Theo đó, chiều 24/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Báo chí (sửa đổi).
Nhà báo được bảo vệ thì báo chí mới mạnh
Tham gia thảo luận, nhấn mạnh đến quyền tác nghiệp của nhà báo, đại biểu Lê Thu Hà - Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Lào Cai đề nghị bổ sung vào Điều 9 quy định về an toàn tác nghiệp. Cần thiết lập cơ chế phối hợp rõ ràng giữa cơ quan báo chí, chính quyền địa phương và lực lượng chức năng. “Nhà báo là những người đi vào các điểm nóng của sự thật, và pháp luật cần bảo vệ họ một cách tương xứng. Nhà báo được bảo vệ thì báo chí mới mạnh, và báo chí mạnh thì nền dân chủ mới vững”, đại biểu nhấn mạnh.
Cho rằng dự thảo Luật còn quy định thiếu quyền được đảm bảo an toàn của nhà báo, đại biểu Đoàn Thị Lê An, đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng kiến nghị xem xét bổ sung quy định về quyền được bảo vệ an toàn của nhà báo khi tác nghiệp trong các tình huống rủi ro, bao gồm thiên tai, cháy nổ, hiện trường tai nạn, khu vực có nguy cơ mất an toàn hoặc các bối cảnh nhạy cảm về an ninh trật tự.
Cụ thể, đại biểu Đoàn Thị Lê An kiến nghị sửa đổi bổ sung thêm tại khoản 2 như sau: Nhà báo khi tác nghiệp tại khu vực xảy ra thiên tai, thảm họa, cháy nổ, sự cố khẩn cấp, hiện trường tai nạn hoặc các khu vực có nguy cơ mất an toàn, khu vực nhạy cảm về an ninh trật tự được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe, phương tiện tác nghiệp và trang thiết bị trong phạm vi điều kiện cho phép.
Cơ quan chức năng tại hiện trường có trách nhiệm hướng dẫn khu vực an toàn, hỗ trợ nhà báo tác nghiệp phù hợp, thực hiện các biện pháp bảo vệ cần thiết và không được cản trở trái pháp luật hoạt động báo chí. Cơ quan báo chí có trách nhiệm trang bị phương tiện bảo hộ và huấn luyện kỹ năng an toàn cho nhà báo khi tác nghiệp tại môi trường nguy hiểm.
Đề nghị bỏ quy định bắt buộc phải tham gia lớp bồi dưỡng nghiệp vụ trước khi cấp thẻ nhà báo lần đầu
Góp ý quy định về điều kiện cấp phép hoạt động báo chí và cấp thẻ nhà báo (Điều 17 và Điều 20), đại biểu Hà Sỹ Đồng - Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị cho rằng các quy định hiện nay tương đối chặt, nhưng có nguy cơ tạo thêm tầng nấc thủ tục, nhất là đối với báo chí địa phương.
Do đó, đại biểu Hà Sỹ Đồng đề nghị chuyển hướng đánh giá theo mức độ tuân thủ pháp luật, chất lượng nội dung, và hiệu quả phục vụ nhiệm vụ chính trị, xã hội, thay vì nặng về các điều kiện kỹ thuật. Điều đáng lưu ý, đại biểu đề nghị bỏ quy định bắt buộc phải tham gia lớp bồi dưỡng nghiệp vụ trước khi cấp thẻ lần đầu.
“Thực tiễn cho thấy vi phạm đạo đức nghề nghiệp không xuất phát từ việc thiếu lớp học, mà từ sự buông lỏng quản lý của người đứng đầu cơ quan báo chí. Nếu duy trì quy định này, luật sẽ vô hình tạo thêm giấy phép con, tăng chi phí và thủ tục, đi ngược lại tinh thần cải cách hành chính. Luật cần tập trung quy định rõ trách nhiệm của cơ quan báo chí trong tuyển dụng, đào tạo, đánh giá định kỳ và đề nghị cấp thẻ. Đây mới là giải pháp căn cơ để nâng cao chất lượng đội ngũ và phòng ngừa vi phạm”, đại biểu phân tích.
Sớm tổng kết Quy hoạch báo chí và xây dựng Chiến lược phát triển báo chí
Giải trình tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng cho biết, sau phiên họp cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp chặt chẽ với các Ủy ban của Quốc hội, tiếp thu tối đa những ý kiến hợp lý của các đại biểu để hoàn thiện lại báo cáo, dự thảo luật.
