Hưng Yên), Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của hai luật. Đại biểu đánh giá hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Góp ý về việc chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” trong công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC), đại biểu cho rằng việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC, đồng thời tăng trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, là hướng cải cách phù hợp, góp phần giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ.
Tuy nhiên, do nội dung này tác động trực tiếp đến an toàn tính mạng, tài sản và cộng đồng, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục làm rõ trách nhiệm pháp lý của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện khi quyết định đưa công trình, phương tiện vào khai thác, sử dụng; cơ chế thông báo, lưu giữ, cung cấp thông tin nghiệm thu và trách nhiệm của cơ quan quản lý trong tiếp nhận, khai thác thông tin phục vụ hậu kiểm.
Đại biểu cũng đề nghị xây dựng cơ chế hậu kiểm theo mức độ rủi ro, nhất là đối với công trình có nguy cơ cháy, nổ cao, nơi tập trung đông người, nhà cao tầng và chung cư. Theo ông, việc cắt giảm một khâu tiền kiểm chỉ thực sự có ý nghĩa khi cơ chế hậu kiểm rõ về thẩm quyền, nội dung, phương thức và trách nhiệm kiểm tra, tránh phát sinh khoảng trống trong quản lý nhà nước.
Bỏ giấy phép phải đi đôi với duy trì công cụ kiểm soát
Về đơn giản hóa hồ sơ, chuyển từ quản lý bằng giấy tờ sang quản lý bằng dữ liệu, đại biểu Quốc hội Nguyễn Đại Thắng đồng tình với hướng giảm thành phần hồ sơ, chuyển từ “hồ sơ đề nghị” sang chủ yếu là “văn bản đề nghị”.
Để quy định khả thi, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục làm rõ nguồn dữ liệu được khai thác, cơ quan chịu trách nhiệm cập nhật, xác thực; cách xử lý khi dữ liệu chưa kết nối, chưa đồng bộ và trách nhiệm pháp lý đối với thông tin kê khai không chính xác. Những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước không nên yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp lại.
Đối với chủ trương bãi bỏ Giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ do có sự trùng lặp với Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự, đại biểu cơ bản đồng tình. Tuy nhiên, đây là loại hàng hóa đặc thù, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh, trật tự và an toàn xã hội. Vì vậy, việc bãi bỏ giấy phép cần đi cùng quy định rõ điều kiện kinh doanh, trách nhiệm của doanh nghiệp, cơ chế kiểm tra, hậu kiểm, quản lý nguồn gốc và quá trình lưu thông, cũng như biện pháp xử lý khi vi phạm.
Đại biểu đề nghị rà soát đồng bộ các quy định còn dẫn chiếu đến Giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ; đồng thời, làm rõ giá trị pháp lý, thời hạn và cách xử lý đối với giấy phép đã cấp trước khi luật có hiệu lực, tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.
Với các cơ sở được đưa vào sử dụng trước khi Luật Phòng cháy và chữa cháy năm 2001 có hiệu lực, dự thảo cần xác định rõ nguyên tắc, tiêu chí đánh giá và ngưỡng an toàn tối thiểu ở cấp Trung ương; trên cơ sở đó, địa phương quyết định giải pháp kỹ thuật, lộ trình và phương thức thực hiện phù hợp. Cùng với đó là cơ chế xác nhận hoàn thành giải pháp khắc phục, trách nhiệm của chủ cơ sở và cơ quan quản lý sau khi cơ sở tiếp tục hoạt động.
Đối với các quy định chuyển tiếp, đại biểu đề nghị làm rõ thời điểm áp dụng, chủ thể, thẩm quyền và hậu quả pháp lý, tránh tình trạng hồ sơ đã thực hiện theo quy định cũ nhưng khi luật mới có hiệu lực lại thiếu căn cứ để tiếp tục giải quyết.
“Tôi cho rằng, điểm quan trọng của dự án Luật lần này là cắt giảm thủ tục nhưng không cắt giảm trách nhiệm quản lý nhà nước; chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhưng phải đi cùng cơ chế kiểm soát rủi ro và dữ liệu đầy đủ; bãi bỏ giấy phép nhưng phải duy trì được điều kiện và công cụ kiểm soát cần thiết đối với các loại hàng hóa, hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và an toàn xã hội. Tôi đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật theo các hướng trên để bảo đảm tính chặt chẽ, khả thi và không tạo khoảng trống pháp lý trong quá trình tổ chức thực hiện”, đại biểu Quốc hội Nguyễn Đại Thắng nhấn mạnh.
Khái quát các góp ý, ĐBQH Nguyễn Đại Thắng nhấn mạnh yêu cầu cốt lõi của dự án Luật là cắt giảm thủ tục nhưng không cắt giảm trách nhiệm quản lý nhà nước; chuyển sang hậu kiểm phải đi cùng cơ chế kiểm soát rủi ro và dữ liệu đầy đủ; bãi bỏ giấy phép nhưng vẫn phải duy trì các điều kiện và công cụ kiểm soát cần thiết đối với hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và an toàn xã hội.
