Nâng hạng FTSE: Cơ hội lớn nhưng không phải “tấm vé đảm bảo” dòng vốn ngoại
Việc nhận được “cái gật đầu” từ FTSE Russell trong lộ trình nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp đang mở ra kỳ vọng đáng kể cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, đây mới chỉ là bước khởi đầu của một tiến trình dài hạn, thay vì một cú hích ngay lập tức đối với dòng vốn ngoại.
Ông Phạm Tiến Dũng, Giám đốc Khối Phân tích của Công ty CP Chứng khoán Bảo Việt cho rằng: Việc trở thành thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell là bước đệm quan trọng để Việt Nam tiến tới các tiêu chí cao hơn, bao gồm nâng hạng lên thị trường mới nổi bậc cao của FTSE và xa hơn là lọt vào rổ thị trường mới nổi của MSCI.
Không chỉ dừng ở việc thu hút thêm dòng vốn quốc tế, động thái này còn giúp nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ đầu tư toàn cầu, đồng thời thúc đẩy tiến trình cải cách, minh bạch hóa và chuẩn hóa thị trường.
Tuy nhiên, ông Dũng nhấn mạnh rằng yếu tố then chốt vẫn nằm ở việc các cải cách về sản phẩm, hạ tầng và minh bạch có thực sự được triển khai hiệu quả và chuyển hóa thành chất lượng vận hành hay không. Đây mới là nền tảng quyết định sự phát triển bền vững của thị trường trong dài hạn.
Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Tổng Giám đốc Chứng khoán Nhất Việt nhận định: Nâng hạng không chỉ đơn thuần là thay đổi về phân loại thị trường, mà quan trọng hơn là tạo ra sự chuyển dịch trong cấu trúc thị trường vốn theo hướng cân bằng và bền vững hơn.
Hiện nay, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào dòng tiền ngắn hạn, với nhà đầu tư cá nhân chiếm tới 85-90% thanh khoản, trong khi nguồn vốn trung và dài hạn còn hạn chế. Khi được nâng hạng, Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp cận tốt hơn với các dòng vốn dài hạn từ quỹ đầu tư toàn cầu, quỹ hưu trí và bảo hiểm. Theo tổng hợp từ Bloomberg và Reuters, quy mô dòng vốn quốc tế có thể đạt từ 5-8 tỷ USD trong chu kỳ 1-2 năm.
Quan trọng hơn, sự dịch chuyển này sẽ giúp giảm rủi ro kỳ hạn trong hệ thống tài chính, khi doanh nghiệp có thêm kênh huy động vốn cổ phần dài hạn thay vì phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng. Điều này góp phần giảm áp lực đòn bẩy, ổn định cấu trúc tài chính và hỗ trợ các kế hoạch đầu tư dài hạn. Đồng thời, các yêu cầu cao hơn về minh bạch và quản trị sau nâng hạng cũng sẽ giúp nâng cao niềm tin nhà đầu tư, qua đó hạ chi phí vốn cho doanh nghiệp.
“Về dài hạn, thị trường chứng khoán sẽ từng bước chuyển từ kênh mang tính chu kỳ ngắn hạn sang kênh dẫn vốn trung - dài hạn hiệu quả hơn cho nền kinh tế”, bà Hằng nhấn mạnh.
Nâng hạng là quá trình, không phải sự kiện
Kinh nghiệm từ các thị trường như Saudi Arabia, Qatar hay UAE (theo tổng hợp từ Bloomberg và Reuters) cho thấy, nâng hạng là một quá trình kéo dài, không phải một sự kiện đơn lẻ.
Thị trường thường ghi nhận mức tăng đáng kể, khoảng 30-50% trong 12-18 tháng trước khi chính thức nâng hạng, khi dòng vốn chủ động và nhà đầu tư dài hạn bắt đầu định vị danh mục. Sau thời điểm nâng hạng, thị trường bước vào giai đoạn ổn định hơn, khi các yếu tố cơ bản như tăng trưởng lợi nhuận và môi trường vĩ mô đóng vai trò quyết định.
Bà Nguyễn Thu Hằng đánh giá, từ góc độ đầu tư, bài học quan trọng là nhận diện sớm chu kỳ tái định giá và kiên trì nắm giữ trong suốt chu kỳ đó. Những nhà đầu tư hiệu quả nhất thường là những người xây dựng vị thế từ sớm và duy trì tỷ trọng ở các doanh nghiệp có nền tảng tốt, thay vì giao dịch theo biến động ngắn hạn.
“Nâng hạng vì vậy nên được nhìn nhận như một “chu kỳ đầu tư trung - dài hạn”, nơi chiến lược phù hợp là nắm giữ xuyên chu kỳ, không phải giao dịch theo sự kiện”, bà nói.
Ở góc nhìn thận trọng hơn, ông Phạm Tiến Dũng chỉ ra rằng việc được FTSE Russell nâng hạng không đồng nghĩa với việc dòng vốn quốc tế sẽ chảy vào một cách bền vững.
Theo ông, dòng vốn thụ động (passive funds) có thể vào nhanh nhưng theo lộ trình và với quy mô giới hạn, trong khi dòng vốn chủ động (active funds) chỉ thực sự gia tăng nếu thị trường tiếp tục duy trì cải cách và chứng minh được chất lượng vận hành sau nâng hạng.
“Có thể xem nâng hạng là điểm khởi đầu, mở ra cơ hội lớn hơn cho thị trường. Tuy nhiên, việc tận dụng được cơ hội hay không sẽ phụ thuộc vào nỗ lực cải cách liên tục của cơ quan quản lý cũng như các thành viên thị trường”, ông Dũng nhận định.
Cũng theo vị chuyên gia này, việc nâng hạng sẽ kéo theo các tiêu chuẩn cao hơn đối với toàn bộ thị trường, từ chất lượng doanh nghiệp niêm yết, minh bạch thông tin, hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR) cho đến năng lực quản trị. Áp lực gia tăng, nhưng đồng thời cũng là cơ hội để thị trường chứng khoán Việt Nam được nhận diện rõ nét hơn trong mắt dòng vốn toàn cầu.
Đáng chú ý, ông Dũng cho rằng trước các mốc giải ngân hoặc tái cơ cấu danh mục chính thức của FTSE, dòng tiền chủ động thường có xu hướng đi trước nhằm đón đầu hoạt động mua vào của các quỹ chỉ số, qua đó tận dụng cơ hội ngắn hạn.
“Tuy nhiên, về dài hạn, sự bền vững của dòng vốn sẽ phụ thuộc vào các yếu tố nền tảng như tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, giới hạn sở hữu nước ngoài (room ngoại), thanh khoản và mức độ minh bạch. Đây mới là yếu tố quyết định khả năng duy trì dòng vốn quốc tế, thay vì chỉ trông chờ vào các mốc kỹ thuật”, ông nhấn mạnh.