Về ý kiến của hơn 10 đại biểu liên quan đến nội dung do cá nhân, tổ chức sản xuất trên không gian mạng gây tác động xấu, cạnh tranh thị phần báo chí và vi phạm bản quyền, Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng cho biết, dự án Luật Báo chí (sửa đổi) trình Quốc hội không điều chỉnh việc đưa thông tin trên không gian mạng của cá nhân.
Trong khi đó, Dự thảo tập trung vào quy định đối với tổ chức hoạt động báo chí, quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động báo chí. Các nội dung liên quan đến cá nhân trên không gian mạng đã được quy định trong Luật An ninh mạng và Nghị định của Chính phủ, với đầy đủ chế tài xử lý vi phạm.
Vấn đề thứ hai được quan tâm là bảo vệ quyền lợi hợp pháp của phóng viên, cơ quan báo chí và quyền tự do báo chí của công dân. Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng cho biết cơ quan soạn thảo đã xem xét sự tương thích của dự thảo với Luật An ninh mạng, Luật Quảng cáo, Luật Hình sự, Luật Khoa học và Công nghệ và nhiều bộ luật khác. Những nội dung đã được quy định trong luật chuyên ngành sẽ không đưa vào Luật Báo chí để tránh chồng chéo, đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Giải trình về nhóm vấn đề về cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện – Bộ trưởng nêu rõ: theo Quyết định 362 của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025, hiện cả nước có 6 cơ quan báo chí chủ lực. Một số đại biểu đề nghị cần tạo điều kiện cho các cơ quan báo chí địa phương phát triển.
"Tinh thần chung là không tạo cơ chế “xin – cho” trong việc thành lập các nội dung này. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục trao đổi với các bộ, ngành liên quan, sớm tổng kết Quy hoạch báo chí và xây dựng Chiến lược phát triển báo chí, báo cáo cấp thẩm quyền, sau đó đưa vào Nghị định của Chính phủ", ông Hùng nêu rõ.
Đối với vấn đề quyền lợi và nghĩa vụ của phóng viên, trong đó có quy định người được cấp thẻ nhà báo lần đầu phải qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp – Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng cho biết hiện cả nước có hơn 21.000 nhà báo được cấp thẻ. Trong số đó, 6.562 người tốt nghiệp đại học chuyên ngành báo chí (31,25%), còn lại 14.438 người (68,75%) tốt nghiệp các ngành khác nhưng đang hoạt động báo chí và được cấp thẻ.
Giải thích vì sao những người cấp thẻ lần đầu phải qua đào tạo bồi dưỡng, Bộ trưởng Bộ VH, TT&DL cho biết quá trình xây dựng dự thảo Luật đã lấy ý kiến rộng rãi, đặc biệt là Hội Nhà báo Việt Nam và thống nhất xác định hai mục đích. Thứ nhất, bảo vệ uy tín nghề nghiệp, giữ vững chuẩn mực đạo đức, tránh vi phạm của phóng viên mới vào nghề. Thứ hai, trang bị kiến thức nền tảng, giúp phóng viên đủ bản lĩnh tác nghiệp trong môi trường ngày càng phức tạp.
Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng dẫn chứng: Cử nhân luật muốn trở thành luật sư hay công chứng viên đều phải qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ; tương tự, nhà báo được cấp thẻ lần đầu cũng cần tham gia đào tạo. Ông Hùng nhấn mạnh quy định này không phải “giấy phép con” mà nhằm khắc phục khiếm khuyết của những phóng viên chưa được đào tạo bài bản. Mỗi năm cấp khoảng 200–300 thẻ nhà báo mới và yêu cầu này chỉ nhằm trang bị kiến thức tốt hơn cho đội ngũ nhà báo.
Về ý kiến liên quan đến kinh tế báo chí, Bộ trưởng Bộ VH, TT&DL khẳng định dự án Luật không trực tiếp điều chỉnh vấn đề này nhưng có quy định về liên kết và cơ chế, chính sách để báo chí phát triển. Thời gian tới, Bộ sẽ hướng dẫn làm rõ trách nhiệm người đứng đầu, trách nhiệm của cơ quan báo chí và quy định để tư nhân không lợi dụng sản phẩm báo chí để trục lợi trong khi cơ quan báo chí – đơn vị sản xuất nội dung – lại không được hưởng lợi.
